به گزارش خبرگزاری حوزه، همایش بینالمللی «ظرفیتهای زبانی، فرهنگی و تمدنی ایران، روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز» به همت مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگشناسی جامعةالمصطفی العالمیه در حال برگزاری است.
این رویداد علمی با هدف بازشناسی پیوندهای تاریخی، زبانی و فرهنگی ایران با منطقه اوراسیا طراحی شده و قرار است اردیبهشتماه سال ۱۴۰۶ به ایستگاه پایانی خود برسد.
در همین راستا خبرنگار خبرگزاری حوزه در گفتگو با حجتالاسلام عبدالقادر امینی، دبیر علمی همایش بینالمللی «ظرفیتهای زبانی، فرهنگی و تمدنی ایران، روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز» به ابعاد مختلف این رویداد بین المللی از ایده اولیه تا روند داوری و چشماندازهای پیشرو پرداخته است.
در ابتدا بفرمایید که ضرورت برگزاری همایشی با محوریت «ظرفیتهای زبانی، فرهنگی و تمدنی ایران، روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز» از کجا شکل گرفت و چه خلأ علمی را پر میکند؟
بسمالله الرحمن الرحیم. مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگشناسی بهعنوان یکی از ارکان تخصصی جامعةالمصطفی العالمیه، طی سالهای اخیر سلسله همایشهای منطقهای را با تمرکز بر مناطق مختلف جهان برگزار کرده است. این همایش نیز در ادامه همان مسیر طراحی شده و منطق آن، تمرکز بر یک پهنه تمدنی بسیار مهم و در عین حال کمتر شناختهشده است.
حوزهٔ جغرافیایی مورد نظر همایش در این مرحله شامل روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز، از جهات متعدد برای ایران اسلامی حائز اهمیت است. این منطقه از یک سو میراثدار بخش بزرگی از تمدن ایرانی-اسلامی است و از سوی دیگر، در دوره معاصر به عرصه رقابت و همکاری قدرتهای بزرگ تبدیل شده است. زبان فارسی در بسیاری از این سرزمینها قرنها زبان ادب، علم و دیوان بوده و امروز نیز پیوندهای زبانی و فرهنگی عمیقی میان مردمان این منطقه با ایران وجود دارد. با این حال، پژوهشهای منسجم و بهروز در این حوزه نسبت به ظرفیت واقعی آن، اندک است.
بنابراین ضرورت اصلی، شناخت دقیقتر و ایجاد فصل جدیدی از روابط بر پایه مشترکات تاریخی، زبانی و فرهنگی است. ما به دنبال آن هستیم تا با رویکردی علمی، بستری برای گفتمان و تبادل فرهنگی میان ایران و این منطقه فراهم کنیم و زمینهساز همکاریهای بلندمدت علمی و فرهنگی باشیم.
اهداف مشخص این همایش را چگونه تعریف میکنید؟
این رویداد علمی با اهداف چندگانهای برنامهریزی شده است. نخست، بررسی و تبیین ظرفیتهای مشترک فرهنگی، زبانی و تمدنی ایران با کشورهای منطقه. دوم، ایجاد بستری برای تبادل نظر میان متخصصان و پژوهشگران حوزه اوراسیا. سوم، ترسیم افقهای نوین همکاری در حوزه زبان، فرهنگ و تمدن میان ایران و کشورهای منطقه.
هدف غایی ما این است که این همایش زمینهساز تعاملات گستردهتر علمی و فرهنگی در آینده باشد. تجربه نشان داده است که بدون شناخت دقیق ظرفیتها، هرگونه برنامهریزی فرهنگی و علمی ناقص خواهد بود. ما میخواهیم با تولید محتوای علمی، خوراک فکری لازم را برای سیاستگذاران، فعالان فرهنگی و نهادهای علمی فراهم کنیم.
