حاج مصطفی ثابت، ذاکر پیشکسوت اهل بیت(ع) در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران با بیان اینکه تعرض اغتشاشگران به حسینیه ها و مساجد و بقاع متبرکه در جنگ تروریستی اخیر در کشور نشان دهنده اهمیت این مراکز دینی است، اظهار داشت: این اهمیت وظیفه فعالان در این مراکز و محافل دینی را صد چندان می کند.
ذاکر پیشکسوت اهل بیت(ع) گفت: اینکه مقام معظم رهبری در دیدار با مسئولان جریان هیئت مکررا درباره اهمیت این مراکز دینی سخن می گویند و بر کار علمی تاکید دارند به همین دلیل است.
وی بر لزوم آگاهی مداحان و خطبا نسبت به مطالبات معظم رهبری از جریان هیئت و مداحی تاکید کرد و افزود: مطالباتی که مقام معظم رهبری دارند، کم و بیش محقق شده و انتظار دارند این پژوهشها عمیقتر شوند. یکی از راههای عمیقتر کردن این مسیر، مهندسی معکوس است؛ به عبارتی، باید کارها و اقدامات قبلی بزرگواران مداح و شاعری که پیشتر این کار را انجام دادهاند، تحلیل کرد و به یک الگو یا مدل رسید و آن را به نمایش گذاشت، تجربهنگاری و مدیریت دانش کرد تا دیگران هم از آن بهرهمند شوند.
مطالبه مقام معظم رهبری درباره راههای گسترش جریان هیأت
ثابت افزود: مقام معظم رهبری در مطالباتی که سال ۹۵ از پژوهشگران، محققان، اساتید و دانشجویان داشتند، این بود که راههای گسترش پدیده هیأت را نشان دهند که به نظر میرسید مطالبه جامعتری بود، به این معنا که موارد متعددی را چون مداحی، ساختار هیأت، مدیر هیأت، منبر و غیره دربرمیگرفت و امکان استفاده از روشهای مختلفی هم در آن وجود داشت.
وی ادامه داد: ما از ظرفیت ویژهای در جامعه برخورداریم که اگر این پدیده در اختیار دیگران بود، به طور قطع تمرکز ویژهای روی آن داشتند و مطالعه و پژوهشهای زیادی حول تقویت و گسترش آن انجام میدادند و به این میپرداختند که چگونه میتوان از این ظرفیت ناب و کاملا مردمی و خودجوش در عرصههای مختلف استفاده کرد.
وی خاطرنشان کرد: زیستبوم هیأت چنان گستردگی و ابعاد مختلفی دارد که با علوم دانشهای مختلف ارتباط برقرار میکند. اما متأسفانه انواع مختلف موضوعات برزمینماندهای وجود دارد که پژوهشگران باید به آنها بپردازند که هیأتها بتوانند استفاده بهتری از آنها داشته و رشد و نمود بیشتری کنند. هیأت دنیای مدیریت منابع انسانی و مدیریت اقتصادی و انواع اتفاقات مختلف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است که با نگاه پژوهشی به آن نگاه نکردهایم.
گسترش زیستبوم هیأت نیازمند کار علمی جامع است
مداح پیشکسوت اهل بیت (ع) بیان کرد: گسترش زیستبوم هیأت بهگونهای است که غالب دانشهای حوزوی، علوم انسانی، رشتههای هنری با موضوع هیأت پیوند برقرار میکنند و موضوع پژوهشی در این زیستبوم پیدا میکنند. از آنجایی که کمتر در این حوزه کار شده، مسائل بکر و امکان نوآوری علمی برای پژوهشگران فراهم است. به عنوان مثال، دانشجویان رشتههای حقوق برای نوشتن پایاننامه معمولا با اطلاعات تکراری مواجه میشوند اما از سوی دیگر، تکرارپذیری آنها بالا رفته و جایی که محققان میتوانند حرف جدیدی بزنند و مرزهای دانش را جابهجا کنند، محدود است. در موضوعات و مسائل زیستبوم هیأت که وارد میشویم، این فضا کاملا باز است و موضوعات بکر هستند.
