حجتالاسلام والمسلمین ابراهیم بهاری، استاد حوزه علمیه در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، با اشاره به نقش تاریخی و تمدنی امام سجاد(ع)، اظهار کرد: وجود مبارک امام زینالعابدین(ع) قریب به سیوپنج سال پس از شهادت سیدالشهدا(ع) در قید حیات بودند و امامت جامعه اسلامی بر عهده ایشان قرار داشت؛ هرچند در یک مقطع کوتاه، از عصر عاشورا تا بازگشت کاروان اهلبیت(ع) به مدینه منوره، هدایت کاروان اباعبدالله الحسین(ع) و بیدارسازی افکار عمومی جامعه آن روز، به عهده حضرت زینب کبری(س) بود.
وی افزود: حضرت زینب(س) مأموریت انتقال پیام اصیل عاشورا را بر عهده گرفتند و حقیقت کربلا را در کوفه و شام فریاد زدند؛ همانگونه که مرحوم منزوی بهدرستی تعبیر کرده است که «اگر زینب نبود، کربلا در کربلا میماند».این نقش محوری حضرت زینب(س)، یک بحث عمیق و اصولی در تداوم نهضت عاشوراست. ایشان حدود یک سال و نیم پس از واقعه عاشورا، بر اثر جراحات روحی و جسمی ناشی از آن مصائب سنگین، به شهادت رسیدند.
حجتالاسلام والمسلمین بهاری با بیان اینکه دوران امامت امام سجاد(ع) از پیچیدهترین و حساسترین دورههای تاریخ اسلام است، تصریح کرد: امام سجاد در این دوره چند اقدام بنیادین و راهبردی انجام دادند که هر کدام در جای خود، مسیر تاریخ تشیع را تغییر داد. نخستین نقش بزرگ امام، احیای قیام عاشورا بود. عاشورا از نظر زمانی، چند ساعت در سرزمین کربلا اتفاق افتاد و پایان یافت، اما پیام آن باید به تاریخ منتقل میشد. این مسئولیت بزرگ، پس از حضرت زینب(س)، به دوش امام سجاد(ع) افتاد و ایشان بیش از سه دهه، به شیوههای مختلف، این پیام را زنده نگه داشتند.
وی ادامه داد: یکی از جلوههای این احیا، رفتار عاطفی و آگاهانه امام سجاد(ع) بود. هرگاه برای ایشان آب میآوردند، گریه میکردند و میفرمودند پدرم را تشنه کشتند. هرگاه غذا مقابل حضرت قرار میگرفت، با یادآوری مظلومیت امام حسین(ع) میفرمودند فرزند رسول خدا را گرسنه به شهادت رساندند. برخی به ایشان اعتراض میکردند که چرا اینقدر گریه میکنید، اما امام سجاد(ع) آگاهانه این مسیر را ادامه دادند تا جامعه بداند یاد امام، باید در همه لحظات زندگی جاری باشد و فاجعه عاشورا فراموش نشود.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به خطبه تاریخی امام سجاد(ع) در شام، گفت: خطبه حضرت در مجلس شام، یکی از روشنترین نمونههای بیدارسازی افکار عمومی است. امام از مکه و منا آغاز کردند و خود را فرزند رسول خدا، امیرالمؤمنین علی(ع) و حضرت زهرا(س) معرفی کردند و وقتی فضا آماده شد، فرمودند من فرزند کسی هستم که در کربلا تشنه به شهادت رسید. این تکرارها برای این بود که جامعه عمق سبعیت و قساوتی را که در کربلا رخ داده بود، درک کند.