محورهای اصلی همایش چه هستند و چه موضوعاتی را پوشش میدهند؟
همایش بر مبنای سه محور اصلی سازماندهی شده است:
نخست، «ظرفیتهای زبانی، ادبی و فرهنگی» که به بررسی تعاملات زبانی، ادبیات تطبیقی، ترجمه، میراث فرهنگی مشترک و نقش زبان فارسی در منطقه میپردازد. در این محور، مباحثی چون جایگاه زبان فارسی در آسیای مرکزی و قفقاز، ادبیات تطبیقی ایران و روسیه، و نقش ترجمه در انتقال فرهنگی مورد بررسی قرار میگیرد.
دوم، «ظرفیتهای تمدنی و میراث مشترک» که شامل مباحث تاریخی، دینی و تمدنی مشترک ایران و منطقه است. در این محور به موضوعاتی چون تاریخ روابط، معماری و هنر، نسخ خطی، اندیشههای دینی و مذهبی، و میراث مشترک اسلامی پرداخته میشود.
سوم، «ظرفیتهای دیپلماسی فرهنگی، علمی و فناوری» که به نقش زبان و فرهنگ در تقویت دیپلماسی علمی، همکاریهای دانشگاهی، فضای مجازی و عصر دیجیتال، و همکاریهای فناورانه اختصاص دارد.
علاوه بر این، موضوعات ویژهای چون نقش زنان در فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و رسانهای، و نیز جایگاه خانواده در تحولات فرهنگی منطقه، در کمیسیونهای تخصصی مورد تمرکز قرار گرفته است.
روند دریافت مقالات و برگزاری پیشنشستهای علمی تا این لحظه چگونه بوده است؟
بحمدالله تا این مرحله، ۹۲ مقاله از پژوهشگران داخلی و بینالمللی به دبیرخانه همایش واصل شده است. این مقالات به زبانهای مختلف از جمله فارسی، روسی، انگلیسی، عربی و زبانهای منطقهای پذیرفته میشوند که همین تنوع زبانی، یکی از ویژگیهای برجسته این رویداد است.
همچنین بیش از ۳۸ نشست علمی و مشورتی در حوزههای مختلف برگزار شده است. این نشستها عمدتاً بهصورت حضوری و مجازی و با حضور کارشناسان بینالمللی از کشورهای منطقه برگزار شده و مهمترین ویژگی آنها، تنوع زبانی و تخصصی بودن مباحث بوده است. در این نشستها، اولویتهای پژوهشی، چالشهای اساسی منطقه و افقهای همکاری مشترک مورد بحث و واکاوی قرار گرفته است.
جلسات مشورتی متعددی نیز با حضور اعضای کمیته علمی و اجرایی همایش برگزار شده تا فرآیند علمی همایش با دقت و کیفیت مطلوب پیش برود.
با توجه به این حجم از فعالیتها، آیا میتوان گفت همایش به مراحل پایانی خود نزدیک شده است؟
خیر، باید صریح بگویم که ما هنوز در ابتدای راه هستیم. کار علمی، فرآیندی زمانبر و مستمر است و برگزاری یک همایش بینالمللی معتبر، بدون طی مراحل دقیق داوری، ارزیابی و آمادهسازی، ممکن نیست. آنچه تاکنون انجام شده، بیشتر مربوط به مرحله فراخوان، جذب مشارکت و شکلگیری ساختار علمی همایش بوده است.
مراحل اصلی پیش رو شامل داوری تخصصی مقالات، برگزاری کمیسیونهای علمی، تنظیم برنامه تفصیلی همایش و آمادهسازی برای رویداد اختتامیه است. بنابراین هم ما و هم پژوهشگران باید با فراغت بیشتری به این فرآیند نگاه کنیم.
شما به تمدید مهلت ارسال چکیدهها اشاره کردید. دلیل این تصمیم چه بود؟
در ابتدا مهلت ارسال چکیده مقالات تا ۳۰ شهریور ماه تعیین شده بود، اما با توجه به استقبال پژوهشگران و درخواستهای متعددی که از دانشگاهها و مراکز علمی مختلف به دبیرخانه رسید، تصمیم گرفتیم این مهلت را تا ۳۰مهرماه تمدید کنیم. بسیاری از پژوهشگران اعلام کردند که برای تدوین چکیدههای دقیق و منسجم نیاز به زمان بیشتری دارند و برخی نیز خواستار فرصت کافی برای جمعآوری اسناد و منابع آرشیوی بودند.
این تمدید نشاندهنده اقبال علمی به همایش است و ما آن را به فال نیک میگیریم. سیاست ما این است که تا حد ممکن، زمینه مشارکت حداکثری پژوهشگران علاقهمند را فراهم کنیم تا خروجی همایش از غنای علمی بیشتری برخوردار شود.
زمان برگزاری اختتامیه همایش چه موقع است؟
آیین اختتامیه همایش اردیبهشتماه سال ۱۴۰۶ برگزار خواهد شد. این زمانبندی با دقت انتخاب شده تا فرصت کافی برای داوری مقالات، آمادهسازی مجموعه مقالات و برگزاری کمیسیونهای علمی وجود داشته باشد. امیدواریم در آن مقطع، محصول علمی همایش را در قالبی منسجم و کاربردی به جامعه علمی تقدیم کنیم.
استقبال دانشگاهها و مراکز علمی از این همایش چگونه بوده است؟ آیا شاهد مشارکت بینالمللی هستیم؟
بله، استقبال بسیار خوبی صورت گرفته است. ما شاهد مشارکت پژوهشگرانی از کشورهای مختلف منطقه از جمله روسیه، کشورهای آسیای مرکزی و قفقاز هستیم. مقالات دریافتی از کشورهایی چون روسیه، قزاقستان، ازبکستان، تاجیکستان، آذربایجان، ارمنستان و گرجستان به دبیرخانه رسیده است. همچنین مشارکتکنندگان از کشورهای دیگر جهان اسلام از جمله عراق، پاکستان، هند و ترکیه نیز در این رویداد حضور دارند.
با دانشگاههای مختلفی از جمله دانشگاههای داخلی و برخی دانشگاههای منطقه، همکاریهایی صورت گرفته است. روابط علمی و فرهنگی ایران و روسیه در سالهای اخیر گسترش چشمگیری داشته است. این همایش نیز در همین راستا گامی مؤثر در جهت تعمیق روابط علمی و فرهنگی است.
چه تمهیداتی برای داوری مقالات و انتخاب آثار برتر اندیشیده شده است؟
فرآیند داوری در همایش ما کاملاً علمی و چندمرحلهای است. ابتدا چکیده مقالات بر اساس معیارهای علمی و تناسب با محورهای همایش ارزیابی میشود. سپس مقالات کامل پس از دریافت، توسط داوران متخصص در حوزههای مربوطه بررسی و ارزیابی میشوند. داوری در دو تا سه مرحله انجام میشود تا کیفیت علمی آثار تضمین شود.
آثار برتر پس از طی این مراحل، در آیین اختتامیه معرفی و از صاحبان آنها تجلیل خواهد شد. همچنین از کتاب مجموعه مقالات همایش رونمایی میشود که میتواند بهعنوان یک منبع علمی معتبر در اختیار پژوهشگران قرار گیرد.
مهمترین دستاوردها و خروجیهای این همایش را چه میدانید؟
مهمترین دستاورد، ایجاد فصل جدیدی از روابط علمی و فرهنگی بر پایه مشترکات است. تلاش ما این است که پس از همایش، دبیرخانه ظرفیتهای خلقشده را قالببندی کرده و در اختیار نهادهای همعرض فعال در حوزههای آموزش، فرهنگ و تمدن قرار دهد.
محصولات علمی متعددی از جمله کتاب، کتابچه، مقالات علمی و محتواهای صوتی در این فرآیند تهیه میشود که آماده ارائه به دستگاههای ذیربط است. هدف ما این است که این محصولات صرفاً در قفسه کتابخانهها نماند، بلکه بهعنوان ابزار عملی برای سیاستگذاری فرهنگی و علمی مورد استفاده قرار گیرد.
