به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، عباس خامه یار، مؤلف کتاب در سخنانی ضمن گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب اسلامی اظهار کرد: ارزشمند است که آثار و اندیشههای شخصیتها و جریانهای فکری مورد مطالعه قرار گیرد، اگر کسی منظومه فکری آقای شهید را بهصورت دقیق و از نزدیک مورد پژوهش قرار دهد، به نظر من در آینده نسلهای بعدی نیز این منظومه فکری منسجم را خواهند شناخت. توجه ایشان به این جنبش و جایگاه آن نیز قابل توجه بود و این مسئله اهمیت بررسی جریانهای فکری اسلامی را نشان میدهد.
وی با اشاره به جایگاه اخوانالمسلمین در جریان اسلام سیاسی اهل سنت بیان کرد: اگر بخواهیم اسلام سیاسی را در جامعه اهل سنت تعریف کنیم، تقریبا هر شخصی که به اسلام سیاسی معتقد باشد، به نوعی متأثر از مکتب فکری اخوان است و منظور من از «مکتب اخوان»، سازمان و تشکیلات اخوانالمسلمین نیست، بلکه اندیشه و مکتب فکری آن است.
خامهیار ادامه داد: حتی سید قطب نیز از نظر سازمانی عضو اخوان نبود، بلکه یک متفکر بزرگ و اسلامگرای برجسته از نظر فکری بود، بنابراین باید میان «مکتب فکری اخوان» و «سازمان و تشکیلات اخوان» تفاوت قائل شد. دیدگاههای اخوان با جمهوری اسلامی نزدیکی دارد که با توجه به تحولات سیاسی اخیر، از نظر فکری، مذهبی و نگاه همگرایانه نسبت به ایران، تشیع و جمهوری اسلامی، جریان اخوان جایگاه قابل توجهی دارد.
وی افزود: در این کتاب تلاش کردهام تحولات جهان اسلام در قرن گذشته را بهعنوان صحنه رویارویی روایتهای مختلف از هویت سیاسی بررسی کنم. فروپاشی امپراتوری عثمانی، شکلگیری دولتهای ملی، پیدایش جنبشهای اسلامی، تجربههای تلخ استعمار، اشغال و جنگهای نیابتی، بخشی از تاریخ منطقه است که در مجموع، تاریخ تقابل ارادهها و روایتهای مختلف را شکل داده است.
این کارشناس مسائل سیاسی و خاورمیانه تصریح کرد: این تحولات بهنوعی تصویری از وضعیت اسلام سیاسی و شرایط مسلمانان ارائه میکند. در چنین بستری، شناخت جریانهای اصلی اسلامگرا، بهویژه در نسبت با جمهوری اسلامی، یکی از مهمترین خلأهای مطالعاتی در حوزه اسلام سیاسی و روابط منطقهای محسوب میشود؛ خلأیی که به نظر بسیار جدی است.
وی با اشاره به پیشینه تاریخی تعامل میان جریانهای شیعه و سنی گفت: هرچند میتوان ریشههای تعاملات فکری و فرهنگی میان نخبگان شیعه ایران و جهان اسلام را به دورههایی پیش از شکلگیری اسلام سیاسی، از جمله دوره صفویه و عثمانی، بازگرداند، اما این تعاملات در گذشته عمدتا در چارچوبهای رسمی و میان دولتها انجام میشد.
خامه یار افزود: با ورود به میانه قرن بیستم و همزمان با شکلگیری جنبشهای اسلامگرا، نهادهای مذهبی و شخصیتهای شیعه و سنی بهصورت مستقل وارد صحنه شدند و به شکلگیری فضای جدیدی از گفتوگو و هماندیشی کمک کردند. انقلاب اسلامی نقطهای مهم در روند همگرایی جریانهای اسلامی بود، انقلاب اسلامی نقطهای ویژه و ایستگاهی مهم در مسیر وحدت بود و مسائل و چالشهای مختلف، بهخصوص مسئله فلسطین و قدس، موجب شد این همگرایی تقویت شود و روند تازهای را در پیش بگیرد.
وی ادامه داد: اخوانالمسلمین بهعنوان یکی از کهنترین و گستردهترین جنبشهای اسلامی در جهان عرب، با وجود تفاوتهایی که با جمهوری اسلامی داشته، همواره جایگاه قابل توجهی در تحولات فکری و سیاسی منطقه داشته و مورد توجه پژوهشگران حوزه مطالعات دینی و منطقهای بوده است.
خامه یار با اشاره به پیشینه مطالعات خود درباره جنبشهای اسلامی اظهار کرد: من از همان ابتدا به جنبشهای اسلامی علاقهمند بودم و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، خط مطالعاتی خود را در این زمینه ادامه دادم. مطالعات دانشگاهی من نیز در همین مسیر بود و ارتباط با جنبشهای آزادیبخش که در دهه نخست انقلاب نقش مهمی داشتند، از دیگر زمینههای این مطالعات محسوب میشد.
این پژوهشگر بیان کرد: این کتاب مورد استفاده موافقان و مخالفان جمهوری اسلامی و همچنین موافقان و مخالفان اخوان قرار میگیرد. هرکدام از این جریانها برای نقد یا دفاع از دیدگاه خود به این کتاب استناد کردهاند و همین مسئله نشان میدهد که این اثر توانسته در این حوزه بهعنوان یک منبع مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما