حاج آقا نبوی، حضرتعالی در چند سال اخیر تلاش زیادی برای تحکیم و توسعه حوزه های علمیه سفیران هدایت داشته اید، ارزیابی شما از فعالیت این حوزه ها چیست؟
اگر بخواهیم یکی از مصادیق بارز تحول را که مورد تأکید مقام معظم رهبری است بیان کنیم، میتوان به حوزههای علمیه سفیران هدایت اشاره کرد.
این طرح نه تنها استقبال از تحول است بلکه تحقق یک تحول است و اگر به نسبت سازمانهای فرهنگی کشور که بنا بوده در آن تحول رخ بدهد، در نظر بگیریم اقدام قابل توجهی صورت گرفته است.
مثلا شورای انقلاب فرهنگی، موظف بوده است که بحث انقلاب فرهنگی در دانشگاهها را دنبال کند اما به نظر من تحولی که حوزههای سفیران نسبت به حوزه ایجاد میکند، بسیار گستردهتر از تحولی است که شورای انقلاب فرهنگی در دانشگاهها ایجاد کرده است و تقریبا تمام ایدههای مقام معظم رهبری برای تحول در حوزه، در سفیران هدایت دیده شده است، علاوه بر آن، ایدههای مراجع بزرگوار در ارتباط با بایستهها و نیازهای حوزه به نوعی در حوزههای سفیران هدایت، ایجاد شده و رخ داده است.
سفیران هدایت، یک طرح نو برای حوزههاست و از هدف گذاری، برنامهریزی کلان، برنامههای خرد و روشها و حتی تکنولوژی آموزشی آن از تحول جدی نسبت به وضعیت سابق حوزهها برخوردار است، اما در این تحول، سعی شده که ویژگیهای بسیار مثبت و قوی حوزههای قدیم، حفظ شود.
اینطور نبود، که به هر قیمتی فقط به دگرگونی فکر کنیم، بلکه بدنبال حفظ روشها، شیوهها و مشخصههای حوزههای قدیم در حوزههای سفیران هدایت بودهایم، در عین حال ایجاد تحول با توجه به نیاز جامعه، پیشرفت علوم و تغییرات ممکن در سیستمهای آموزشی، مدنظر بوده است.
* چگونه ویژگیهای حوزههای قدیم را در حوزههای سفیران هدایت حفظ کردهاید؟
مثلا یکی از ویژگیهای حوزههای قدیم، مباحثه است، این موضوع در حوزههای سفیران هدایت، نظاممند و ساماندهی شده و حالت اجباری برای طلبهها دارد.
یکی دیگر از ویژگیهای حوزههای قدیم این است که اگر طلبهای دارای استعداد قوی بود و میتوانست دروس بیشتری را پشت سر بگذارد ما نیز در سفیران هدایت این ویژگی را لحاظ کردهایم به نحوی که با سیستم انتخاب واحد و باز گذاشتن دست طلاب مستعد برای انتخاب واحدهای بیشتر، زمینه رشد و شکوفایی استعداد اینها را فراهم کردهایم.
بحث تهذیب نیز از ویژگیهای حوزههای قدیم است؛ ما بحث اخلاق و تهذیب را اگر جدیتر از حوزههای سابق در سفیران هدایت دنبال نکنیم، به هیچ وجه ضعیفتر از حوزههای دیگر نیست.
* این مهم چگونه انجام میپذیرد؟
با برنامهریزیهای متعددی که در زمینه اخلاق کردهایم، الان کل برنامههای اخلاقی که در حوزههای قدیم بود، در سفیران اجرا میشود علاوه بر آن حتی آموزشهای عمومی ما به نحوی تأثیر اخلاقی بر طلاب دارد.
متون صرف که الان چاپ شده همه مثالهای آن، مثالهای قرآنی و روایی است که به لحاظ اخلاقی میتواند در روحیه طلبه مؤثر باشد، علاوه بر این در هر نیمسال حداقل تا پایان دوره، یک ساعت درس نظری اخلاق دارند، علاوه بر آن درسهای عمومی اخلاق، روزهای پنجشنبه برگزار میشود، همچنین برای طلاب جدید الورود هم در نیمسال اول هر روز بحث اخلاقی داریم.
* اینکار شما دلزدگی ایجاد نمیکند؟
نه خیر! اتفاقا بسیار پرجاذبه است و از همه درسهای دیگر پرجاذبهتر است، دلیلش هم این است که اگر بحثهای اخلاقی خشک باشد، ممکن است ایجاد دلزدگی کند، اما فردی که در دبیرستان بوده و الان وارد دنیای طلبگی شده، در بحث آداب و اخلاق از لباس پوشیدن، ارتباط با هم حجرهای، ارتباط با استاد، ارتباط با مجموعه در ابعاد مختلف نیاز به آموزش دارد، نوع صحبت و تعامل با دیگران و بقیه مباحث اخلاقی به شدت مورد نیاز است و طلاب جدید الورود که هر روز برای آنها بحث اخلاقی داشتیم بسیار موفقتر از طلاب مشابهی بودهاند که این امر برای آنها اجرا نشده است.
بخشی از کارهای اخلاقی که انجام میشود مربوط به ایجاد انگیزههای مثبت در عرصه طلبگی است، باید هدف و انگیزهی ورود به حوزه را در مورد برخی افراد تصحیح کرد و این خیلی مهم است، این نیز از کارهایی است که انجام میشود، معتقدیم که معدل ویژگیهای اخلاقی سفیران از معدل مدارس دیگر اگر بهتر نباشد، ضعیفتر نیست.
* سامانهای برای سنجش این کار تعریف کردهاید؟
نه! کار سختی است، تنها کاری که میشود انجام داد این است که مقدار آسیبهایی را که در مدرسه وجود دارد با دیگر مدارس بسنجیم، مسئولان بخش تهذیب حوزه وقتی بطور نسبی با مدارس دیگر مقایسه میکنند، بارها تأکید کردهاند که از نظر اخلاقی روی مدارس سفیران هدایت خوب کار شده است و جایگاه مناسبی دارد.