چه چشماندازی برای ادامه این مسیر علمی دارید؟ آیا برنامههایی برای تداوم این همایشها در سالهای آینده وجود دارد؟
قطعاً. تجربه برگزاری این همایشها نشان داده است که کار علمی در حوزه مطالعات منطقهای، نیازمند استمرار است. یک همایش بهتنهایی نمیتواند همه ابعاد یک موضوع گسترده را پوشش دهد. بنابراین امیدواریم پس از برگزاری موفق این رویداد، بتوانیم سلسله نشستها و همایشهای تخصصیتری را در سالهای بعد برگزار کنیم.
هدف ما این است که مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگشناسی بهعنوان یک قطب علمی در حوزه مطالعات زبانی، فرهنگی و تمدنی جهان اسلام شناخته شود و بتواند نقش مؤثری در تربیت نیروی انسانی متخصص و تولید محتوای علمی ایفا کند.
پژوهشگران علاقهمند چگونه میتوانند مقالات خود را ارسال کنند و راههای ارتباطی با دبیرخانه همایش چیست؟
ارسال مقالات به همایش بینالمللی «ظرفیتهای زبانی، فرهنگی و تمدنی ایران، روسیه، آسیای مرکزی و قفقاز» عمدتاً از طریق سامانه رسمی همایش انجام میشود. پژوهشگران میتوانند پس از مراجعه به نشانی اینترنتی همایش، ثبتنام کرده و چکیده و سپس اصل مقاله خود را در بخش مربوطه بارگذاری کنند. البته برای راحتی بیشتر پژوهشگران، راهنمای گامبهگام ارسال مقاله نیز در همان سامانه قرار داده شده است.
در کنار سامانه رسمی، دبیرخانه همایش از طریق چند مسیر پاسخگوی پژوهشگران است:
وبسایت همایش:
https://iras.hamayesh.miu.ac.ir/fa
ایمیل دبیرخانه:
p.ilcs@miu.ac.ir
شماره تماس دبیرخانه:
۰۲۵۲۷۰۴۸۲۷۲
کانال رسمی در پیامرسان ایتا:
https://eitaa.com/lc_miu
آدرس دبیرخانه:
قم، گلزار شهدا، خ شهیدان شاهرودی، مجتمع آموزش عالی زبان، ادبیات و فرهنگ شناسی.
تأکید میکنم که مهلت ارسال چکیدهها تا ۳۰ مهرماه تمدید شده است و علاقهمندان میتوانند برای دریافت راهنمایی، اطلاع از آخرین اخبار و تغییرات احتمالی، حتماً کانال رسمی همایش را دنبال کنند. پس از پایان مهلت ارسال چکیدهها، فرآیند داوری و ارزیابی علمی مقالات آغاز خواهد شد و نتایج از همین مسیرها به اطلاع پژوهشگران خواهد رسید.
در پایان، چه پیامی برای پژوهشگران و علاقهمندان به مشارکت در این همایش دارید؟
پژوهشگران از فرصت ایجادشده نهایت استفاده را ببرند. همایشهای علمی، بستری برای طرح ایدههای نو و تبادل تجربیات است. از همه علاقهمندان دعوت میکنم آثار خود را با کیفیت بالا و متناسب با محورهای همایش ارسال کنند و بدانند که این دبیرخانه با آغوش باز پذیرای مشارکتهای علمی آنان است.
همچنین از رسانهها و اصحاب قلم سپاسگزارم که ما را در این مسیر علمی همراهی میکنند. امیدوارم محصول این همایش مورد توجه متخصصین، فعالان فرهنگی و اجتماعی در مجامع علمی قرار گیرد و گامی مؤثر در جهت تقویت دیپلماسی عمومی و فرهنگی کشور باشد.
انتهای پیام
نظر شما