به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، سلسله جلسات «فاطمه(سلام الله علیها) شناسی» به همت مدرسه جعفریه تاراگرای هند در حال برگزاری است. در این نشست، حجت‌الاسلام سید نقی مهدی زیدی، امام جمعه تاراگرای هند، با اشاره به جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام در آیات قرآن، اظهار داشت: آیات متعددی از قرآن کریم در بیان فضائل و منزلت اهل‌بیت علیهم‌السلام نازل شده است و می‌توان قرآن را کتابی دانست که فضائل و جایگاه این خاندان را بازگو می‌کند.
وی با اشاره به روایتی منقول از امام جعفر صادق علیه‌السلام مبنی بر اینکه یک‌چهارم قرآن در شأن اهل‌بیت علیهم‌السلام نازل شده است، افزود: بررسی جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام در قرآن کریم را می‌توان در دو بخش دنبال کرد؛ نخست، مجموعه آیاتی که در شأن اهل‌بیت علیهم‌السلام نازل شده‌اند و دوم، آیاتی که به‌طور ویژه بر فضائل و منزلت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها دلالت دارند.
این روحانی هندی در ادامه، با اشاره به سه آیه مهم قرآن کریم، به تبیین جایگاه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها در آیات مودت، تطهیر و مباهله پرداخت.
آیه مودت؛ تأکید قرآن بر محبت اهل‌بیت علیهم‌السلام
وی در تشریح آیه مودت، به آیه ۲۳ سوره مبارکه شوری اشاره کرد که در آن آمده است: «قُلْ لَا أَسْأَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَیٰ» با بیان اینکه در این آیه، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله مأمور شده است به مردم اعلام کند که در برابر رسالت خود پاداشی جز مودت و محبت خویشاوندان نزدیکش نمی‌خواهد، اظهار داشت: در منابع روایی شیعه و اهل سنت، روایاتی درباره شأن نزول این آیه و تعیین مصادیق «قربی» نقل شده است. و به گفته وی، بر اساس روایاتی که از ابن‌عباس، جابر بن عبدالله و دیگر راویان نقل شده و در آثاری از محدثانی همچون احمد بن حنبل، طبری، طبرانی و نسائی بازتاب یافته است، هنگامی که از پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله درباره خویشاوندانی که محبت آنان مورد تأکید آیه قرار گرفته است، سؤال شد، آن حضرت از امام علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام نام بردند.
این کارشناس دینی تأکید کرد: آیه مودت از جمله آیاتی است که در تبیین جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام و ضرورت محبت و ارادت به این خاندان مورد استناد قرار می‌گیرد.
آیه تطهیر؛ بیانگر منزلت و طهارت اهل‌بیت علیهم‌السلام
وی در بخش دیگری از سخنان خود، به آیه تطهیر اشاره کرد و گفت: خداوند متعال در آیه ۳۳ سوره مبارکه احزاب می‌فرماید: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَکُمْ تَطْهِیرًا» مفهوم این آیه آن است که خداوند اراده کرده است هرگونه پلیدی را از اهل‌بیت دور سازد و آنان را آن‌گونه که شایسته است، پاک و مطهر گرداند.
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی با اشاره به روایات مربوط به شأن نزول آیه تطهیر، اظهار داشت: در منابع حدیثی و تفسیری شیعه و اهل سنت، روایات متعددی نقل شده است که بر اساس آنها، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله مصادیق اهل‌بیت در این آیه را حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام معرفی کرده‌اند.
وی افزود: این روایات که در آثار علمای دو مذهب بازتاب یافته‌اند، از جمله مستنداتی هستند که در تبیین جایگاه ویژه حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در میان اهل‌بیت علیهم‌السلام مورد توجه قرار می‌گیرند.
آیه مباهله؛ جلوه‌ای از جایگاه ممتاز حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی در ادامه، با تشریح آیه مباهله، این آیه را از مهم‌ترین شواهد قرآنی در تبیین فضیلت و منزلت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها دانست و با اشاره به آیه ۶۱ سوره مبارکه آل‌عمران، توضیح داد: خداوند متعال در این آیه، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله را مأمور می‌کند که در صورت ادامه مجادله درباره حضرت عیسی علیه‌السلام پس از روشن شدن حقیقت، طرف مقابل را به مباهله دعوت کند؛ به این صورت که هر دو طرف، فرزندان، زنان و جان‌های خود را فراخوانند و با دعا از خداوند بخواهند دروغ‌گویان را مشمول لعنت خویش قرار دهد.
وی با استناد به تفسیر مجمع‌البیان اثر علامه طبرسی، اظهار داشت: بر اساس تفاسیر و روایات مورد استناد وی، مقصود از «أَبْنَاءَنَا» امام حسن و امام حسین علیهماالسلام و منظور از «نِسَاءَنَا» حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها است. همچنین حضرت علی علیه‌السلام از مصادیق «أَنْفُسَنَا» معرفی شده است.
این کارشناس دینی افزود: حضور حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در واقعه مباهله، از دیدگاه مفسران و علمای شیعه، بیانگر جایگاه ممتاز آن حضرت در میان نزدیک‌ترین افراد به پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله است.
