مولوی؛ شاعری برای همه زمان‌ها و همه انسان‌ها

به گزارش خبرگزاری حوزه، هشتم مهرماه در تقویم فرهنگی کشورمان به نام "مولانا" نامگذاری شده است.

اهمیت آثار برجای مانده از این شاعر شهیرِ ایرانی چنان است که رهبر معظم انقلاب، خردادماه سال ۹۰ در دیدار با شاعران آیینی بیان داشتند: "مثنوی مولوی هم یک گنجینه‌ای از همین افکار الهی و معارف الهی است. "

ایشان همچنین اردیبهشت ماه سال ۹۸ در دیدار با شاعران در ماه مبارک رمضان گفتند: "مولوی که دیگر وضعش معلوم است؛ مولوی که یکسره عرفان و معنویّت و حقیقت و اسلام ناب و معرفت توحیدیِ خالص است... اینها قلّه‌های شعر فارسی‌اند. "

عبارات فوق البته در مقام تقدیس این شاعر و عارف برجسته نیست بلکه اشارتی است از این حیث که مولوی چه تأثیر شگرفی در زمانه خود و تا به امروز داشته است.

به خصوص از این نکته کلیدی نباید غافل شد که در زمانه ای که دنیای معاصر با شتابی روزافزون، درگیر بحران معنا، تلاطم‌ فکری و چالش‌های زیست انسانی است، رجوع به سرچشمه‌های خِرد و عرفان ایرانی-‌اسلامی بیش از هر زمان دیگری به عنوان یک امر بایسته خود را نشان می‌دهد.

بی‌شک یکی از درخشان‌ترین ستارگان این عرصه، جلال‌الدین محمد بلخی است؛ شاعری که در مثنوی معنوی، جهان را نه از زاویه‌ ظاهر که از چشمِ دل و معنا می‌نگرد و با ابیاتی پرمعنا و ماندگار به تفسیر آن اهتمام می‌ورزد.

به تعبیر مولوی‌پژوهان، این شاعر بزرگ ایرانی، شخصیتی است که در مرز میان عقلانیت و شهود ایستاده و افکار و اندیشه‌هایش، امروز می‌تواند چراغ راه انسان معاصر باشد. بر همین اساس باید مولوی را یکی از عقلانی‌ترین حُکما، فلاسفه و عُرفای میراث فرهنگ فارسی برشمرد.

واقعیت آن است که انسان کنونی دچار نوعی گم‌گشتگی معنوی است که تنها در سایه عقلانیتی ژرف و ریشه در حکمت الهی می‌توان به درمان این بیماری و آفت همت گماشت.

صدالبته که جایگاه مولوی نه تنها در تاریخ شعر فارسی، بلکه در گستره‌ی عظیم و اثرگذار فرهنگ ایرانی و میراث معنوی بشری، جایگاهی خاص و ویژه است، چه آن که او با "مثنوی معنوی" و "دیوان شمس"، افق‌های جدیدی از اندیشه عرفانی، زبان شعری و جهان‌نگری فرهنگی به خصوص برای فارسی‌زبان‌ها گشوده است.

میراث این شاعر و حکیم بزرگ البته بسی فراتر از آثار مکتوب اوست، کما این که اساساً نوع بینش و نگرش فرد ایرانی به جهان و انسان به شدت متأثر از اندیشه‌ها و اشعار او بوده است و لذا باید تأکید کرد که میراث مولانا برای فرهنگ ایرانی و زبان فارسی چندوجهی و عمیق است.

از دیگر تمایزات مولوی آن است که حقیقتاً زبان فارسی را به اوج ظرفیت‌های خود رساند و در عین حال عرفان ایرانی که ریشه در آموزه های اسلامی دارد را در قالبی شاعرانه در گستره جهان عرضه کرد و لذا بی جهت نیست که گفته‌اند مولوی، نه فقط بخشی از میراث ادبی ایران زمین بلکه میراثی جهانی و انسانی است.

سید محمدمهدی موسوی