* حوزههای سفیران هدایت از چه ویژگیهای آموزشی نسبت به سایر حوزهها برخوردار است؟
1- کوتاه کردن دوره آموزشی، یعنی آموزشهایی که در طول 8 سال در حوزههای علمیه ارائه میشود را در 5 سال و نیم میبینند.
2- تاریخ فارغالتحصیلی؛ حوزهها، برای اولین بار در سفیران هدایت زمان دارد، مقام معظم رهبری تأکید داشتند معلوم شود یک طلبه چند سال باید درس بخواند و بعد از آن به چه کاری، اشتغال پیدا کند، چگونه میتواند ادامه تحصیل بدهد که همة این موارد در حوزههای سفیران هدایت رعایت شده است.
* الان طلاب حوزههای سفیران بعد از تحصیل و سپردن تعهد تبلیغی چه کار میکنند؟
اینها بعد از 4 سال معمم میشوند و در سال پنجم باید وارد عرصه تبلیغی شوند.
* بعد چه کار میکنند؟
بعد از 5/5 سال تعهد تبلیغی در نقاط محروم، میتوانند ادامه تحصیل دهند، در همان ایام تبلیغی هم، کارشناسی ارشد غیرحضوری را برایشان طراحی کردهایم.
* برای کاربردی کردن آموزشهای خود چه اقدامی کردهاید؟
کاربردی کردن آموزشها از تأکیدات مقام معظم رهبری است و در حوزههای سفیران واقعا برنامهها طوری طراحی شده که حتی یکساعت درس غیر مفید هم در برنامه وجود ندارد.
* یعنی متون آموزشی دیگر حوزهها، مباحث غیر مفید دارند؟
بله! مثلا در مکاسب سوزاندن روغن چراغ پیه سوز در صورت نجس بودن که خوانده میشود، کجای دنیا مورد نیاز است و چه فایدهای در جامعه دارد؟ شما یک مورد را اینجوری در مباحث سفیران پیدا نمیکنید.
علاوه بر حذف بحثهای غیرمفید ، سعی شده مباحث مورد نیاز را بخوانند از همین جهت یک دوره کامل مباحث اعتقادی را میگذرانند و شبهات اعتقادی را میخوانند، همینطور شبهاتی که امروز مطرح است، بحث علوم قرآن خوانده میشود و 9 جزء تفسیر را میخوانند.
یکی از صحبتهای مقام معظم رهبری این بود که در آموزشهای حوزه، جایی برای مباحث قرآنی نیست، اتفاقا در حوزههای سفیران به طور جدی، مباحث قرآنی تعقیب میشود.
* برای تقویت روحیه پژوهش و تحقیق در طلاب چه کردهاید؟
بخشهایی از آموزشهای ما به این صورت است که در کنار مباحث نظری، تحقیقهای درسی به طلاب ارائه میشود، همچنین برخی از دروس اینها که نیاز به استاد ندارد و در عین حال، معلومات آن مورد نیاز است را باید خودشان مطالعه و تحقیق کنند و در قالب چکیده نویسی، بحث را ارائه نمایند.
در سفیران هدایت به طور کلی آموزش منبر به صورت نظری و مهارتی، یک اصل است به این شکل که یک درس نظری خطابه دارند که استاد آن را تقطیع کرده و یک منبر را در بخشهای مختلف آموزش میدهد، بعد جلسات کارورزی انجام میشود، یعنی طلبهها میآیند سخنرانی میکنند و مباحث استاد را به صورت عملی به کار میگیرند که به آن کارورزی خطابه گفته میشود.
بخش بعدی این است که در طول زمان تحصیل، هر هفته باید در گروههای مهارتی شرکت کنند؛ در این گروهها که حدود 10 نفر حضور دارند، یکی از طلاب سخنرانی میکند و بقیه براساس آموزشهایی که دیدهاند، او را نقد میکنند و باید از سخنرانی خود به لحاظ نظری و روشی دفاع کند و الا باید شیوه خطابه خود را اصلاح نماید، معدل خروجیهای این مجموعه در سخنرانی واقعا معدل قابل قبولی است که ما با طلبههای 10 ساله حوزه براحتی میتوانیم مقایسه کنیم و بگوییم اینها برترند.
* متون آموزشی را چه کسانی تدوین کردهاند؟
از جهت برنامهریزی علمی برای مجموعه 7 گروه علمی ادبیات، فقه و اصول، تاریخ، قرآن وحدیث، روشها و ... داریم که آنها راجع به عناوین، سرفصلها و اساتید دروس، نظر میدهند، علاوه بر این شورای علمی مجموعه متشکل از رؤسای گروههای علمی و مسئول مرکز و معاونت سفیران هدایت و معاونت پژوهش، نظارت بر کار علمی مجموعه را انجام میدهند.
در خصوص سرفصلهای دروس همچنان که متن مناسبی برای آن وجود نداشته باشد، به فردی واگذار میکنند که متن آنرا تدوین نمانید.
هم اکنون «الصرف التعلیمی» چاپ شده، کتاب نحو هم زیر چاپ است و کتاب روش سخنرانی نیز آماده چاپ شده است.
اگر کتابهای مناسب دیگری در بازار وجود داشته باشد، ما براحتی میتوانیم جایگزین کنیم، برنامهریزی آموزشی ما بر اساس متن نیست بر اساس علم است، بنابراین اگر نگفتهایم شرح لمعه، گفتهایم که فقه نیمه استدلالی، لذا هر کتاب مناسبی که پیدا کنیم آنرا جایگزین میکنیم.