وی در ادامه، با اشاره به دیدگاه سید عبدالحسین شرف‌الدین، خاطرنشان کرد: بر اساس دیدگاه نقل‌شده از وی، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در جریان مباهله، از میان زنان، تنها حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها را همراه خود آوردند؛ موضوعی که در تبیین فضیلت و منزلت آن حضرت مورد توجه قرار گرفته است.
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی همچنین با اشاره به دیدگاه شیخ مفید اظهار داشت: حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها از مصادیق «نِسَاءَنَا» در آیه مباهله هستند و این حضور، از فضائل ویژه آن حضرت به شمار می‌رود.
تبیین نکته تفسیری زمخشری درباره مصادیق آیه مباهله
وی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به دیدگاه علامه زمخشری درباره ترکیب مصادیق آیه مباهله، به تفاوت میان تعبیرهای «أَبْنَاءَنَا»، «نِسَاءَنَا» و «أَنْفُسَنَا» پرداخت و به گفته وی، در این آیه، امام حسن و امام حسین علیهماالسلام به‌عنوان مصادیق «أَبْنَاءَنَا»، حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها به‌عنوان مصداق «نِسَاءَنَا» و حضرت علی علیه‌السلام به‌عنوان مصداق «أَنْفُسَنَا» معرفی شده‌اند.
این روحانی هندی با اشاره به تحلیل تفسیری زمخشری، توضیح داد که در این برداشت، حضور دو فرزند در برابر یک زن و یک مرد، با توجه به جایگاه و ویژگی‌های این شخصیت‌ها تبیین شده است؛ به این معنا که امام حسن و امام حسین علیهماالسلام از یکدیگر متمایز نیستند، در حالی که برای حضرت علی و حضرت فاطمه علیهماالسلام نظیری در میان افراد حاضر در این واقعه در نظر گرفته نشده است.
وی تأکید کرد: واقعه مباهله و حضور حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها در کنار پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، از موضوعات مهمی است که در منابع تفسیری و کلامی برای تبیین جایگاه والای آن حضرت مورد بررسی قرار گرفته است.
آیات قرآن؛ زمینه‌ای برای شناخت عمیق‌تر سیره حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی، بر ضرورت مطالعه آیات قرآن کریم و روایات تفسیری مرتبط با فضائل اهل‌بیت علیهم‌السلام تأکید کرد و با اشاره به آیات مودت، تطهیر و مباهله، این آیات را از جمله محورهای مهم برای شناخت جایگاه حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها دانست و بر ضرورت تبیین معارف قرآنی و انتقال آموزه‌های اهل‌بیت علیهم‌السلام به نسل جوان تأکید کرد.
آیه اطعام؛ جلوه‌ای از ایثار و فداکاری اهل‌بیت علیهم‌السلام
امام جمعه تاراگرای هند در ادامه سخنان خود، با اشاره به آیات ۸ و ۹ سوره مبارکه انسان، معروف به سوره دهر، به تبیین جلوه‌هایی از ایثار و فداکاری اهل‌بیت علیهم‌السلام پرداخت و با اشاره به آیات شریفه «وَیُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَیٰ حُبِّهِ مِسْکِینًا وَیَتِیمًا وَأَسِیرًا إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا» اظهار داشت: بر اساس روایات مشهور، این آیات در پی ماجرای بیماری امام حسن و امام حسین علیهماالسلام و نذر روزه از سوی اعضای خانواده برای شفای آن دو بزرگوار نازل شده است؛ ماجرایی که در آن، اهل‌بیت علیهم‌السلام با وجود نیاز خود، غذایشان را به مسکین، یتیم و اسیر بخشیدند.
وی با اشاره به دیدگاه شماری از مفسران اهل سنت درباره شأن نزول آیات اطعام، خاطرنشان کرد که علامه امینی در کتاب «الغدیر»، نام ۳۴ تن از علمای اهل سنت را ذکر کرده است که در آثار خود به نزول این آیات در شأن اهل‌بیت علیهم‌السلام و فضائل حضرت علی، حضرت فاطمه، امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام اشاره کرده‌اند.
این روحانی هندی افزود: بر اساس دیدگاه مفسران شیعه، سوره مبارکه انسان به‌طور کامل در شأن اهل‌بیت علیهم‌السلام نازل شده است. این آیات، اخلاص در عمل، ترجیح نیاز دیگران بر خواسته‌های شخصی و پرهیز از هرگونه چشمداشت در انجام کارهای نیک را از برجسته‌ترین ویژگی‌های اخلاقی این خاندان معرفی می‌کنند.
سوره کوثر؛ بشارت الهی به پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی در بخش دیگری از سخنان خود، به آیاتی پرداخت که به گفته وی، به‌طور ویژه در تبیین جایگاه و فضیلت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها مورد استناد قرار می‌گیرند.
وی با اشاره به سوره مبارکه کوثر اظهار داشت: بر اساس دیدگاه مفسران شیعه و شماری از مفسران اهل سنت، این سوره در پاسخ به کسانی نازل شده است که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله را به نداشتن فرزند پسر و انقطاع نسل متهم می‌کردند.
