به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی، روز یکشنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا»، با اشاره به جایگاه زنان در قرآن کریم، به معرفی شماری از بانوان یادشده در این کتاب آسمانی و درس‌های اخلاقی و تربیتی زندگی آنان پرداخت و گفت: قرآن از زنان متعددی یاد کرده است که هر یک می‌توانند الگویی برای زندگی انسان باشند.
فضائل مشترک و اختصاصی حضرت زهرا(س)
وی با اشاره به دو دسته از فضائل حضرت زهرا(س) اظهار کرد: بخشی از فضائل ایشان با دیگر اعضای پنج‌تن آل‌عبا، یعنی پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع)، مشترک است؛ از جمله آیاتی مانند آیه مباهله و آیه تطهیر که درباره جایگاه اهل‌بیت(ع) نازل شده‌اند. دسته دیگر، فضائل اختصاصی حضرت زهرا(س) است که در آیات و روایات به شخصیت ایشان مربوط می‌شود.
وی افزود: از جمله این فضائل، تطبیق آیه «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ» بر حضرت زهرا(س) در شماری از تفاسیر و منابع روایی و نیز روایاتی است که پیامبر(ص) در آنها خشنودی و خشم حضرت زهرا(س) را با خشنودی و خشم خود و خداوند پیوند داده‌اند. تعبیرهایی همچون «فاطمة بضعة منی» نیز بر جایگاه ویژه ایشان نزد پیامبر(ص) دلالت دارد.
این کارشناس دینی با بیان اینکه فضائل حضرت زهرا(س) تنها در منابع شیعه نقل نشده است، گفت: در منابع اهل سنت نیز روایات فراوانی درباره ایشان وجود دارد و برخی دانشمندان اهل سنت کتاب‌های مستقلی درباره فضائل آن حضرت نوشته‌اند. جلال‌الدین سیوطی دانشمند مصری نیز درباره فضائل حضرت فاطمه(س) کتای نوشته است.
زنان در قرآن؛ الگوهایی برای زندگی
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی در ادامه با بیان اینکه قرآن کریم از زنان متعددی یاد کرده است، گفت: برخی از این زنان به‌عنوان الگوهای منفی معرفی شده‌اند؛ از جمله همسر ابولهب و همسران حضرت نوح و حضرت لوط(ع). در مقابل، قرآن از بانوانی یاد می‌کند که زندگی آنان می‌تواند برای مؤمنان درس‌آموز باشد. هدف از بررسی این شخصیت‌ها، تنها آشنایی با داستان زندگی آنان نیست، بلکه باید از هر کدام درسی اخلاقی و تربیتی گرفت.
وی نخستین نمونه را حضرت حوا(س) عنوان کرد و با اشاره به خطاب خداوند به حضرت آدم(ع) و همسرش برای سکونت در بهشت، اظهار کرد: زندگی حضرت حوا(س) در کنار حضرت آدم(ع) و اعتراف مشترک آن دو به خطا در عبارت «رَبَّنَا ظَلَمْنَا أَنْفُسَنَا»، درس مسئولیت‌پذیری و توبه را به انسان می‌آموزد. انسان نباید پس از خطا، به توجیه رفتار خود بپردازد، بلکه باید اشتباه را بپذیرد و برای جبران آن اقدام کند.
این استاد حوزه، ساره، همسر حضرت ابراهیم(ع)، را نمونه‌ای از امید به رحمت الهی معرفی کرد و گفت: ساره در سنین بالا و با وجود نازایی، به وعده الهی درباره تولد اسحاق و سپس یعقوب(ع) بشارت داده شد. این ماجرا یادآور آن است که انسان نباید در برابر دشواری‌ها و شرایط ظاهراً ناممکن، امید خود را به خداوند از دست بدهد.
آسیه؛ الگویی در پناه بردن به خداوند
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به شخصیت آسیه، همسر فرعون، اظهار کرد: قرآن دعای این بانوی مؤمن را در سوره تحریم نقل می‌کند؛ زنی که با وجود زندگی در دستگاه فرعونی و تحمل فشار و شکنجه، از ایمان خود دست نکشید و از خداوند خواست خانه‌ای در بهشت، نزد خود، برایش بنا کند.
وی با اشاره به دعای آسیه، «رَبِّ ابْنِ لِی عِنْدَکَ بَیْتًا فِی الْجَنَّةِ»، افزود: این دعا نشان می‌دهد که مهم‌ترین خواسته او، نزدیکی به خداوند بود. آسیه همچنین از خدا خواست او را از فرعون و رفتارهای او نجات دهد و از قوم ستمگر رهایی بخشد. از این دعا می‌توان درس گرفت که انسان در کنار طلب سعادت اخروی، باید از خداوند رهایی از ظلم و ستم را نیز بخواهد.
زلیخا؛ اعتراف به خطا و بیداری وجدان
این استاد حوزه با اشاره به داستان همسر عزیز مصر در ماجرای حضرت یوسف(ع) گفت: در زندگی این زن، در کنار خطاهای گذشته، لحظه‌ای از اعتراف به حقیقت نیز وجود دارد. او سرانجام گفت: «الْآنَ حَصْحَصَ الْحَقُّ أَنَا رَاوَدْتُهُ عَنْ نَفْسِهِ»، و به حقیقت ماجرا اعتراف کرد.
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی افزود: از این بخش داستان می‌توان درس گرفت که انسان، هر اندازه نیز در مسیر اشتباه پیش رفته باشد، نباید راه بازگشت را بسته بداند. پذیرش خطا و کنار گذاشتن دروغ و توجیه، زمینه بیداری وجدان و اصلاح رفتار را فراهم می‌کند.