ثابت خاطرنشان کرد: بسیاری از پژوهشگران و مسئولان ما در موضوع هیأت دچار خطای هالهای هستند؛ به این معنی که صرفا همان هیئاتی که شخصا حضور داشته یا رسانهای شدهاند به عنوان نماینده کل زیستبوم هیأت در نظر گرفته و تصور بر آن است که اگر آنها مشکلی ندارند، هیأت دیگری هم دچار مشکل نیست. یا چنانچه سه مشکل در این هیئات تکرار میشود، پس تمام زیستبوم هیأت با این سه مشکل مواجهاند.
تبیین تفاوت مداحی های امروز با گذشته
وی افزود: یکی از موانعی که پژوهشگران کمتر به پژوهش در این عرصه نزدیک میشوند، همین خطای هالهای باشد. اگر ما بتوانیم روایت درستی از واقعیت آنچه در جریان هیأت اتفاق میافتد، به پژوهشگران منتقل کنیم، میتوان امیدوار بود که علاقمندی آنها به پژوهش در این عرصه افزایش یابد و پژوهشهای انجام شده، از چنین خطا دورتر باشد. به عبارتی، باید در پژوهش دامنه دید را نسبت به هیئات بیشتر کنند.
وی خاطرنشان کرد: رهبری در بیانات خود به این نکته اشاره کردهاند که مداحی امروز با مداحی گذشته متفاوت بوده و صرفا خواندن نیست و تفاوتهایی را نیز عنوان میکنند. اصل داستان اینجاست که مداحی امروز با ادبیات و فرهنگ مقاومت مرتبط و یکی شده و یک فرهنگ برای پیش رفتن، باید ادبیات خود را بسازد. مداحی نیز بخشی از این فضاست که در حال ایجاد و گسترش ادبیات مقاومت است. من عمقیابی را اینگونه متوجه میشوم که چگونه میشود که مداحی ۱۴۰۴ به لحاظ محتوا مانند مداحی سال ۱۳۰۴ نباشد و به عبارتی، فارغ از زمان و مکان نباشد.
مداحی باید متناسب با شرایط زمان باشد
ذاکر پیشکسوت اهل بیت(ع) گفت: گاهی مداحی ما رهاشده و منقطع از زمان و مکان است. من عمقیابی را اینگونه متوجه میشوم که چگونه میشود مداحی کنیم که متصل به زمان و مکان باشد اما از چارچوبهای اصیل مداحی نیز خارج نشود.
وی گفت: این که ما میگوییم به زمان و مکان متصل شود، به این معنا نیست که بهطورکلی از عاشورا و اصول و روشهای خود منقطع شود. در پژوهش هم وقتی از ارتباط مداحی با زمان و مکان صحبت میکنیم، منظورمان کنار گذاشتن روشهای پژوهشی نیست بلکه اصول پژوهشی باید به جای خود وجود داشته باشند اما ارتباط آن با اکنون در چیست. ارتباط مداحیهای ما بدون این که دافعه بیشتر ایجاد کنند، باید طبق روشی خاص پیش روند که در راستای مقتضای زمان و مکان قرار گیرند.
روایتها باید همراه با تبیین باشند
ثابت ادامه داد: همچنین رهبری مطالبه دیگری دارند مبنی بر اینکه روایتها نباید دفاعی، بلکه هجومی باشند. ما در مداحی چگونه میتوانیم به فرهنگی غربی و دشمنان حمله کنیم در عین اینکه در چارچوب مداحی نیز بگنجد که گل درشت هم نشود و آسیبی ایجاد نکند و این به نگاه عمیق و عمق یابی نیاز دارد.
وی با تاکید بر به روز رسانی برنامه ریزی های هیئت ها تاکید کرد و افزود: اثرگذاری مجالس دینی و محافل آیینی به خوبی در اغتشاشات اخیر نمایان شد و لذا باید با کار علمی سعی در توسعه خلاقانه این برنامه ها داشت.
ذاکر پیشکسوت اهل بیت (ع) در پایان گفت: نخبگان حوزه و دانشگاه باید با هم اندیشی و هم آفرینی زمینه ساز توسعه خلاقانه، اثرگذار و جهادی جریان هیئت در کشور شوند و این موضوع در فضای پس از آشوب های آمریکایی صهیونسیتی دی ماه امسال مهم تر جلوه کرده است.
نظر شما