این روحانی هندی با اشاره به اینکه سوره کوثر در شمار سوره‌های مکی قرار دارد، افزود: در این سوره، خداوند متعال به پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله از عطای کوثر بشارت می‌دهد و در ادامه، با بیان آیه «إِنَّ شَانِئَکَ هُوَ الْأَبْتَرُ»، تأکید می‌کند که دشمن آن حضرت خود ابتر و بی‌نام‌ونشان خواهد ماند.
وی با اشاره به دیدگاه‌های تفسیری نقل‌شده در آثاری همچون «التفسیر الکبیر» فخر رازی، تفسیر قرطبی و «روح‌المعانی»، اظهار داشت: در این تفاسیر، دیدگاه‌ها و روایات مختلفی درباره معنای کوثر و شأن نزول این سوره مطرح شده است.
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی با تأکید بر تفسیر کوثر به معنای خیر فراوان، خاطرنشان کرد که در دیدگاه مورد نظر وی، یکی از مصادیق برجسته این خیر کثیر، نسل پربرکت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله از طریق حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها است.
وی همچنین با اشاره به مباحث تفسیری مطرح‌شده در کتاب «المیزان»، تصریح کرد: بر اساس این برداشت، میان بشارت به کوثر و بیان سرانجام دشمن پیامبر در آیه پایانی سوره، ارتباطی معنادار وجود دارد؛ به این معنا که نسل و یاد پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در طول تاریخ استمرار یافته و دشمنان آن حضرت به هدف خود در محو نام و آثار ایشان نرسیده‌اند.
حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها؛ مصداقی برجسته از خیر کثیر
امام جمعه تاراگرای هند در ادامه، با تبیین ارتباط سوره کوثر با شخصیت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، اظهار داشت: بر اساس تفسیر مورد تأکید وی، مقصود از کوثر در آیه «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ الْکَوْثَرَ»، خیر فراوانی است که یکی از جلوه‌های مهم آن، ذریه و نسل پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله از طریق حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها به شمار می‌رود.
وی افزود: گسترش نسل پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله در طول قرن‌ها از طریق حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، از جمله شواهدی است که مفسران شیعه برای تبیین این برداشت از سوره کوثر به آن استناد می‌کنند.
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی تأکید کرد: سوره مبارکه کوثر، در کنار دیگر آیات مورد بحث، زمینه‌ای برای شناخت عمیق‌تر جایگاه حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها و نقش آن حضرت در استمرار نسل پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله فراهم می‌کند.
آیه قربی و ماجرای بخشش فدک به حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی، با اشاره به آیه ۲۶ سوره اسراء، «وَآتِ ذَا الْقُرْبَیٰ حَقَّهُ»؛ «حق خویشاوند را به او عطا کن»، اظهار داشت: در این آیه، خداوند متعال به ادای حق خویشاوندان فرمان داده است. بر اساس روایاتی که در منابع شیعه و اهل سنت نقل شده، پس از نزول این آیه، پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، فدک را به‌عنوان هدیه به حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها بخشیدند.
سوره ضحی و صبر حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها
وی در ادامه، با اشاره به سوره ضحی و بیان جلوه‌هایی از عظمت و فضیلت حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، به روایتی از جابر بن عبدالله انصاری اشاره کرد. و بر اساس این روایت، روزی پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها را در حالی مشاهده کردند که عبایی زبر و آزاردهنده از پشم شتر بر تن داشتند. پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله با دیدن این وضعیت گریستند و فرمودند: «دخترم! تلخی‌ها و دشواری‌های دنیا را با صبر تحمل کن تا فردا به نعمت‌های آخرت دست یابی.»
این کارشناس دینی سپس به آیه «وَلَسَوْفَ یُعْطِیکَ رَبُّکَ فَتَرْضَیٰ» از سوره ضحی اشاره کرد و افزود: این آیه، نویدبخش عطای الهی و رضایت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله است و در تبیین جایگاه والای حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها نیز مورد توجه قرار می‌گیرد؛ جایگاهی که صبر و شکیبایی در برابر دشواری‌ها، جلوه‌ای از عظمت آن را آشکار می‌سازد.
قرآن کریم؛ راهی برای شناخت جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام
حجت‌الاسلام نقی مهدی زیدی در پایان این نشست، بر ضرورت تأمل و تدبر در آیات قرآن کریم تأکید کرد و گفت: باید این آیات را به‌خوبی به خاطر سپرد؛ زیرا توجه به آنها، زمینه شناخت بهتر مقام و منزلت اهل‌بیت علیهم‌السلام، به‌ویژه حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها را فراهم می‌کند.
وی دعا کرد خداوند متعال به همگان توفیق دهد تا در ایام عزای فاطمیه از انوار هدایت اهل‌بیت علیهم‌السلام بهره‌مند شوند و با شناختی عمیق‌تر از سیره و فضائل حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها، در مسیر معرفت و بندگی گام بردارند.
نظر شما