مادر حضرت موسی(ع)؛ ایمان در لحظه‌های دشوار
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی مادر حضرت موسی(ع) را از دیگر بانوان شاخص در قرآن معرفی کرد و با اشاره به آیات سوره قصص گفت: خداوند در شرایطی دشوار، به مادر موسی الهام کرد که فرزندش را شیر دهد و در صورت بیم از خطر، او را به دریا بیندازد. در همین آیات، خداوند او را از ترس و اندوه نهی کرد و وعده داد که فرزندش را به او بازمی‌گرداند و از پیامبران قرار می‌دهد.
وی افزود: این ماجرا نمونه‌ای از اعتماد به وعده الهی در شرایطی است که انسان از نظر ظاهری راهی برای حل مشکل نمی‌بیند. همچنین خواهر حضرت موسی(ع) با هوشیاری و پیشنهاد راه‌حل مناسب، زمینه بازگشت کودک به آغوش مادرش را فراهم کرد. از این رو، داستان این دو بانو درس ایمان، آرامش، تدبیر و تلاش برای یافتن راه درست را در خود دارد.
صفورا؛ حیا و پاکدامنی
این کارشناس دینی با اشاره به ماجرای دختر حضرت شعیب(ع)، همسر حضرت موسی(ع)، گفت: قرآن در توصیف یکی از دختران شعیب می‌فرماید که با حیا نزد موسی آمد و پیام پدرش را به او رساند. تأکید قرآن بر این ویژگی، نشان‌دهنده اهمیت حیا در رفتار و روابط اجتماعی است.
همسر ایوب(ع) و ملکه سبا؛ صبر و حق‌پذیری
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی در ادامه، همسر حضرت ایوب(ع) را نمونه‌ای از همراهی در روزگار سختی دانست و با اشاره به ابتلائات آن پیامبر گفت: حضرت ایوب(ع) پس از از دست دادن بخشی از دارایی‌ها و گرفتار شدن به بیماری، دوران دشواری را پشت سر گذاشت و خداوند در نهایت نعمت‌های خود را به او بازگرداند. روایت زندگی او و خانواده‌اش، درس صبر و پایداری در برابر آزمون‌های زندگی را به همراه دارد.
وی همچنین با اشاره به داستان ملکه سبا در سوره نمل گفت: ملکه سبا با وجود برخورداری از قدرت و موقعیت حکومتی، پس از مواجهه با نشانه‌های الهی، حقیقت را پذیرفت و گفت: «رَبِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی وَأَسْلَمْتُ مَعَ سُلَیْمَانَ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ». این ماجرا نشان می‌دهد که پذیرش حق، به جایگاه اجتماعی و قدرت انسان وابسته نیست و هر فردی باید در برابر حقیقت فروتن باشد.
همسر زکریا(ع)، حضرت مریم(س) و حضرت خدیجه(س)
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به همسر حضرت زکریا(ع) گفت: قرآن از دعای زکریا(ع) برای داشتن فرزند یاد می‌کند و سپس از اصلاح وضعیت همسرش و تولد یحیی(ع) سخن می‌گوید. در آیه ۹۰ سوره انبیاء نیز آمده است که این خانواده در کارهای خیر شتاب می‌کردند و با امید و بیم، خداوند را می‌خواندند. این بخش از قرآن، اهمیت دعا، امید و پیشی گرفتن در کار خیر را یادآور می‌شود.
وی حضرت مریم(س) را از دیگر زنان برگزیده قرآن دانست و به آیات مربوط به انتخاب و پاکی او اشاره کرد.
وی همچنین با یادآوری جایگاه حضرت خدیجه کبری(س)، همسر پیامبر اکرم(ص)، گفت: در تفاسیر، برخی آیات به فضائل و نقش ایشان در زندگی پیامبر(ص) مرتبط دانسته شده‌اند. از جمله آیه «أَلَمْ یَجِدْکَ یَتِیمًا فَآوَیٰ» و «وَوَجَدَکَ عَائِلًا فَأَغْنَیٰ» که در تفسیر ابن‌عباس، بخش‌هایی از معنای آن با حمایت و ثروت حضرت خدیجه(س) پیوند داده شده است.
حضرت زهرا(س)؛ الگوی ایثار و اخلاص
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی در پایان به حضرت فاطمه زهرا(س) به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین زنان یادشده در معارف قرآنی پرداخت و گفت: سوره انسان یا هل‌أتی، در شأن اهل‌بیت(ع)، از جمله حضرت زهرا(س)، امیرالمؤمنین علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع)، معرفی شده است. در روایات مشهور، نزول این آیات با ماجرای نذر روزه برای شفای امام حسن(ع) و امام حسین(ع) و بخشیدن غذای افطار به نیازمند، یتیم و اسیر پیوند خورده است.
وی با اشاره به آیات «إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا» اظهار کرد: این آیات بر اخلاص در عمل و پرهیز از چشم‌داشت به پاداش و تشکر دیگران تأکید دارند. از این رو، سیره حضرت زهرا(س) و اهل‌بیت(ع) الگویی برای ایمان، ایثار، اخلاص و خدمت به نیازمندان است.
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی تأکید کرد: مطالعه زندگی زنان شاخص قرآن زمانی اثرگذار است که به شناخت و عمل منتهی شود. هر یک از این شخصیت‌ها درسی برای زندگی دارند؛ از توبه و امید گرفته تا صبر، حیا، حق‌پذیری و ایثار. در این میان، حضرت فاطمه زهرا(س) با جایگاه ویژه خود در قرآن و سیره اهل‌بیت(ع)، الگویی برای همه نسل‌ها، به‌ویژه زنان و دختران، به شمار می‌رود.
انتهای پیام/
نظر شما