* چه فرایند آموزشی برای طلاب تعریف کردهاید تا اطلاعات مفید در ذهنها بماند؟
این آموزشها، مورد نیاز تبلیغی دنیا است، وقتی وارد عرصه تبلیغ شدند، به تمام آنچه آموزش دیدهاند نیاز دارند، از جهت ادبیات عرب هم برنامهریزی آموزشی به نحوی است که دسترسی به منابع عربی برای دانش افزاییهای مورد نیاز را داشته باشند.
* آیا برای مکالمه عربی این افراد هم برنامه ای دارید؟
نه! چون مکالمه با عربی مورد نیاز آنها برای رجوع به منابع متفاوت است، برای اینکه آموزشهای اینها در راستانی نیازهایشان باشد، فعلا در مقطع کارشناسی، مکالمه را لحاظ نکردهایم، ولی در کارشناسی ارشد، بخش زبان داریم که مطالعه انگیسی، عربی و اسپانیولی را در نظر گرفتهایم.
* آیا برای پاسخگویی به شبهات منطقهای برنامهریزی کردهاید؟
شبهات اعتقادی منطقهای را در نظر گرفتهایم که متون آن بر اساس منطقه در نظر گرفته میشود، مثلا در خصوص وهابیت، صوفیه، مسیحیت میتوانیم به تناسب آنها کتابهای مورد نیاز و آسیبهای منطقه، آموزشها را شکل و جهت دهیم تا از کارایی مناسب برخوردار باشیم.
* ملبس شدن از مقدمات فعالیت تبلیغی طلاب است، طلاب حوزههای سفیران از چه مقطعی اجازه معمم شدن دارند؟
ما معمم شدن را ساماندهی کردهایم، اگر کسی بخواهد معمم بشود بایستی مجوز دریافت کند و ما بعد از تائید معاونت تهذیب، مجوز صادر میکنیم و لازمه این مجوز، کارایی لازم علمی و اخلاقی است، مخصوصاَ از نظر اخلاقی، حساسیت ویژهای داریم، به طوری که اگر کسی معدلش 20 باشد، اما از جهت اخلاقی، مناسب ندانیم، مجوز نمیدهیم، البته اینها خیلی کماند، شاید ما تا بحال 5 نفر را داشتهایم که مجوز ندادهایم، اینها باید به جای تعهد خدمت تبلیغی، یک کار فرهنگی متناسب طلبگی انجام دهند و بعد از این مدت، مدرکشان را به آنها میدهیم، ولی اجازه ادامه تحصیل در تبلیغ را به آنها نمیدهیم، چون تبلیغ بدون معمم شدن نمیشود.
* آیا در تغییر متون آموزشی با مخالفت بزرگان حوزه مواجه نشدهاید؟
حقیقتا باید اذعان کنم، 16 سال است در حوزه کار میکنم و کوچکترین مخالفتی از سوی مراجع نسبت به کارهای ما نبوده به عکس یا تشویق کردهاند یا حداقل این است که چیزی نگفتهاند و هیچ مانعی تاکنون از سوی مراجع یا دفاتر آنها برای کارهای ما وجود نداشته است.
اگر ما متن را به مراجع نشان دهیم که مثلا همان مباحث صرفی است، اما شواهد را به جای اشعار کذایی از آیات و روایات انتخاب کردهایم، قطعا مراجع تشویق میکنند، خیلی از مواقع اگر مشکلات است تقصیر مدیران میانی است، به نام تحول کارهای عجیب و غریبی میکنیم که گاهی صدای جوانها هم در میآید چه برسد به بزرگان حوزه، ما برای رویارویی با فرقههایی که علیه شیعه فعالیت میکنند نیرو تربیت میکنیم، تحسینمان هم کردهاند، احدی هم نگفته است چرا؟
مثلا اگر کل تغییرات حوزه را یک پازل تصور کنیم که 100 قطعه دارد، ممکن است از میان این 100 قطعه، مراجع با 3 قطعه آن مخالفت کنند، 97 قطعه دیگر را که میشود انجام داد. چرا انجام ندادهایم؟! واقعا نمیشود گردن دیگران انداخت.
من از سال 61 کار اجرایی انجام میدهم و 16 سال است که در حوزه هستم در حوزه نیروهایی که تحت امرند بهتر از سازمانهای دیگرند، ما فوقها هم همینطور، فقط مدیران میانی باید خوب کار کنند ما دقیقا دست میگذاریم روی کارهایی که همه حساساند و این درست نیست.
سوء مدیریت خود را نباید گردن دیگران بیندازیم من از شورای عالی هم راضیام انصافا شورای عالی حوزه خیلی از من حمایت کرد خیلی هم از آنها ممنونیم.
* هم اکنون ورود طلاب به حوزه بدون پیشینه ذهنی درست و جامع صورت میگیرد، به نظر شما تعریف یک دوره ابتدایی عمومی برای طلاب و سپس انتخاب این دورهها چیست؟ که بروند دنبال اجتهاد یا تبلیغ، یا گرایشهای دیگر؟
اتفاقا خیلی حرف خوبی است، ما این را در برنامههایمان دیدهایم، اصلا میگوییم بعد از سفیران هدایت، هر کسی خواست دنبال اجتهاد یا گرایشهای دوره عمومی حوزه برود، بعد از گذراندن دوره سفیران هدایت باشد و بدنبال این هستیم که آن را در شورای عالی هم تصویب کنیم.
زیرا اگر طلبه مرجع هم شود، نیاز به تبلیغ دارد، خیلی از مراجع ما مبلغ بودهاند، حضرات آیات وحیدخراسانی، مکارم شیرازی، سبحانی و نوری همدانی فعالیتهای گسترده تبلیغی داشتهاند.
طرح ما این است که همه یکدوره عمومی تبلیغ را بخوانند، بعد به تناسب استعدادهای مختلف وارد رشته تاریخ، کلام، تفسیر، اجتهاد(فقه) و یا گرایشهای دیگر شوند.
