یکشنبه ۵ بهمن ۱۳۹۹ | Jan 24, 2021
حجت‌الاسلام والمسلمین عباس نیکزاد

حوزه/  آیت‌الله مصباح یزدی تبیین عقلانی و فلسفی تمام اجزا و ارکان حقوق و اخلاق، مطلق و استثنا ناپذیر بودن گزاره‌های اخلاقی، جایگیری و شنود و حضور اخلاق در کل زندگی بشر، هماهنگی انسجام سازگاری درونی، اهمیت و نقش انسان، افعال اختیاری انسان، و اعتقاد به روح متعالی و ملکوتی ویژگی‌های اخلاقی هستند که بر اساس این موارد نظریه‌های حضرت استاد علامه مصباح شکل می‌گیرد.

به گزارش خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین عباس نیکزاد در نکوداشت علمی آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی، که به صورت برخط برگزار شد،با تسلیت ایام شهادت حضرت زهرا(س) و ارتحال آیت الله مصباح یزدی، گفت: آیت‌الله مصباح یزدی که رحمت خدا بر او باد، واقعاً از مصادیق این شعر سعدی هستند که ((عابد زاهد و صوفی همه طفلان رهند، مرد اگر هست بجز عالم ربانی نیست)) و به حق ایشان عالمی ربانی بود و فقدان ایشان ضایعه‌ای است که قابل جبران نیست.

حجت‌الاسلام والمسلمین نیکزاد در ادامه گفت: یکی از بهترین مواردی که در خصوص این شخصیت بزرگوار می‌توان مطرح کرد، بررسی آراء، نظریات، دیدگاه‌ها و نوآوری‌های ایشان در بحث‌های مختلفی همچون فلسفه اولی، معرفت شناسی، اخلاق، معارف، قرآن، فلسفه حقوق و عرصه‌های دیگر است. آنچه که فعلا مورد بحث بنده است نوآوری‌ها و دیدگاه‌های مهم و برجسته ایشان در باب فلسفه اخلاق است و بنده به نکاتی از موارد و خصوصیات دیدگاهی ایشان اشاره خواهم کرد.

وی افزود: اولین اصل مورد توجه جدی ایشان این است که علم اخلاق و علم حقوق به یک معنا علوم حقیقی هستند و نه علوم اعتباری و در آنها برهان، دلیل و تحقیق راه دارد و نقطه مقابل این دیدگاه آن است که می‌گویند در قرآن برهان راهی ندارد و یا برخی از فیلسوفان غربی که می‌گویند این موارد انشائیاتی بیش نیست و بر اساس میل انسان است و دیدگاه دیگری وجود دارد که می‌گوید اینها از روی ادراکات اعتباری هستند و نه از نوع ادراکات حقیقی، و در اعتباریات اموری همچون برهان راه و جایی ندارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین نیکزاد گفت: آیت الله مصباح بیان می‌کند که اگر این دیدگاه‌های غربی و غیر واقع را قبول کردید، اساس اخلاق دچار فروپاشی و ارزش‌های اخلاقی بی اساس و ملاک خواهد شد. و علامه می‌گوید که اتفاقا میان افعال اختیاری ما و نتایج، رابطه‌ای حقیقی و علّی و معلولی برقرار است و اگر مفهوم‌ها بایستنی است پس افعال هم بایستنی هستند.

وی افزود: نکته دوم نظریه‌های ایشان این است که در یک نگاه تحقیقی گزاره‌های اخلاقی و حقوقی مطلق هستند و از جهات مختلف نسبی نیستند.

این استاد حوزه به سومین نکته از خصوصیات آراء و نظریه‌های آیت الله مصباح پرداخت و گفت: تفاوت قائل بودن میان اخلاق و حقوق از نظر ایشان نکته‌ دیگری است و خود استاد می‌فرماید در این رابطه دیدگاه‌های متفاوت و متعددی وجود دارد، ولی دیدگاه بنده این است که تفاوت بین اخلاق و حقوق در غایات است. غایات در باب حقوق مانند تامین نیاز اجتماعی است. مثل رفاه بهداشت سلامت و…. ولی غایات در اخلاق، تعالی انسانی، ارتقای نفسانی و انسانیت است بنابراین تفاوت این دو در ناحیه غایات است.

