به گزارش خبرگزاری حوزه، رشد نگران‌کننده آمار تجرد و جهش معنادار سن ازدواج، نه فقط ساختار خانواده بلکه آینده جمعیتی کشور را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است. این بحران هرچند در نگاه اول محصول تنگناهای معیشتی به نظر می‌رسد، اما ریشه‌های پنهان‌تری دارد؛ موضوعی که حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی مهاجری، کارشناس خانواده در گفت‌وگو به واکاوی آن پرداخته است.
بسم الله الرحمن الرحیم؛ همیشه اولین انگشت اتهام در بحران کاهش ازدواج به سمت «اقتصاد» نشانه می‌رود؛ تنگناهای معیشتی، گرانی مسکن و هزینه‌های سرسام‌آور شروع زندگی. در اینکه اقتصاد سهم مهمی دارد حرفی نیست، اما این تمام حقیقت نیست. غریزه و میل به تاهل در نهاد جوانان به طور طبیعی زنده است و در حالت عادی تقاضا برای تشکیل زندگی وجود دارد؛ اما اتفاقاتی می‌افتد و ترس‌هایی در ذهن نسل نو کاشته می‌شود که به مرور این انگیزه را می‌خشکاند. پیش از آنکه مشکلات واقعی اقتصاد مانع جوان شوند، «هراس‌های ذهنی و القاشده» او را از میدان به در می‌کنند. این هراس‌ها از چند کانال پنهان اما مخرب تغذیه می‌شوند:
۱. ترس از اقتصاد، ویران‌تر از خود اقتصاد
ما با کودکان و نوجوانانمان زندگی می‌کنیم؛ بچه‌هایی که شاید امروز ۱۰ ساله‌اند اما در جریان ریزترین دغدغه‌های مالی خانه قرار می‌گیرند. وقتی مداوم در خانه از تورم، گرانی اجناس و سختی دخل‌وخرج گلایه می‌کنیم و این نگرانی‌ها را در حضور فرزندان بازگو می‌کنیم، ناخواسته بذر ترسی عمیق را از آینده در ذهن او می‌کاریم. کودکِ امروز، فردای جوانی است که توانمندی و «جربزه» کار کردن را دارد، اما سایه سنگینِ ترس از آینده‌ای مالیِ نامطمئن، او را از ورود به عرصه تعهد منصرف می‌کند. این اضطرابِ پنهان، بسیار بیشتر از خودِ واقعیتِ اقتصاد، دست و پای جوان را می‌بندد.
۲. بمباران بدبینی اخلاقی نسبت به جامعه
خطای دوم بسیاری از خانواده‌ها در گفتار روزمره شکل می‌گیرد. مدام در خانه تکرار می‌کنیم که «جامعه خراب شده، دختران نجابت قبل را ندارند و پسر پاک پیدا نمی‌شود». این تکرار مکررات، فاجعه‌بار است. دختر یا پسر جوان ما با شنیدن مداوم این گزاره‌ها، دچار این پرسش وحشتناک می‌شود: «من قرار است با کی در این جامعه ازدواج کنم؟» وقتی القا می‌کنیم که دیگر انسانِ صالحی وجود ندارد، در واقع ناامیدی مطلق از پیدا کردن شریک زندگی مناسب را به جان فرزند می‌اندازیم.
۳. آماربازی با طلاق؛ تیر خلاصی بر امید جوان
بخش دیگری از این ترس‌تراشی به رسانه‌ها و دورهمی‌های خانوادگی بازمی‌گردد. با بزرگ‌نمایی مدام و آماربازی با نرخ طلاق، این‌طور القا می‌کنیم که هر ازدواجی لزوماً به شکست ختم می‌شود. جوان وقتی می‌بیند هر روز بر حجم اخبار و تصاویرِ ناکامی‌های عاطفی افزوده می‌شود، پیشاپیش خود را بازنده میدان می‌داند و ترجیح می‌دهد از ترس گزیده شدن، اصلا به سمت شروع حرکت نکند؛ چرا که تجرد را «ایمن‌تر» از یک فروپاشی احتمالی می‌پندارد.
۴. پناهگاه کاذبِ روابط بدون تعهد
در کنار این هراس‌های ساختگی، نباید از واقعیتِ شرایط اجتماعی نیز غافل بود. متأسفانه امروزی دسترسی جوانان به یکدیگر در بستر جامعه و فضای ارتباطی بسیار سهل شده است. وقتی جوانی می‌بیند که بدون پذیرش بار سنگینِ تعهد، مسئولیت حقوقی و اخلاقی و هزینه‌های یک زندگی مشترک، می‌تواند بخشی از نیازهای عاطفی یا اجتماعی‌اش را ارضا کند، به طور طبیعی انگیزه و ضرورتِ حرکت به سمت پیوند مقدس ازدواج در او تضعیف می‌شود؛ آسانیِ دسترسی، رغبت به تعهد را کاهش می‌دهد.
سخن پایانی
کاهش میل به تاهل، پیش از آنکه بحرانِ جیب‌های خالی باشد، بحرانِ «ذهن‌های وحشت‌زده» است. اگر می‌خواهیم جوانانمان با شجاعت پای سفره عقد بنشینند و به آینده لبخند بزنند، بیش از آنکه نگران نوسانات بازار باشیم، باید از کلماتی که در خانه می‌کاریم، برچسب‌های سیاهی که به جامعه می‌زنیم و ترس‌هایی که بی‌محابا به دل فرزندانمان می‌ریزیم، مراقبت کنیم.
نظر شما