سید علی‌رضا حسینی مرادآبادی، مربی تربیتی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، با تشریح مفهوم «خانواده مسجد» و جایگاه نوجوان در این مجموعه، اظهار کرد: مسجد خانواده‌ای بزرگ است که اعضای آن در سطوح مختلفی از حضور، مشارکت و مسئولیت‌پذیری قرار دارند و برای شناخت جایگاه هر فرد، باید به میزان مشارکت و تعهد او توجه کرد.
خانواده مسجد؛ از حضور مقطعی تا مسئولیت‌پذیری مستمر
وی با اشاره به تفاوت سطح حضور افراد در مسجد افزود: برخی افراد تنها در مراسم‌های خاص، مانند عزاداری‌ها و جشن‌ها، در مسجد حضور پیدا می‌کنند؛ عده‌ای گاهی برای اقامه نماز می‌آیند و گروهی نیز فقط در مناسبت‌هایی همچون شب‌های قدر، ماه محرم، نیمه شعبان، عید غدیر و ماه مبارک رمضان مشارکت دارند.
حسینی مرادآبادی ادامه داد: برخی از افراد نمازگزاران ثابت مسجد هستند، اما در فعالیت‌های دیگر مشارکت نمی‌کنند؛ در مقابل، عده‌ای علاوه بر حضور مستمر در نماز جماعت، در مراسم‌ها نیز شرکت دارند. گروهی هم تنها در زمان برگزاری یک برنامه خاص مسئولیتی را می‌پذیرند و پس از پایان آن فعالیت، مشارکتشان به پایان می‌رسد.
این مربی تربیتی با تأکید بر اهمیت مسئولیت‌پذیری مستمر در مسجد تصریح کرد: افرادی که حضوری مفید و مستمر دارند، در مراسم‌ها شرکت می‌کنند، خود را متعلق به مسجد می‌دانند و مهم‌تر از همه، مسئولیتی ثابت بر عهده گرفته‌اند، به معنای دقیق‌تر در جایگاه عضویت فعال در خانواده مسجد قرار می‌گیرند.
وی خاطرنشان کرد: مسئولیت‌پذیری صرفاً به معنای داشتن یک عنوان یا نام در تشکیلات مسجد نیست؛ نوجوان باید در عمل پای مسئولیت خود بایستد، امور مربوط به آن را پیگیری کند و در برابر وظایفی که پذیرفته است، پاسخگو باشد.
همه حاضران در مسجد از جایگاه یکسانی برخوردار نیستند
حسینی مرادآبادی با طرح این پرسش که آیا همه افرادی که به مسجد می‌آیند، عضو خانواده مسجد محسوب می‌شوند، بیان کرد: از یک منظر، همه حاضران جزئی از خانواده مسجد هستند و باید با همگان با احترام و مهربانی برخورد کرد؛ اما از نظر جایگاه تشکیلاتی، میزان مسئولیت و حق تصمیم‌گیری در امور مسجد، نمی‌توان همه افراد را در یک سطح قرار داد.
وی افزود: ممکن است نوجوانی به مسجد رفت‌وآمد داشته باشد، اما هنوز به جایگاه عضویت کامل و پذیرش مسئولیت مستمر نرسیده باشد. این موضوع به معنای سرزنش، بی‌تفاوتی یا کم‌اهمیت دانستن او نیست، بلکه به ساختارمندی و تشکیلات تربیتی مسجد مربوط می‌شود.
این مبلغ با تأکید بر ظرفیت تربیتی چنین ساختاری اظهار کرد: با طراحی درست فرایند تربیتی می‌توان زمینه‌ای فراهم کرد تا نوجوان به‌تدریج رشد کند، مسئولیت بپذیرد و به عضوی فعال و اثرگذار در خانواده مسجد تبدیل شود.
ساختار تربیتی مسجد؛ مسیری برای رشد نوجوان
حسینی مرادآبادی با مقایسه ساختار مسجد با محیط خانواده گفت: در یک خانواده، همه فرزندان به پدر و مادر تعلق دارند، اما میزان مسئولیت و انتظارات متناسب با سن و توانایی آنان متفاوت است؛ برای مثال، نمی‌توان از کودک پنج‌ساله همان میزان مسئولیت را انتظار داشت که از نوجوان پانزده‌ساله انتظار می‌رود.
وی ادامه داد: در مسجد نیز وجود یک ساختار تشکیلاتی و تربیتی صحیح مشخص می‌کند که هر فرد در چه جایگاهی قرار دارد و متناسب با آن، از چه حقوق و مسئولیت‌هایی برخوردار است. چنین ساختاری نه‌تنها ظلم به نوجوان نیست، بلکه می‌تواند زمینه رشد و تعالی او را فراهم کند و مسیر پیشرفت را به او نشان دهد.
