محمد سلیمانی، منتقد و کارشناس سینما و تلویزیون، در گفتوگو با خبرگزاری حوزه به بررسی کارکردهای جشنواره فیلم فجر پرداخت و یکی از مهمترین ویژگیهای این رویداد سینمایی را نقش ویترینی آن دانست. به گفته او، جشنواره فیلم فجر محلی است که حاصل یک سال تلاش سینماگران ایرانی در معرض دید مخاطبان قرار میگیرد. همین مسئله باعث میشود این رویداد اهمیت ویژهای در فضای فرهنگی کشور داشته باشد. جشنواره فجر در واقع آیینهای از وضعیت سینمای ایران در طول یک سال است. از این منظر، انتظارها از این رویداد بهطور طبیعی افزایش پیدا میکند.
وی با اشاره به همین موضوع افزود زمانی که جشنواره فیلم فجر بهعنوان عصاره یک سال سینمای ایران معرفی میشود، سطح توقع مخاطبان نیز بالاتر میرود. مخاطب در چنین شرایطی انتظار دارد با آثار قوی، خلاقانه و اثرگذار روبهرو شود. به باور سلیمانی، این انتظار در اغلب دورههای جشنواره تا حد زیادی برآورده شده است. هرچند کیفیت آثار در دورههای مختلف فراز و فرود داشته، اما همواره فیلمهایی قابلدفاع در جشنواره حضور داشتهاند. این مسئله نشان میدهد جشنواره فجر همچنان جایگاه مهمی در سینمای ایران دارد.
این کارشناس رسانه با تأکید بر اینکه جشنواره فیلم فجر تنها به بخش سودای سیمرغ محدود نمیشود، خاطرنشان کرد بخشهای دیگری نیز در این رویداد تعریف شده است. در کنار مسابقه سینمای ملی، بخشهایی غیررقابتی وجود دارد که فیلمهایی در آنها به نمایش درمیآیند. این آثار به دلایل مختلف امکان حضور در بخش اصلی را پیدا نکردهاند، اما این موضوع بهمعنای ضعف آنها نیست. در بسیاری از موارد، فیلمهای شایستهای در این بخشها به نمایش گذاشته میشود. این فیلمها نیز بخشی از تلاش سینمای ایران را نمایندگی میکنند.
سلیمانی با اشاره به تجربه دورههای گذشته جشنواره گفت در سالهای اخیر، فیلمهایی در بخشهای غیررقابتی به نمایش درآمدهاند که بازخوردهای بسیار مثبتی از سوی مخاطبان و منتقدان دریافت کردهاند. این بازخوردها نشان میدهد نباید نگاه حاشیهای به این بخشها داشت. گاهی برخی از این آثار حتی بیش از فیلمهای بخش مسابقه مورد توجه قرار گرفتهاند. از این رو، توجه به تمامی بخشهای جشنواره میتواند به درک دقیقتری از وضعیت سینمای کشور منجر شود. این نگاه جامع، کارکرد واقعی جشنواره را تقویت میکند.
وی در ادامه به یکی از بخشهایی اشاره کرد که به اعتقاد او جای خالیاش در جشنواره فیلم فجر احساس میشود. سلیمانی توصیه کرد که بخش مرور سینمای ایران بار دیگر به جشنواره بازگردد. به گفته او، در این بخش آثاری به نمایش درمیآمد که مایه افتخار جشنواره و سینمای انقلاب بودند. نمایش این فیلمها میتوانست پیوند میان گذشته و حال سینمای ایران را حفظ کند. همچنین این بخش یادآور هویت و ریشههای فرهنگی جشنواره فیلم فجر بود.
این منتقد سینما تأکید کرد که جشنواره فیلم فجر باید فراتر از یک رویداد نمایشی عمل کند. به باور او، این جشنواره باید جریانساز و تأثیرگذار باشد. صرف نمایش فیلمها نمیتواند هدف نهایی چنین رویداد مهمی باشد. جشنواره فجر باید بتواند مسیر تولیدات سینمایی سال آینده را تحت تأثیر قرار دهد. این تأثیرگذاری زمانی محقق میشود که آثار حاضر در جشنواره از عمق فکری و هنری برخوردار باشند.
