به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، زنان علاوه بر اینکه در نسل حاضر اثرگذار هستند ستون های اصلی تربیت نسل آینده نیز هستند به همین خاطر نقشی بنیادین در ایجاد تمدن سازی دارند و هیچ جامعه ای بدون توجه به زنان نمی تواند به کمال و پایداری برسد.
دشمنان نیز با درک اهمیت نقش زنان، تمرکز ویژهای بر آنان داشته باشند. آنان بهخوبی میدانند که اگر زن مسلمان از هویت، کرامت و ظرفیتهای الهی خود فاصله بگیرد، خانواده و جامعه نیز دچار ضعف و انحطاط خواهد شد.
به همین خاطر توجه به توانمندسازی زنان وبازخوانی منابع اصیل اسلامی درباره جایگاه آنان ضرورتی انکارناپذیر است. با توجه به این اهمیت به بررسی و تبیین نقش زنان در امت سازی و چگونگی تقویت حضور آنان پرداختیم.
زنان محور تربیت و فرهنگسازی در امت اسلامی هستند
سمیه صدیقی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه، با اشاره به اینکه زنان در امتسازی اسلامی نقشی بنیادین، هویتی و تمدنی دارند، عنوان کرد: امت اسلامی زمانی شکل میگیرد که خانواده، جامعه و نهادهای فرهنگی در یک مسیر معنوی و اخلاقی هماهنگ حرکت کنند و زنان، بهعنوان محور تربیت، فرهنگسازی و انتقال ارزشها، نقش کلیدی در این فرایند دارند.
وی ادامه داد: زنان سازندگان شخصیت نسلها هستند و امت بدون نسل تربیتشده و مؤمن شکل نمیگیرد. مادران با نقش تربیتی خود، ایمان، اخلاق، مسئولیتپذیری و هویت دینی را در کودکان نهادینه میکنند و این تربیت، سرمایه انسانی هر جامعه اسلامی است. بسیاری از بزرگان و مصلحان امت، شخصیت خود را مرهون تربیت مادر هستند؛ از حضرت زهرا (س) و حضرت زینب (س) تا علمای بزرگ تاریخ.
فعال فرهنگی بیان کرد: زنان پایههای فرهنگسازی و هویتسازی اجتماعی را میسازند. حضور زن در خانواده و جامعه، معیارهای رفتاری، اخلاق اجتماعی، عفاف، سبک زندگی و الگوی ارتباطات را تحت تأثیر قرار میدهد. زن با رفتار و منش خود به دیگران میآموزد که چگونه یک مسلمان در زندگی روزمره، در روابط اجتماعی و در مواجهه با مشکلات، متعادل و اخلاقمدار باشد. این فرهنگسازی، از مهمترین عناصر امتسازی است.
وی اظهار کرد: سومین نقش زنان، حضور اجتماعی هدفمند و اثرگذار است. اسلام حضور زن را به شرط حفظ کرامت، عفاف و نقشهای اصلیاش، تشویق میکند. زنانی که در عرصههای فرهنگی، علمی، آموزشی، رسانهای و اجتماعی فعالیت میکنند، به گسترش ارزشهای اصیل، مبارزه با انحرافات و شکلگیری گفتمان اسلامی در جامعه کمک میکنند. نمونه روشن آن، نقش بانوان فرهیخته در جریانهای بیداری اسلامی، فعالیتهای تربیتی و نهضتهای فرهنگی معاصر است.
صدیقی با بیان اینکه زنان تقویتکننده انسجام اجتماعی در امت هستند، تصریح کرد: روابط خویشاوندی، صلهرحم، حمایت از مستضعفان، مشارکت در امور خیر و ایجاد شبکههای اجتماعی مؤمنانه، تا حد زیادی با تلاش و تدبیر زنان شکل میگیرد. این شبکههای عاطفی و حمایتی، زیرساخت وحدت امت و شکلگیری «جامعه مؤمنانه» است.
وی حفاظت از ارزشها و گفتمان مقاومت را دیگر نقش زنان در امت سازی دانست و افزود: زنان در تاریخ اسلام (از مجاهدت حضرت زینب (س) تا نقش مادران شهدا) نشان دادهاند که حفظ هویت دینی، روحیه ایثار، صبر و استقامت از طریق آنان در جامعه نهادینه میشود. امت بدون روحیه مقاومت، پایدار نمیماند.