حجت‌الاسلام والمسلمین نیکزاد با اشاره به تفاوت میان اخلاق و حقوق از نظر آیت الله مصباح افزود: اگر واقعاً تفاوت میان اخلاق و حقوق در ناحیه غایات است، بنابراین تفاوت دیگری که بسیار مهم و جدی و سرنوشت‌ساز است و در بحث اخلاق رخ نمایی می‌کند، نیت و انگیزه است. اگر واقعاً در حقوق و غایات؛ اهمیت، تامین مسایل اجتماعی است، پس الزام و اصراری بر نیت وجود ندارد، ولی اخلاق، انسانیت، تعالی روح، ارتقای نفس و مواردی این چنین بدون نیت و انگیزه حاصل نخواهد شد زیرا روح ماست که با انگیزه پیوند می‌خورند.

وی تصریح کرد: ‌نکته دیگر این است که ما در اخلاق هم حسن فعلی می‌خواهیم و هم حسن فاعلی، حسن فاعلی همین نیت است و این تبیین می‌شود. اما چرا در اخلاق حسن فاعلی می‌خواهیم، حسن فعلی هم نیاز است؛ زیرا این حسن فاعلی در هر فعلی نمی‌تواند وارد شود. پس هم حسن فعلی و هم حسن فاعلی در کنار هم لازم هستند. مثلاً در اخلاق حسن فعلی لازم است و اگر این حسن فعلی حضور داشته باشد، حسن فاعلی تبیین برهانی و منطقی پیدا می‌کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین نیکزاد نکته‌ی دیگر از خصوصیات و آراء  استاد مرحوم آیت الله مصباح را بهره‌گیری از قاعده فلسفی ” النفس کل القوا” دانست و گفت: این قاعده را که ملاصدرا اثبات نمود. یعنی خود قوا مرتبه‌ای از مراتب نفس است و در حقیقت تجلیات و شئون و مراتب نفس است.

وی ادامه داد: نکته دیگر از نظر استاد فراگیر بودن اخلاق در نگاه اسلام است. یعنی توصیه اسلام این است که همه زندگی اخلاقی باشد. مسائل حقوقی و شخصی و تامین نیازهای مادی نیز بعد اخلاقی پیدا کند یعنی غایت آن تعالی نفس و اطاعت از خداوند باشد. اگر اینگونه باشد اخلاق در تمام زندگی ما خود را نشان خواهد داشت. همچنین بیان حضرت استاد تبیین فلسفی قرب به خدا است و اینکه چرا قرب به خدا برای انسان کمال است. نه تنها کمال ما بلکه سعادت و خوشبختی ما نیز در قرب خداوند وجود دارد. علامه می‌فرماید منظور از قرب به خداوند نه قرب زمانی و نه مکانی و نه غرب اعتباری است؛ بلکه این نزدیکی حقیقی و تکوینی است. قرب یعنی شهود ذات پروردگار، کنار زدن همه حجاب‌ها و دیدن و احساس کردن حضور حضرت دوست. فلسفه عبادت ارتباط با خداوند، خلوت کردن و به یاد او بودن است.

حجت‌الاسلام والمسلمین نیکزاد در پایان سخنان خود با اشاره به موارد مطرح شده گفت: تبیین عقلانی و فلسفی تمام اجزا و ارکان حقوق و اخلاق، مطلق و استثنا ناپذیر بودن گزاره‌های اخلاقی، جایگیری و شنود و حضور اخلاق در کل زندگی بشر، هماهنگی انسجام سازگاری درونی، اهمیت و نقش انسان، افعال اختیاری انسان، و اعتقاد به روح متعالی و ملکوتی ویژگی‌های اخلاقی هستند که بر اساس این موارد نظریه‌های حضرت استاد علامه مصباح شکل می‌گیرد.

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
4 + 8 =
google-site-verification=0iLoQV4C04yTFqMIugB47gzW8uc7-poVtQKrLZbxcw8