حجتالاسلام والمسلمین مهدی عبدی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، با اشاره به جایگاه مسجد در معارف اسلامی اظهار داشت: در روایات داریم که هنگامی که بلایی نازل میشود، به مسجد پناه ببرید؛ این تعبیر نشان میدهد که مسجد باید سنگر، جانپناه و ملجأ مردم جامعه باشد.
وی افزود: این ملجأ بودن، تنها یک بُعد ندارد، بلکه مسجد باید پناهگاه معنوی انسان نیز باشد؛ بنابراین روشن است که مسجد در نگاه اسلامی، نهادی تککاربردی و تکمحوری نیست، بلکه کارکرد آن جامع، گسترده و عمیق است.
مسجد؛ از محل سجده تا فرودگاه تعالی انسان
کارشناس دینی، با بیان اینکه مسجد محل سجده و اوج عبودیت انسان است، تصریح کرد: سجده به معنای پایین آمدن انسان در برابر خداوند است، اما از همین پایینترین حالت ظاهری باید بالاترین مرتبه یعنی تربیت و تعالی انسان حاصل شود.
وی ادامه داد: اگر انسانی در مسجد تربیت شود، این تربیت تنها به خودش محدود نمیماند؛ بلکه خانواده و جامعه او نیز میتوانند تحت تأثیر تعلیم و تربیت الهی قرار گیرند.
حجتالاسلام والمسلمین عبدی خاطرنشان کرد: خداوند در دنیا برای انسانها ملجأیی قرار داده تا انسان از مکان سجده، مسیر تعالی را طی کند و مسجد باید همان «فرودگاه پرواز» انسان به سوی خداوند باشد.
وی با ابراز تأسف از فاصله گرفتن برخی مساجد از این کارکرد اصلی، گفت: متأسفانه اگرچه این مسئله در دورههای گذشته نیز وجود داشته، اما در زمان حاضر بیشتر به چشم میآید؛ به گونهای که باند پرواز الیالله در برخی موارد به یک کویر سوزان تبدیل شده است؛ یعنی نهتنها انسان را در مسیر تعالی سیر نمیدهد، بلکه گاهی مانع بسیاری از حرکتهای تربیتی و اجتماعی نیز میشود.
کارشناس دینی افزود: وقتی مسجد که مهمانخانه خداوند و ملجأ مردم است، به ساختمانی بیروح تبدیل میشود، باید پرسید چه عواملی در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند که آبادخانه پروردگار به چنین وضعیتی رسیده است؟
وی با اشاره به برخی آمارهای مطرحشده درباره حضور جوانان در مساجد گفت: وقتی گفته میشود درصد قابل توجهی از جوانان تهرانی برای نخستینبار به دلیل شرکت در مجلس ختم وارد مسجد شدهاند، این مسئله باید برای مسئولان فرهنگی و متولیان مسجد یک سؤال جدی ایجاد کند که چرا ارتباط نسل جوان با مسجد به چنین موقعیتی رسیده است؟
حجتالاسلام والمسلمین عبدی، نخستین شرط اصلاح وضعیت مسجد را جایگاه امام مسجد دانست و اظهار کرد: اگر امام مسجد، خود را به جای «امام جماعت»، «امام مسجد» بداند؛ یعنی کسی که رهبر و راهنمای فکر، بندگی، تربیت و تعالی انسانها است، بخش قابل توجهی از مشکلات مسجد حل خواهد شد.
وی تصریح کرد: تأکید علما و مراجع تقلید بر شرایط امام جماعت نیز نشاندهنده اهمیت جایگاه امامت در مسجد است؛ چراکه مسئله امامت، موضوعی اساسی در ساختار مسجد به شمار میرود.
«مسجد یک مدیر دارد و آن هم امام است»
کارشناس دینی با اشاره به دیدگاه رهبر شهید درباره مدیریت مسجد ابراز کرد: در این نگاه، مسجد یک مدیر دارد و آن هم امام است. بنابراین باید جایگاه امام در ساختار مسجد به درستی تعریف شود.