خودباوری زنان با بازخوانی الگوهای اصیل اسلامی تقویت میشود
فعال حوزه زن و خانواده در رابطه با تقویت نقش زنان در امت سازی گفت: برای تقویت خودباوری زنان در زمینه هویت اسلامی، باید مجموعهای از اقدامات فکری، فرهنگی و اجتماعی را بهصورت هماهنگ پیش برد. نخست لازم است منابع اصیل اسلامی درباره جایگاه زن، نقشآفرینیهای بزرگ تاریخی و الگوهای برجسته مانند حضرت زهرا (س) و حضرت زینب (س) بهصورت کاربردی و قابلفهم بازخوانی شود؛ زن وقتی تصویر روشنی از ارزش و ظرفیت الهی خویش داشته باشد، احساس کرامت و توانمندی بیشتری پیدا میکند.
وی با تاکید بر لزون ایجاد فضاهای آموزشی و فرهنگی توانمندساز برای زنان، اظهار کرد: دورههایی که مهارتهای ارتباطی، مدیریت خانواده، سواد رسانهای، مهارتهای اجتماعی و حتی توانمندیهای اقتصادی را از منظر اسلامی آموزش دهند، به زنان کمک میکند نقش خود را در خانواده و جامعه با اعتمادبهنفس بیشتری ایفا کنند همچنین باید الگوهای موفق زنان مسلمان در عرصههای علمی، فرهنگی، اجتماعی و تربیتی برجستهسازی شود. معرفی این الگوها بهویژه برای نسل جوان، حس «شدن» و امکان پیشرفت را در آنان تقویت میکند.
صدیقی ادامه داد: رسانه، خانواده و مدرسه نیز نقش مهمی در تقویت هویت اسلامی دارند. ارائه روایت درست و بدون کلیشهها از زن مسلمان به زنان کمک میکند تصویر مثبت و مستقلی از هویت خود بسازند. در نهایت فراهمکردن فرصتهای واقعی برای نقشآفرینی اجتماعی زنان (بهصورت متناسب با نیازهای خانواده و جامعه) عملاً احساس کارآمدی و خودباوری آنان را افزایش میدهد. وقتی زن نتیجه تلاش و اثرگذاری خود را ببیند، باور او به هویت اسلامیاش عمیقتر و راسختر میشود.
وی با بیان اینکه برای بهرهگیری مؤثر از ظرفیتهای زنان در تقویت جامعه اسلامی، باید به نقشهای متنوع و چندلایه آنان توجه کرد و زمینهی نقشآفرینی هدفمند فراهم شود، افزود: خانواده بهعنوان هسته اصلی جامعه اسلامی مطرح است؛ زنان با ایفای نقش فعال در تربیت نسل مؤمن، مسئولیتپذیر و آگاه میتوانند پایههای فکری و اخلاقی جامعه را تقویت کنند. حمایت از مادران، آموزش مهارتهای تربیتی و ایجاد آرامش روانی و اقتصادی برای خانواده، بهطور مستقیم به ارتقای کیفیت جامعه منجر میشود.
پژوهشگر زن و خانواده اضافه کرد: زنان در حوزههای فرهنگی و اجتماعی قدرت اثرگذاری بالایی دارند. حضور آنها در آموزش، فعالیتهای فرهنگی، رسانه، کارهای داوطلبانه و کنشهای اجتماعی میتواند فضای عمومی جامعه را به سمت ارزشهای اسلامی سوق دهد همچنین تقویت سواد رسانهای، مهارتهای ارتباطی، و ایجاد شبکههای فرهنگی زنان به افزایش این اثرگذاری کمک میکند.
وی گفت: در عرصههای علمی و اقتصادی، زنان مسلمان ظرفیت بالایی برای تولید دانش، کارآفرینی و مدیریت دارند. حمایت از تحصیل هدفمند، ایجاد فرصتهای شغلی سازگار با نقش خانوادگی، و تشویق زنان به مشارکت در حوزههایی همچون پژوهشهای اسلامی، آموزش، سلامت، فناوری و خدمات اجتماعی میتواند به ارتقای توان جمعی جامعه اسلامی کمک کند.