نظر شخصیام این است که برنامهها طوری نباشد که حتما اینها مبلغ شوند، باید ببینیم استعدادشان چگونه است.
* آیا فضای عمومی حوزه، ظرفیت اجرای این طرح را دارد؟
ظرفیت را دارد، اما یک مقدار فرآیند تصمیمگیری باید کمک کند، اگر چنین اتفاقی بیفتد حوزه به لحاظ کمی خیلی کاهش پیدا میکند، ولی به لحاظ کیفی خیلی بالا میرود، یعنی یک درس خارج با حضور تعداد کمتری شکل میگیرد، اما تعداد قابل توجهی از آنها بالا میرود و به مقام اجتهاد خواهند رسید، الان برخی در دروس خارج شرکت میکنند که اگر مدتها هم به حضورشان ادامه دهند، مجتهد متجزی هم نخواهند شد، خب این چه کاری است!؟
* این طرح الان در چه مرحلهای است؟
طرح فرایند خود را طی میکند، انشاءالله اگر تصویب شود، بخشی از مشکلات را حل خواهد کرد.
* از دیگر ویژگیهای حوزههای سفیران اگر موردی هست، بفرمایید.
آموزشهای سفیران هدایت را طوری طراحی کردهایم که اگر در مدت تعهد خدمت تبلیغیشان خواستند، دبیر دینی مدارس آموزش و پرورش بشوند از قابلیتهای لازم برخوردار باشند. از این جهت، آموزشهای ارائه شده دو منظوره، طراحی شده است به همین دلیل اصول تعلیم و تربیت، روش کلاسداری و دیگر مباحثی را که برای موفقیت دبیر دینی در مدارس آموزش و پرورش مؤثر است جزء واحدهای درسی اینها قرار دادهایم.
* آیا تبلیغ به استعداد افراد برمیگردد یا نیازمند یادگیری و مهارت است؟
یک زمانی خط و رشتههای هنری را موروثی میدانستند، اما امروزه اینچنین نیست، بازیگری زمانی هنر بود و میگفتند که به قریحه ذاتی است، ولی امروزه تمام حرکتهای یک بازیگر را قطعه قطعه میکنند و بر روی قطعات مختلف تمرین میدهند و جواب میگیرند. ما در بحث منبر هم اینکار را کردهایم ما منبر را قطعه قطعه کردهایم و فرمولهای مورد نیاز آنرا آموزش میدهیم و سپس افراد باید در کلاسهای کارورزی با حضور استاد وارد گروههای مهارتی شوند و در جمع خود، تمرین عملی کنند: البته اینجور نیست که این آموزشها و تمرینها به همه افراد یک جور جواب دهد، اما معدل توانمندی خطابه این نیروها خیلی افزایش پیدا کرده است از این رو میتوان گفت: بخشی از خطابه، مربوط به استعداد است و بخش دیگری اکتسابی است و باید آموزش داده شود که اگر تمرین کنند به نتایج مطلوب دست پیدا خواهند کرد.
* جنابعالی در سخنرانیهای مختلفی به تأسیس مدارس پیش حوزوی یا همان مدارس وابسته به حوزه اشاره کردهاید در این باره توضیح بفرمائید؟
مدارس پیش حوزوی به نظر من یک تحول عظیم است، اگر حوزه به طور جدی وارد این عرصه شود، بستر یک تحول بزرگ خواهد بود. در این طرح چند هدف را دنبال میکنیم، اولین هدف این است که اگر ما با روشهای تربیتی مدارس آموزش و پرورش مشکل داریم و میگوییم که آموزش و پرورش در ساختن نسلی پارسا موفق نبوده است در این طرح به هر حوزهای یک مدرسه داده میشود تا مدل دلخواه حوزه را از جهت تربیتی در این مدرسه اعمال کند، ما الان 250 حوزه علمیه داریم، اگر به طور متوسط تحت اشراف تفکرات تربیتی هر حوزهای، یک مدرسه راهاندازی شود، 250 مدرسه را میتوانیم اداره کنیم.
* آیا طرح مدارس پیش حوزوی مدون شده است؟
بله! در این طرح به لحاظ آموزشی، کمترین تغییر آموزشی را داریم، یکی از اشتباهات مدارسی که تحت مدیریت افراد متدین قرار میگیرد این بوده است که به سوی افزایش حجم آموزشها رفتهاند، ما خیلی با این امر موافق نیستیم، ما میگوئیم همان آموزشها با مدیریت توانمند و کار تربیتی درست ارائه شود. ممکن است آموزشهایی را اضافه کنیم ولی خیلی محدود خواهد بود و در بحث تربیت، یک طرح تربیتی خاص را در حال تدوین داریم.
این طرح در آموزش و پرورش بیسابقه است، به موازات طرح تربیتی، یک طرح تربیتی برای حوزهها دنبال میکنیم، الان 10/1 حوزهها را من اداره میکنم، از معاونت تهذیب و جاهای دیگر سئوال کردیم، هیچکس یک طرح تربیتی به ما تحویل نداد که اگر خواستید طلبهای را تربیت کنید، فلان فرایند را باید طی کنید، اصلا هدف تربیتی معلوم نیست. ما میگوئیم همه باید مثل پیغمبر و امام صادق(ع) باشید، این درست است، اما طبق روایات اهلبیت(ع) نمیتوانیم عین آنها زندگی کنیم و تا حد توان باید خود را به آنها نزدیک کنیم ما در این طرح، هدف تربیتی خود را مشخص کرده و شاخصهای کلیدی تربیتی را تعریف کردیم.