حجتالاسلام والمسلمین بهاری با اشاره به جایگاه آب در اخلاق اسلامی اظهار کرد: در فرهنگ دینی، آب یک نیاز بدیهی و ابتدایی است؛ حتی اگر نیمهشب کسی در خانه شما را بزند و آب بخواهد، رد کردن او خلاف اخلاق است. اما در کربلا، آب را بر امام حسین(ع) و حتی کودکان بستند. امام سجاد(ع) این فاجعه را بارها یادآوری میکردند تا جامعه بفهمد که در عاشورا، ابتداییترین حقوق انسانی نیز نقض شد؛ لباس، آب و حتی جان، همگی از امام گرفته شد.
وی افزود: اقدام بزرگ دوم امام سجاد(ع)، ابلاغ معارف اسلامی از مسیر دعا بود. جامعه پس از عاشورا دچار پراکندگی، ترس و خفقان شده بود و امکان بیان مستقیم معارف وجود نداشت. امام سجاد(ع) این خلأ را با دعا پر کردند. دعاهایی که از ایشان به یادگار مانده، بینظیر است؛ از صحیفه سجادیه گرفته تا دعاهایی مانند دعای ابوحمزه ثمالی، دعای سریعالاجابه، دعای عالیه المضامین و زیارتهایی چون زیارت امینالله.
استاد حوزه علمیه با بیان اینکه بیش از ۲۰۰ دعا از امام سجاد(ع) نقل شده است، گفت: صحیفه سجادیه تنها بخشی از میراث دعایی امام است و دهها شرح بر این کتاب نوشته شده است. مرحوم آیتالله العظمی مرعشی نجفی نقل میکند که نسخهای از صحیفه سجادیه را برای رئیس دانشگاه الازهر مصر ارسال کرد و او در پاسخ نوشت که اگر این کتاب را زودتر در اختیار داشتم، شرحی مفصل بر آن مینوشتم. حتی برخی از علمای اهل سنت تصریح کردهاند که اگر صحیفه سجادیه نبود، ما شیوه صحیح سخن گفتن با خدا را نمیآموختیم.
وی با اشاره به نقل علامه مجلسی اول افزود: مرحوم مجلسی میفرماید در مکاشفهای، امام زمان(عج)، صحیفه سجادیه را بهعنوان راه ارتباط با خدا به ایشان معرفی کردند. به همین دلیل، این کتاب به «زبور آل محمد» شهرت یافته و نقشی اساسی در احیای عبودیت و بندگی دارد.
این استاد حوزه علمیه در ادامه به نقش سوم امام سجاد(ع) اشاره کرد و گفت: تربیت نیروی انسانی و کادرسازی، سومین اقدام بزرگ امام سجاد(ع) بود. حضرت بهصورت هدفمند اقدام به خرید بردگان میکردند، آنها را تربیت میکردند و سپس آزاد میساختند. از دل همین تربیتیافتگان، چهرههایی مانند ابوحمزه ثمالی، ابوخالد کابلی و جابر جعفی پرورش یافتند که بعدها ستونهای علمی مکتب امام باقر و امام صادق علیهماالسلام شدند.
حجتالاسلام والمسلمین بهاری با بیان اینکه این روش، مقدمه نهضت علمی عظیم امام باقر و امام صادق علیهماالسلام بود، اظهار کرد: امام سجاد(ع) جامعهای را که پس از عاشورا دچار انحطاط، ترس و بیتفاوتی شده بود، بهتدریج به مرحلهای از بیداری رساند که آماده پذیرش نهضت علمی و فکری ائمه بعدی شود. به همین دلیل، زمانی که امام سجاد(ع) به شهادت رسیدند، مدینه شاهد حضور گسترده مردم و شکلگیری یک بیداری عمومی بیسابقه بود.
وی در پایان تأکید کرد: اگر امروز از تمدن علمی و فقهی تشیع سخن میگوییم، باید بدانیم که زیربنای آن، در دوران سخت و پرخفقان امامت امام سجاد(ع) بنا نهاده شد؛ امامی که با اشک، دعا، تربیت انسان و احیای عاشورا، تاریخ را تغییر داد.
انتهای پیام/
نظر شما