حق اظهار نظر نوجوان باید متناسب با مسئولیت او باشد
این مربی تربیتی در ادامه به مسئله حق اظهار نظر، حق انتخاب و حق اشتباه کردن نوجوان در مسجد پرداخت و گفت: اگر نوجوان را عضو خانواده مسجد می‌دانیم، باید درباره حقوق او نیز تأمل کنیم؛ با این حال، عضویت در مسجد به معنای برخورداری از حق اظهار نظر و انتخاب در تمام امور نیست و باید میان حوزه عمومی مسجد، حوزه‌های خصوصی و محدوده مسئولیت‌های مشخص تفاوت قائل شد.
حسینی مرادآبادی با تأکید بر حق اظهار نظر نوجوان در محدوده مسئولیت خود اظهار کرد: اگر نوجوانی مسئول برگزاری یک مراسم یا اجرای فعالیتی مشخص است، باید بتواند درباره نحوه اجرا، ایده‌ها و جزئیات کار نظر بدهد. سپردن مسئولیت بدون اعطای حق اظهار نظر، در واقع به معنای واگذاری مسئولیتی صوری و جدی نگرفتن نوجوان است؛ مسئله‌ای که می‌تواند به دلزدگی او منجر شود.
وی افزود: نوجوان زمانی مسئولیت را جدی می‌گیرد که احساس کند نظراتش شنیده می‌شود و در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با وظایف خود نقش دارد. بنابراین، مسئولیت‌دادن به نوجوان باید با فراهم کردن فرصت مشارکت فکری و عملی همراه باشد.
حق انتخاب؛ زمینه‌ساز هویت و شخصیت نوجوان
حسینی مرادآبادی با اشاره به اهمیت حق انتخاب در فرایند تربیت نوجوان تصریح کرد: نوجوان باید در محدوده مسئولیت خود و تا جایی که انتخابش موجب آسیب جدی به خودش یا دیگران نمی‌شود، فرصت انتخاب داشته باشد.
وی ادامه داد: مربیان و مسئولان مسجد باید به نوجوان اجازه دهند تا متناسب با چارچوب‌های تعیین‌شده، از سلیقه و شیوه اجرایی خود استفاده کند. چنین فرصتی به نوجوان کمک می‌کند احساس هویت و شخصیت داشته باشد و مسئولیت خود را با انگیزه و تعهد بیشتری دنبال کند.
تفاوت خطای ناخواسته با مجاز دانستن تخلف
این مربی تربیتی در تبیین موضوع حق اشتباه کردن نوجوان در مسجد گفت: در این زمینه باید میان خطای ناخواسته و مجاز دانستن آگاهانه رفتار خلاف چارچوب تفاوت قائل شد. مسجد فضایی عمومی است و رفتار افراد در آن نباید به حقوق دیگران یا اصول حاکم بر این محیط آسیب برساند.
وی افزود: ممکن است فردی ناخواسته مرتکب خطا شود؛ در چنین شرایطی، می‌توان با مهربانی و بزرگواری برخورد کرد و فرصت اصلاح و جبران را در اختیار او گذاشت. اما این مسئله با پذیرش حق برای انجام آگاهانه رفتار خلاف چارچوب تفاوت دارد.
حسینی مرادآبادی خاطرنشان کرد: میان خطایی که ناخواسته رخ می‌دهد و می‌توان آن را اصلاح کرد، با رفتاری که فرد از پیش می‌داند برخلاف اصول تعیین‌شده است، تفاوت وجود دارد. تربیت صحیح اقتضا می‌کند ضمن برخورد منطقی و مهربانانه با خطاها، مرزهای رفتاری نیز برای نوجوان روشن باشد.
تناسب میان مسئولیت، اختیار و حقوق دیگران
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان حقوق و مسئولیت‌های نوجوان در مسجد اظهار کرد: ملاک اصلی در تعیین میزان حق اظهار نظر و انتخاب، مسئولیتی است که به نوجوان سپرده می‌شود. هرچه مسئولیت او مشخص‌تر و گسترده‌تر باشد، باید در همان محدوده از اختیار و امکان مشارکت بیشتری برخوردار شود.
این مربی تربیتی تأکید کرد: البته افزایش اختیار نوجوان نباید موجب آسیب به فضای عمومی مسجد، نادیده گرفتن حقوق دیگران یا تضعیف اصول و چارچوب‌های این مجموعه شود.
حسینی مرادآبادی در پایان گفت: اگر نوجوان را عضو خانواده مسجد می‌دانیم، باید به او مسئولیت بسپاریم، در محدوده همان مسئولیت حق اظهار نظر و انتخاب بدهیم و در عین حال، چارچوب‌ها و اصول مسجد را برای او روشن کنیم. ایجاد این تعادل، هم به شکل‌گیری هویت و رشد نوجوان کمک می‌کند و هم مانع بی‌نظمی در محیط مسجد می‌شود.
انتهای پیام /
نظر شما