* آیا کادر آموزشی این مدارس از حوزهها تأمین میشود؟
نه! ما دنبال این هستیم که فضای آموزشی و نیروی انسانی را آموزش و پرورش بدهد، لکن کار مدیریت و تربیتیاش به عهده حوزه باشد، ببینید نیروهای مناسب در بدنه آموزش و پرورش وجود دارد، مشکلی که داریم این است که یک مدل تربیتی مناسب نداریم.
* این طرح، اختصاص به چه مقطعی دارد؟
ما الان کار را در دبیرستان و راهنمایی آغاز کردهایم، اما معتقدیم اگر بخواهیم کار تربیتی جامع بکنیم باید از روز اول تربیت، وارد معرکه شویم یعنی اعتقاد به راهاندازی این مراکز آموزشی در مقاطع پیش دبستانی نیز داریم.
* ایده خوبی است اما به نظر شما موفق میشود؟
امسال 4 مدرسه را راه انداختهایم، مجوز 11 مدرسه را گرفتهایم و سال تحصیلی آینده آغاز به کار خواهند کرد اگر ما یک فضای مطمئنی برای مردم ایجاد کنیم، استقبال مردم بسیار بالا خواهد بود. دومین هدف ما این است که افرادی که وارد حوزه میشوند با پیشینه تربیتی وارد شوند به نظر ما در حوزه کار تربیتی مهمتر از کار آموزشی است.
الان ما با چشم بسته، طلاب را پذیرش میکنیم یک آزمون و مصاحبه میگذاریم که بعضا بعد از سه سال میفهمیم این فرد به درد دنیای طلبگی نمیخورد، خب اگر با شناخت باشد، دچار این مشکلات نخواهیم شد.
بحث دیگر این است که میانگین استعدادهای ورودی به حوزه پائین است، ما اگر مدارس با جاذبه راهانداختیم که افراد مستعد در آن حضور یابند، آنها را تشویق به حضور در حوزه خواهیم کرد. الان دانشآموزان متوسطه یا پیش دانشگاهی با حوزه آشنایی ندارند و در معرفی مشاغل هم حرفی از حوزه وجود ندارد، بسیاری از دانشآموزان با استعداد، اگر با هدف و توانمندیهای حوزه، آشنا شوند وارد حوزه خواهند شد. و ما با راهاندازی این مدرسه هم کانال مطمئن برای ورود به حوزه ایجاد میکنیم و هم کانالی برای جذب افراد مستعد. از طرف دیگر اگر دانشآموزان این مدارس، مناسب ورود به حوزه نباشد هیچ مشکلی پیش نمیآید و میتوانند در مراکز و مقاطع دیگر ادامه تحصیل دهند اما اگر کسی وارد حوزه شد و بعد از سه سال او را بیرون کردیم، تا پایان عمر، میانه مناسبی با حوزه طلبگی نخواهد داشت با اجرای درست این طرح، خیلی از ضایعات که الان در پذیرش، جذب یا طرد افراد داریم، برطرف میشود.
کوچکترین مخالفتی از سوی مراجع نسبت به کارهای ما نبوده به عکس یا تشویق کردهاند یا حداقل این است که چیزی نگفتهاند و هیچ مانعی تاکنون از سوی مراجع یا دفاتر آنها برای کارهای ما وجود نداشته است
* فضای آموزشی این مدارس را حوزه تأمین میکند یا آموزش و پرورش؟
به دنبال رایزنی هستیم تا آموزش و پرروش، فضاهای آموزشی مورد نیاز را در اختیار ما بگذارد، جدیدا با وزیر آموزش و پرروش جلسه داشتیم من به ایشان گفتم اگر میخواهیم، حوزه به کمکتان بیاید، نباید از حیث امکانات وابسته به حوزه باشید، مثلا حوزه برای شما مدرسه درست کند، بلکه دنبال این باشید که بخشی از فضاهای آماده خود در اختیار حوزه بگذارید تا ببینید مدل تربیتی آن جواب میدهد یا خیر.
*آیا از بودجه حوزه برای ساخت این مدارس هم استفاده میکنید؟
نه! آموزش و پرورش، چند هزار میلیارد بودجه دارد و ما نباید از پول حوزه برای آن خرج کنیم، حوزه به اندازه کافی کاستی دارد. حوزه به لحاظ عمرانی و امکانات به تناسب رشد جمعیت، پیشرفت نکرده است در حالی که پس از پیروزی انقلاب، انتظارات از حوزهها خیلی گسترده شده است، ما اگر میخواستیم طبق رشد جمعیت پیش برویم، الان باید تعداد حوزههای ما دو برابر میشد که این امر اتفاق نیفتاده است. حضور روحانیت در دستگاه قضایی، مراکز نظامی و دانشگاهها با پیروزی انقلاب، شکل گرفته است که باید گسترش حوزهها را جدیتری بگیریم ما همچنان از تأمین روحانی بعضی از روستاها که دارای دو هزار سکنه است عاجزیم.
*آیا ورود دانشآموزان این مدارس به حوزهها اجباری است؟
نه فقط ما کار تربیتی و توجیهی میکنیم و حوزه را معرفی میکنیم.
*آیا در صورت تمایل، وارد حوزههای سفیران خواهند شد یا بین دوره کوتاه یا بلند مدت حوزه مخیرند؟
خیر میتوانند طرح کوتاه مدت یا بلند مدت حوزه را طبق تمایل خود انتخاب کنند.
*نحوه گزینشتان برای این مدارس چگونه خواهد بود؟
گزینش فعلی در حوزه مناسب نیست، اگر گزینش بخواهد واقعا گزینش باشد، باید خیلی جدیتر از این حرفها انجام بگیرد، در مدارس وابسته به حوزه گزینش بصورت جدیتر از شرایط فعلی در حوزهها خواهد بود.
الان در سپاه وقتی یک نیرو بخواهد وارد شود، گزینشش، سخت است ولی ما دروازه حوزه را باز گذاشتیم در حالی که اهمیت طلبه شدن ده برابر پاسدار شدن است.