وی ادامه داد: کارشناس، کاردان و رهبر مسجد باید امام باشد و سایر عوامل مسجد باید در چارچوب نظام امامت و برای تحقق اهداف مسجد فعالیت کنند.
حجتالاسلام والمسلمین عبدی تصریح کرد: اگر امام، مسجد را به درستی راهبری کند، مسجد میتواند دوباره همان سنگر و ملجأ مردم باشد؛ یعنی هم در حوزه عبودیت و تربیت انسان نقشآفرینی کند و هم برای حل مشکلات جامعه کارکرد داشته باشد.
وی با بیان اینکه تفاوت میان «امام جماعت» و «امام مسجد» صرفاً یک تفاوت لفظی نیست، گفت: اگر امام مسجد صرفاً خود را یک امام جماعت بداند و هیئت امنا تصمیمگیر و تصمیمساز اصلی مسجد باشند، در عمل جایگاه امام تنزل پیدا میکند و او به یک پیشنماز ساده تبدیل میشود که مانند سایر مأمومان در مسجد حضور دارد، با این تفاوت که مسئولیت الهی بیشتری بر عهده او است.
این کارشناس دینی، عامل دیگر در وضعیت امروز مساجد را نحوه عملکرد دستگاههای حاکمیتی و سیاستگذاری فرهنگی دانست و بیان کرد: گاهی نبود برنامهریزی صحیح و در برخی موارد دخالتهای غیرمؤثر، موجب تضعیف محور اصلی مسجد میشود.
وی تأکید کرد: اجرای طرحهای بدون کارشناسی یا دارای کارشناسی ضعیف، بدون در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی، ظرفیتهای فرهنگی و میزان اثربخشی طرح در یک محله، منطقه، شهر یا شهرستان، میتواند به جای تقویت مسجد، آن را از کارکرد اصلی خود دور کند.
حجتالاسلام والمسلمین عبدی ادامه داد: ابلاغهای آماری، فعالیتهای حاشیهای و برنامههای فرعی و خستهکننده نیز نباید به گونهای باشد که اصل کارکرد مسجد را تحت تأثیر قرار داده و مسجد را به سمت مأموریتهایی غیر از رسالت اصلی خود سوق دهد.
خادمان و مدیران مسجد باید تابع نظام امامت باشند
وی عامل دیگر را به خادمان و افرادی مرتبط دانست که در تصمیمگیری و تصمیمسازی مسجد نقش دارند و یادآور شد: متأسفانه گاهی افرادی که در مسجد مسئولیت دارند، نهتنها نسبت به رویکرد مسجد و جایگاه الگویی آن آگاهی کافی ندارند، بلکه با اعمال سلیقههای شخصی و نفسانی، این مهمانخانه خداوند و ملجأ اجتماعی و تربیتی مردم را به سمت زوال و انفعال میبرند.
کارشناس دینی با اشاره به نقش نمازگزاران در فضای مسجد، یادآور شد: عامل دیگر، خود نمازگزاران هستند که گاهی به تبع امام ناکارآمد، هیئت امنای سلیقهای و صاحبان دیدگاههای مختلف، در تمام امور مسجد دخالت میکنند.
وی تصریح کرد: این دخالتها در برخی موارد موجب شکلگیری تنش، نزاع و حاشیههایی میشود که مسجد را از کارکرد اصلی خود دور میکند.
حجتالاسلام والمسلمین عبدی گفت: اگر امام، فردی کاردان و راهبر باشد و خادمان نیز تابع امام باشند و مردم نیز این دو رکن را در کنار یکدیگر، قوی و منسجم ببینند، حاشیهها و اظهارنظرهای پراکنده نمیتواند تأثیر جدی بر کارکرد اصلی مسجد بگذارد.
وی یادآور شد: اگر این تغییر در ساختار مسجد ایجاد شود، مسجد دوباره میتواند به ملجأیی با رویکردی وسیع و عمیق تبدیل شود؛ ملجأیی که با طراحی الهی و برای تحقق خواست خداوند، انسان را از سجده به سمت تعالی حرکت میدهد.
انتهای پیام/
نظر شما