صدیقی با اشاره به اینکه باید از نقش الهامبخش و الگوآفرین زنان بهره برد، تصریح کرد: زنان مؤمن و موفق میتوانند با حضور در فضاهای عمومی، سخنرانیها، رسانه و آموزش، الگوهای عملی از اخلاق، عفاف، مسئولیتپذیری و پیشرفت ارائه دهند و دیگر زنان و نسل جوان را به رشد و تلاش تشویق کنند.
وی یادآور شد: به طور کلی اگر سیاستگذاریها، برنامههای آموزشی و ساختارهای حمایتی بهگونهای طراحی شود که امکان نقشآفرینی خانوادهمحور، اجتماعی و علمی زنان را در کنار هم فراهم کند، ظرفیت عظیم زنان میتواند به موتور پیشرفت و تقویت جامعه اسلامی تبدیل شود.
زن ستون اصلی ساخت انسان مؤمن و متعادل است
در ادامه، مرضیه پزشگیان نیز در رابطه با نقش زنان در امتسازی اسلامی عنوان کرد: با توجه به اینکه زن در کوچکترین و مهمترین واحد اجتماعی یعنی خانواده، نقشی بنیادین دارد، بدیهی است که در واحدهای بزرگتر همچون جامعه و امت اسلامی نیز همین نقشآفرینی ادامه مییابد.
وی ادامه داد: زنان به دلیل مسئولیت الهیِ تربیت نسل و اثرگذاری عاطفی و فکری بر اعضای خانواده، ستون اصلی ساختن انسان مؤمن، متعادل و کارآمد هستند و امت بدون انسانهای تربیتیافته شکل نمیگیرد. به همین دلیل پیامبر اسلام (ص) زن را تکریم کرده و با الفاظی چون «ریحانه» و «قواریر» از او یاد میکند؛ زیرا زن نه ابزار لذت است و نه خدمتکار، بلکه نیمه مکمل مرد و بخش ضروری در تحقق زوجیت الهی است.
زن اگر تکریم شود، خانواده و جامعه شکوفا خواهند شد
فعال فرهنگی تاکید کرد: زن اگر تکریم شود، شکوفا میشود و اگر شکوفا شود، خانواده و جامعه نیز شکوفا خواهند شد و در این صورت میتوان انتظار داشت که جامعه، هر چه بیشتر، به تحقق کاملتری از سعادتِ مطلوبش نزدیک گردد.
وی بیان کرد: یکی از مشکلات امروز جوامع اسلامی، ضعف در جهتدهی صحیح به زنان است؛ گاه زن تنها زمانی ستوده میشود که مطابق الگوهای تحمیلی باشد. حالآنکه اگر خواهان خودباوری زنان هستیم (چه در بُعد هویت اسلامی و چه در بُعد فردی) باید به آنان «بهای حقیقی» داد، نه بهای مشروط.
پزشگیان اضافه کرد: خودباوری زنان زمانی محقق میشود که ارزش وجودی آنان مستقل از نقشهای مورد پسند دیگران درک شود، با آنان با حفظ حرمت، عاطفه و احترام تعامل شود، نقشهایشان تحقیر یا مصادره نشود و اجازه یابند استعدادهای واقعی خود را کشف و شکوفا کنند. این نگاه نه فمینیستی و نه افراطی است؛ بلکه نگاهی الهی و انسانی است که تنها به دنبال ایجاد تعادل میان زن و مرد در توجه، احترام و کارکردها است.
وی یادآور شد: آموزشها، مساعدتها و همراهیها با زنان جامعه، چنان صورت گیرد که انسانیت و زنانگی ایشان توأمان با هم لحاظ شود همچنین در تذکرات و یادآوریها تاکید شود آنچه بیان میشود به خاطر دوستداری سعادت و خیر برای خودشان و جامعه است و نه تحمیل باورهایی که به آنها معتقد نیستند. در این صورت زنان و به تبع آن مردان نیز در جایگاه و نقش حقیقی خود در جامعه قرار میگیرند.
پژوهشگر زن و خانواده گفت: وظیفه همه افراد جامعه انسانی اسلامی است که در راستای تحقق چنین آرمانهای الهی و اسلامی که هدفی جز سعادتمندی انسان در دو دنیا را نوید نمیدهند، از هیچ تلاش سازنده و مفیدی دریغ نورزیم.
انتهای پیام
نظر شما