سلیمانی با مرور تاریخ جشنواره فیلم فجر خاطرنشان کرد که در دهههای ۶۰ و ۷۰ چنین کارکردی بهوضوح دیده میشد. فیلمهای حاضر در جشنواره میتوانستند جهتگیری سینمای ایران در سالهای بعد را مشخص کنند. بسیاری از جریانهای فکری و هنری سینما از دل همان دورهها شکل گرفت. اما به گفته او، در دهههای ۸۰ و ۹۰ این نقش تا حدی کمرنگ شد. افزایش تعداد تولیدات سینمایی یکی از دلایل اصلی این تغییر بود
وی افزود با افزایش کمّی آثار، تمرکز جشنواره نیز دچار پراکندگی شد. وقتی تعداد فیلمها بیش از حد افزایش مییابد، امکان توجه عمیق به همه آنها از بین میرود. در چنین شرایطی، جشنواره بهجای جریانسازی، بیشتر به محلی برای ارائه حجم بالایی از آثار تبدیل میشود. این مسئله بهتدریج از اثرگذاری جشنواره میکاهد. به همین دلیل، بازنگری در سیاستهای انتخاب و نمایش آثار میتواند به احیای نقش اصلی جشنواره کمک کند.
این کارشناس رسانه یکی دیگر از کارکردهای مهم جشنواره فیلم فجر را استعدادیابی دانست. به گفته او، بسیاری از فیلمسازان جوان و مستعد از طریق این رویداد به سینمای ایران معرفی شدهاند. جشنواره فجر همواره سکویی برای دیده شدن استعدادهای تازه بوده است. این روند همچنان ادامه دارد و هر سال شاهد حضور چهرههای جدید در این رویداد هستیم. هرچند همه این استعدادها نتوانستهاند مسیر حرفهای خود را بهطور مستمر ادامه دهند.
سلیمانی با اشاره به همین موضوع تصریح کرد که برخی از این موفقیتها مقطعی بوده است. بعضی فیلمسازان جوان پس از حضور موفق در جشنواره، نتوانستهاند جایگاه خود را تثبیت کنند. با این حال، نفس معرفی استعدادهای تازه به بدنه سینمای ایران یک امتیاز مهم برای جشنواره فیلم فجر محسوب میشود. اگر این روند با حمایت و برنامهریزی مناسب همراه شود، میتواند نتایج پایدارتری به همراه داشته باشد. توجه به آموزش و هدایت این استعدادها از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی در بخش پایانی سخنان خود به جایگاه موضوعات دینی و انقلابی در جشنواره فیلم فجر پرداخت. سلیمانی تأکید کرد که همواره فیلمهای فاخر و ارزشی در این رویداد جایگاه ویژهای داشتهاند. ممکن است در برخی دورهها تعداد این آثار کمتر یا بیشتر بوده باشد، اما حضور آنها هیچگاه قطع نشده است. جشنواره فیلم فجر بستری مناسب برای نمایش و دیده شدن این نوع فیلمها فراهم میکند. این آثار میتوانند مخاطبان خاص خود را پیدا کنند.
به اعتقاد این منتقد سینما، جشنواره فیلم فجر همچنان یکی از مهمترین فرصتها برای ارائه آثار دینی، انقلابی و ارزشی در سینمای ایران است. این فیلمها در فضای جشنواره امکان گفتوگو و نقد جدیتری پیدا میکنند. اگر انتخاب و داوری این آثار با دقت بیشتری صورت گیرد، میتوانند نقش مؤثرتری در فضای فرهنگی کشور ایفا کنند. در مجموع، جشنواره فیلم فجر با همه نقدها و چالشها، همچنان یکی از ارکان اصلی سینمای ایران به شمار میرود.
انتهای پیام
نظر شما