به گزارش خبرگزاری حوزه، مرحوم آیتاللهالعظمی حاج سیدموسی شبیری زنجانی که خود سالها از محضر بزرگان و اُسوه هایی همچون آیات عظام مرحوم بروجردی و مرحوم محقق داماد بهره مند بودند، دههها در حوزه علمیه قم با تدریس فقه و اصول و نگارش کتاب های متعدد و به خصوص پرورش شاگردان بسیار، منشأ برکات فراونی در ساحت حوزه و روحانیت شدند.
بیگمان، آن فقیه فرزانه و متخلّق به اخلاق نبوی و علوی در زمرهی نیکنامان و عالمانی است که در وصفشان گفتهاند:"مرگ عالم، رخنهای در اسلام است که تا زمانی که شب و روز در گردش است، هیچچیز آن را پر نمیکند. "
ثمره پیوند مستحکم بین علم و معنویت
از ویژگیهای بارز ایشان آن بود که در کنار سالها تدریس و پژوهش در فقه و اصول و به ویژه تخصصشان در علم رجال، واجد فضیلتهایی همچون اخلاص، تهذیب نفس و اهتمام در زمینه پیوندبرقرار کردن میان علم و معنویت بودند و چه نیکو و لازم است که شاگردان و نزدیکان این مرجع فقید عالم شیعه نسبت به انتشار کتابها و یا تولید محصولات رسانهای درباره سیره علمی، اخلاقی و معنوی ایشان همتی مضاعف از خود نشان دهند.
مرحوم آیت الله العظمی شبیری زنجانی در طول عمر پربرکت خویش به مدت بیش از چهار دهه به تدریس خارج فقه و اصول، اشتغال داشتند. ایشان درس خارج فقه را با تدریس «کتاب الحجّ»، در زمان حیات استاد خویش، مرحوم آیتالله محقّق داماد شروع کردند که این درس بیش از ۱۵ سال، گاه بر مدار کتاب «عروه الوثقی» و گاه کتاب «شرائع» تداوم یافت. پس از «کتاب الحج»، مدار بحث، کتاب «عروه الوثقی» قرار گرفت و سالها به بررسی «کتاب الاجاره» و «کتاب الخمس» پرداختند، سپس تدریس «کتاب النّکاح»، را آغاز کردند که پس از پایان مباحث کتاب «عروه الوثقی» در این باب، سایر مباحث آن را بر پایه کتاب «شرائع» ادامه دادند. «کتاب الصوم» و «کتاب الاعتکاف» بحث بعدی بود که ایشان بر مبنای «عروه الوثقی» تدریس می کردند. تدریس خارج اصول، نیز سالها ادامه یافت اما در سال های واپسین عمر شریف، اهتمام و تمرکز بیشتر ایشان بر فقه بود.
دقت نظر فوقالعاده در مباحث علمی و تحقیقاتی
از جمله شاخصههای مهم تدریس ایشان این بود که ضمن طرح نظرات فقها، به خصوص دیدگاه قدما در مسائل اصلی فقه و نقل مستقیم از آنها همواره تأکید داشتند که نباید در نقل دیدگاهها و مطالب، به «منقولات»، اکتفاء کرده، بلکه میبایست به شکل مستقیم به منابع اصلی مراجعه نمود، چرا که معتقد بودند که ما به موارد بسیاری برخورد کردهایم که مطالب، به شکل صحیح نقل نشده و تسامح و بیدقّتی در این گونه مسائل، گاه بسیار وجود دارد.
از دیگر ویژگی های علمی و تدریسی این مرجع فقید میتوان به بحث مراجعه به کلیه کتب استدلالی فقهاء در مسأله مورد نظر اشاره کرد و اصرار ایشان در این زمینه بدین خاطر بود که معتقد بودند چه بسا نکاتی در لابلای کلمات بزرگان یافت میشود که در بحث راهگشا بوده و دستکم الهام بخش بوده و ما را به طریق صواب نزدیک میکند.
نکته حائز اهمیت دیگر در این باب آنکه به منظور استخراج نگاه و دیدگاه صحیح در یک مساله، تأکید داشتند که تمام اقوال و احتمالات باید طرح و بررسی شود. از سوی دیگر بر ضرورت بحث تفصیلی در مبانی و قواعد کلی، همچنین در فروع و تطبیقات آنها اصرار میورزیدند.
شیوه خاص و متمایز در بررسی احادیث
از دیگر شاخصه ها می توان به نقل احادیث به طور کامل و و دقّت نظر فراوان در مفاد احادیث اشاره کرد. ایشان در همین باره به نقل مقطع خاصّی از حدیث که به مسأله مورد نظر ارتباط دارد، اکتفا نمیکردند به این خاطر که معتقد بودند ممکن است در سایر قطعات روایت، نکات و اشاراتی وجود داشته باشد که در فهم مقطع مورد نظر ما، مفید واقع شود و لذا جداسازی این مقطع از سایر قطعات، حدیث را از مسیر فهم صحیح دور میسازد.
ایشان بارها این نکته را خطاب به شاگردان خویش متذکر میشدند که در جوامع حدیثی همچون «وسائل الشیعه»، هر چند تلاش قابل توجهی به منظور نقل تمام احادیث مربوط به عنوان بابها انجام شده اما در عین حال با توجه به محدودیت توان و قدرت بشری، چه بسا احادیثی پیدا شود که در باب دیگری، نقل شده است و به همین خاطر باید به دنبال راههایی رفت و سرنخهای را جستجو کرد که ما را در سایر ابواب فقهی نیز به احادیث مورد نظر راهنمایی کند.
دقّت نظر در احادیث و جوانب مختلف آنها برای یافتن راه حلّ رفع ناسازگاری و وجود جمع عرفی در احادیث متعارضه، همچنین مراجعه به مخطوطات کتب حدیثی و عدم اکتفاء به نسخههای چاپی، از دیگر ویژگیهای فعالیت علمی و پژوهشی ایشان بود.
تأکید همیشگی بر اخلاص و تهذیب نفس
بارها پیش می آمد که در لابلای درس و یا مناسبتی به شاگردان توصیه می کرد که ضمن توجه به گوهر والای اخلاص و تلاش برای کسب رضای خداوند و اهل بیت(ع)، از تلاش برای حل مشکلات مردم غافل نشوند. در عین حال در گره گشایی از مشکلات و تبلیغ دین، توصیه شان همواره بر این بود که رفتار طلبه و روحانی، پیش و بیش از هر چیز باید معرّف خود دین باشد. در همین زمینه ابراز میداشتند: «طلاب باید رفتاری کنند که موجب اعتقاد مردم به خاندان وحی باشد. هر طلبه ای اگر خوب عمل کند به امام صادق (ع) خدمت کرده است و اگر بد عمل کند صدمه به این مکتب خورده است. لذا سعی اول طلبه در هدایتهای اشخاص تهذیب نفس خود و اعمال خودش است، البته به حضرات معصومین (ع) هم توسل کنند که خداوند موفقشان گرداند و از تبلیغ نتیجه مطلوب بگیرند.»
گاه نیز در دیدارهایی که برخی از مسئولان به خدمت ایشان می رسیدند، نکات مهمی را بیان نموده و به طور خاص تأکید می کردند که؛ «هر خدمتی که به مومنین و مردم کشور صورت میگیرد، خدمتی است که به مکتب حضرات معصومین (ع) میشود، چرا که این کشور خاص اهل بیت (ع) است و انشاءالله عنایات آنان نیز شامل حال خدمتگزاران به ملت میشود.»
نظر شما