در مدارس وابسته به حوزه به دنبال این هستیم که اگر فرد، خانوادهاش صالح باشد و خودش سوء پیشینه نداشته باشد، بیاییم روی او کار تربیتی کنیم.
امیرالمومنین(ع) نیز در روایتی فرمود: در امور کارگزارانت، با آزمایش آنها، ، افراد با تجربه را برای مسئولیتها انتخاب کن، افراد با حیا را انتخاب کن از خانوادههای صالح و دارای سابقه دینداری باشند، ما مسئولیت طلبگی را خیلی مسئولیت مهمی میدانیم، باید با خانواده و پیشینه او آشنا باشیم.
* بسیار خوب اگر مایل باشید درباره طرح هجرت گفتگو کنیم، از نظر آماری چند نفر در طرح هجرت بلند مدت حضور دارند؟
الان حدودا 2350 نفر روحانی هجرت طولانی مدت داریم، یعنی حداقل یکسال با خانواده در منطقه محروم، تبلیغ میکنند و افرادی داریم که 6 سال است فعالیت میکنند.
*تشخیص اینکه مبلغ به کجا برود با شماست یا مبلغ؟
ما جاهای مورد نیاز یعنی مناطق فاقد روحانی و دارای جمعیت مشابه را شناسایی کردهایم و مبلغ میتواند محل تبلیغ خود را انتخاب کند، مثلا نمیتواند بگوید که من میخواهم بروم شهر.
*یعنی شما اصلا روحانی هجرت بلند مدت به شهرها اعزام نمیکنید؟
چرا بعضی شهرها هستند که اصلا روحانی ندارند، ملاک جمعیت است و بدون روحانی بودن مناطق.
عدهای از اینها علاوه بر کار تبلیغ، کار تدریس در حوزههای علمیه را هم انجام میدهند و تدریس در حوزهها برای ما اولویت دارد از دیگر ضوابط این طرح آنست که این افراد به محض اینکه وارد هر شغلی شوند، او را از طرح خارج میکنیم فقط باید آخوند مردم باشد. یعنی مثلا اگر روزی دو ساعت دفتر امام جمعه برود، معذوریم چون امام جمعه بودجه دارد، باید مشکل خود را حل کند.
*درباره حضور در سازمان تبلیغات و دانشگاهها هم همینطور است؟
البته در خصوص دانشگاه گفتهایم که 4 ساعت تدریس در هفته میتوانند داشته باشند، اما بیشتر نه! محضر دار بشود، اخراجش میکنیم. در مدارس آموزش و پرورش هم روزی یک ساعت میتواند برود کار تبلیغی کند، چون میخواهیم کاملا در اختیار مردم باشد. اگر بخواهد کارخانه یا ادارهای هم برود اجازه نمیدهیم.
*یعنی نماز هم اجازه نمیدهید در ادارات و کارخانهها بخواند؟
نه! نماز هم باید در مسجد و برای مردم عادی بخواند، آنها خودشان بودجه فرهنگی دارند میتوانند روحانی جذب کنند.
*شما از طرفی گفتید به جاهایی روحانی اعزام میکنیم که فاقد روحانی باشند و از سوی دیگر میگویید که دانشگاه، مراکز دولتی، دفاتر ائمه جمعه و کارخانهها از روحانی طرح هجرت استفاده نکنند!
مناطقی که روحانی میفرستیم معمولا اداره جدی وجود ندارد، معمولا این محلهها، محلههای کوچکی است و اگر منطقه وسیعی است، چند روحانی از قم ببرند و تأمین کنند.
ما اصلا روحانی ادارات را روحانی منطقه نمیدانیم، مثلا برخی از روحانیون بیشتر وقت خود را در سپاه میگذارنند، گاهی هم به فلان روستا میروند، ما اصلا خیلی برای اینها حساب باز نمیکنیم چون نمیتوانند به روستا برسند، فقط خانهشان در آن روستاست.
ما روحانی میخواهیم که در آن منطقه کار تبلیغی کند و ممحض در کار برای بچهها، جوانان، ارتباط مردمی، رسیدگی به فقرا و... باشد.
*حالا واقعا روحانیون شما از صبح تا شب وقت خود را صرف تبلیغ اقشار مختلف آن منطقه میکنند؟
نوعا همینطور است و به شدت وقتشان پر است، ما گفتهایم که دو ساعت قبل از ظهر بروند مسجد، چون مسجد محل کار روحانی است، مردم اگر مسأله دارند بروند بپرسند مطالب خود را مطرح کنند، اختلافات خانوادگی و احیانا محلی خود را بیان کنند و مشاوره بگیرند.
*مرخصی دارند؟
ماهی دو روز مرخصی دارند و اگر غیربومی باشد ماهی سه روز.
*طرح هجرت را از چه سالی شروع کردید؟
سال 79 طراحی و برنامهریزی آنرا کردیم و از سال 80 آغاز شد.
*فعالیتهایی که تا به حال روحانیون طرح هجرت به صورت عمده انجام دادهاند چه بوده است؟
752 نفر را جذب حوزههای علمیه کردهاند، 19 هزار نفر را به تشکلهای دینی وارد کردهاند، جذب بیش از 99 هزار جوان به مسجد، تغییر نگرش نسبت به روحانیت 190 هزار مورد، ساخت و تأسیس مسجد 1326 مورد، توسعه مسجد 420مورد، تعمیر مسجد 1044 مورد، تأسیس حسینیه 808 مورد، توسعه حسینیه 130مورد، تعمیر حسینیه 230 مورد، تأسیس دارالقرآن 179مورد، توسعه دارالقرآن 11مورد، تعمیردارالقرآن 25مورد، تأسیس کتابخانه 355مورد، توسعه کتابخانه 32 مورد، تعمیر کتابخانه 66مورد، اینها خدمات اجتماعی فراوانی داشتهاند مثل پیگیری برای گازرسانی، آب و موارد دیگر که بسیار مؤثر است، ولی بدلیل اینکه کار روحانی نیست ما در این آمارها نیاوردهایم، ولی انصافا خدماتشان زیاد است.
برخی مسئولان مناطقی که روحانی طرح هجرت به آنجا اعزام شده، تصریح کردهاند با حضور روحانی دائم، در مناطق مشکلات و اختلافات محلی فروکش میکند.
*چه طرحهایی برای ارتقاء سطح علمی و اخلاقی این افراد دارید؟
یکی از مشکلات عمده این افراد و نگرانیهای آنها، افت تحصیلی است، ما آموزش و خدمات آموزشی مختلفی برای اینها طراحی کردهایم که به آنها به صورت فهرست وار اشاره میکنیم، راه کارهای خدماتی برای آموزش در حوزه را برای آنها انجام میدهیم، مثلا کارهای ثبت نام آنها در امتحانات حوزه را انجام میدهیم.
کارشناسی تبلیغ از راه دور را برای آنها طراحی کردهایم، اینها امتحان ورودی میدهند و اگر قبول شدند، انتخاب واحد میکنند و درسها را از طریق CD فرا میگیرند و در امتحانات حاضر میشوند.
کارشناسی ارشد تبلیغ را نیز به همین طریق طراحی کردهایم، که این دوره برای طلبههای سفیران یا فارغالتحصیلان مقطع کارشناسی تربیت راهنما و یا افرادی است که در دیگر رشتههای تحصیلی دارای مدرک کارشناسیاند.
این سه نوع آموزشی که عرض شد هیچکدام اجباری نیست و اختیاری است، اما مواردی که اکنون عرضه میشود اجباری است. هر سه ماه باید یک جزء تفسیر قرآن را مطالعه و خلاصه نویسی کنند و امتحان دهند.
* اینکه گفته میشود کارهای آقای نبوی گسترده است ولی عمیق نیست؟
*امتحانات در قم برگزار میشود؟
نه! در مراکز استانها برگزار میشود و گاهی در شهرستانها، از دیگر آموزشهای اجباری، احکام مبتلا به و مباحث اخلاقی است، اینها مجله مبلغان را هم باید مطالعه کنند و به سئوالهای آن پاسخ دهند. این موارد را برای اینها طراحی کردهایم تا دچار افت تحصیلی نشوند.
بخش دیگری از آموزشها برای همسران اینهاست، در حدی که بتوانند قرائت نماز خانمها را تصحیح کنند، آموزش قرآن بدهند و احکام بانوان را تدریس کنند، چون این احکام را خانمها بعضا خجالت میکشند از روحانی سئوال کنند، آموزشهای فرقهای منطقهای، بخش دیگری از آموزشهای ما را تشکیل میدهد.
*مانند همان آموزشهایی که در حوزههای سفیران به تناسب مناطق وجود دارد؟
بله، ولی شکلش فرق میکند، اینها به صورت فشرده در چند روز صبح تا شب آموزشهای لازم را میبینند، آموزش دیگری برای اینها داریم در خصوص توانمندسازی آنها برای حضور در مدارس آموزش و پرورش، آنوقت اگر این آموزشها را ببینند در مورد کلاسهایی که برای جوانان در خارج از مدارس میگذارند هم خیلی مؤثر است.
*آیا نظارت وارزیابی هم در مورد عملکرد روحانیون طرح هجرت انجام میگیرد؟
ما چند مدل ارزیابی و نظارت داریم، اولا در هر استانی، شورای هجرت متشکل از امام جمعه، مسئول حوزه علمیه، مسئول سازمان تبلیغات و نماینده طرح هجرت داریم، در هر استانی یک نمایندگی داریم و این نماینده در هر شهری برای خود یک رابط دارد و با این کار یک شبکه تشکیلاتی در کل کشور ایجاد کردهایم که از این طریق امر نظارت انجام میگیرد. ما در هر شهر به طور متوسط 15 روحانی داریم که رابط ما، ماهی یکبار باید به اینها سرکشی و فعالیتهای آنها را بررسی کند، نماینده استان هم بایستی هر 6 ماه یکبار به همه اینها در شهرها سربزنند.
*در مقام عمل، اینکارها واقعا انجام میشود؟
بله! مرتب انجام میشود و از سوی دیگر خود ما که از اینجا میرویم، هم بر نمایندهها نظارت داریم، هم بر رابطها و حتی به طور تصادفی، خودم میروم روستاها، طلبهها را میبینم بعد میبینیم که ارزیابیهایی که اینها کردهاند چقدر دقیق بوده است و اگر موردی از فیلتر آنها گذشته باشد، بازخواست میکنیم به تمام ائمه جمعه هم گفتهایم که شما نظارت دارید، از اینرو شبکههای نظارتی ما متعدد است، خیلی وقتها امام جمعه، گزارشی میدهد که رابط نداده است و ما اینها را دنبال میکنیم.
*گزارشها میآید قم؟
بخشی از اینها در شورای هجرت همان شهرستان بررسی میشود و شورا رأی به تمدید حکم، جابه جایی فرد یا لغو حکم وی میدهد و سپس به شورای استان داده میشود.
*مدت حکمهایتان چقدر است؟
حکمها یکساله است که اگر گفتند تمدید حکم، حکم سه ساله میدهیم.
*افرادی که امر نظارت در شبکه داخلی شما را انجام میدهند، از صلاحیتهای لازم برای نظارت برخوردارند؟
سعی کردهایم بهترینهای آن استان را از خود روحانیون طرح هجرت انتخاب کنیم.
*چه طرحهایی را انجام دادهاید که طلاب فاضل از طرح هجرت استقبال کنند؟
حقیقتا در پرداختها، طلاب فاضل خیلی تفاوت دارند.
*معیار شما برای طلبه فاضل چیست؟
یکی مدرک تحصیلی حوزوی و یکی ارزیابی خودمان در مصاحبه.
*خدماتی که برای اینها در نظر گرفتهاید چیست؟
حقوق ماهیانه است که بر اساس معیارهایی که داریم متفاوت است.
*معیارهایتان چیست؟
یکی تحصیلات است دیگری دوری از شهر، شرایط خاص فرقهای و بدی آب و هوا هم از دیگر معیارهاست.
*بطور متوسط چقدر حقوق ماهیانه میدهید؟
حدود 300 هزار تومان .
*از امکانات و برنامههای مرکز خدمات حوزههای علمیه هم بهرهمندند؟
بله! اتفاقا این مرکز، خدمات خوبی ارائه میدهد.
*مسکن آنها چگونه است؟
به آنها اجاره مسکن میدهیم تا سقف 50 هزار تومان.
*اگر بیشتر باشد باید خودشان بدهند؟
بله! البته ما دریافتهای مردمیشان را کم نمیکنیم.
*طرح هجرت کوتاه مدت چگونه است؟
طرح هجرت کوتاه مدت مربوط به اعزام مبلغ در ایام تبلیغ مانند ماههای محرم و رمضان است و بیشتر سعیمان این است که طلابی را که از آموزشهای تخصصی فرقهای بهرهمند شدهاند به مناطق آسیب پذیر اعزام کنیم، مثلا افرادی را که در زمینه صوفیه آموزش دیدهاند به کرمانشاه و گناباد و مانند آن اعزام میکنیم.
*این اعزامها تداخلی با اعزام دفتر تبلیغات و سازمان تبلیغات اسلامی ندارد؟
نه چون از قبل هماهنگ میکنیم هر جا آنها بفرستند، نمیفرستیم.
*تقدم را به آنها دادهاید؟
بله! ما خودمان را شهروند درجه دو میدانیم خیلی به این چیزها گیر نمیدهیم تا تعارضی پیش نیاید، آنقدر جاهای خالی نیازمند روحانیاند که... .
*تاکنون چقدر اعزام کوتاه مدت داشتهاید؟
بیش از دو هزار نفر.
*الان چندروحانی طرح هجرت بلند مدت نیاز داریم تا نیاز به روحانی در مناطق محروم برطرف شود؟
دقیقا نمیتوانم بگویم، ولی اگر حدود 6هزار روحانی بلند مدت داشته باشیم، تقریبا همه روستاهای بزرگ را پوشش میدهیم، الان هم تقریبا روستای با جمعیت بالای 3 هزار نفر نداریم که فاقد روحانی باشد ولی اگر بخواهیم روحانی با جمعیت بالای 500 تا 3هزار نفر را پوشش دهیم نیازمند حدود 6 هزار روحانی هستیم.
* حاج آقا انتقاد پذیر هستید، چند انتقادی که برخی به مجموعه شما میگویند را مطرح کنیم؟
بله! بفرمایید.
* اینکه گفته میشود کارهای آقای نبوی گسترده است ولی عمیق نیست؟
ممکن است، اما این را در مقام حرف نمیتوان سنجید باید در مقام عمل بررسی کرد.
به نظر من عمیق ترین کارهای حوزه در معاونت تبلیغ در حال انجام است، آیا شما کاری عمیق تر از حوزههای سفیران هدایت پیدا میکنید؟ برنامههایی که در خصوص تعامل با آموزش و پرورش انجام شده از عمیقترین کارها بوده است.
*میگویند شما در حوزههای غیرتخصصی خودتان وارد میشوید؟
مثلا؟
*مثلا تدوین طرح تربیتی برای حوزهها که مربوط به معاونت تهذیب و اخلاق میشود؟
اولا مربوط به معاونت تهذیب نیست، یکی از کسانی که بطور جدی تأسیس معاونت تهذیب را در حوزه پیگیری کرد، من بودم و بیشترین دفاع از معاونت تهذیب را داشته و داریم، ولی ما بارها به معاونت تهذیب گفتهایم که مدل تربیتی حوزه را به ما بدهد، ما الان 28 شعبه سفیران هدایت داریم، نمیتوانیم نسبت به مسایل تربیتی اینها بیتفاوت باشیم.
الان تنها مجموعه حوزوی که تحت ضوابط معاونت تهذیب برای معمم شدن طلاب خود اقدام میکند، حوزههای سفیران هدایت است.
*به نظر شما روزی فراخواهد رسید که امر تبلیغ، ساماندهی آن و اعزام مبلغان به صورت یکپارچه و از طرف یک نهاد صورت بگیرد؟
بعید میدانم.
*آیا این امر ضروری نیست؟
نه، خیلی هم ضروری نیست چون تجربه ثابت کرده است که سازمانها اگر رقیب داشته باشند، فعالیت بهتری خواهند داشت.
*تزاحمی بین فعالیتهای اینها صورت نمیگیرد؟
نه! ما آنقدر نیاز تبلیغی داریم که این بحثها پیش نمیآید.
*بودجه شما فقط از شورای عالی حوزه است؟
بله!
*یعنی با جاهای دیگر برای جذب بودجه رایزنی نمیکنید؟
چرا ولی هر چه میگیریم به شورای عالی حوزه میدهیم و طبق ضوابط از آنها میگیریم. ما یک ریال هم حساب جداگانه نداریم.
*آیا اخیرا فعالیتهایی را که در معاونت تبلیغ حوزه انجام گرفته به مقام معظم رهبری گزارش دادهاید؟
خیر! واقعیتش این است که یکی از خلأهای جدی کار ما همین است ولی معتقدیم این باید از سوی شورای عالی و مدیریت حوزه انجام بگیرد و ما هم به عنوان معاونین، گزارش کار خود را بدهیم.
انتهای پیام
نظر شما