به گزارش خبرگزاری حوزه از یزد، کارگاه تخصصی «روش تحلیل مضمون در پژوهشهای کیفی» روز گذشته با تدریس خانم نرگس بزرگخو، کارشناس مسائل پژوهشی و با حضور جمعی از اساتید و طلاب سطوح عالی حوزه، بهویژه طلاب رشته مشاوره، در مدرسه علمیه تخصصی حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) میبد برگزار شد.
در این نشست علمی، مدرس کارگاه با تأکید بر جایگاه بنیادین تحلیل مضمون در پژوهشهای کیفی اظهار داشت: تحلیل مضمون قلب تپنده پژوهشهای کیفی است و این روش از کاربردیترین شیوههای پژوهشی در علوم انسانی به شمار میرود که در حوزههای دینی، روانشناسی، مطالعات فرهنگی و حتی رشتههای فنی و مهندسی نیز قابلیت استفاده دارد.
وی با تشریح مراحل ششگانه تحلیل مضمون، به تبیین فرآیند آشنایی با دادهها، کدگذاری اولیه، استخراج و نامگذاری مضامین و تدوین گزارش نهایی پرداخت و بر دقت و تکرارپذیری این مراحل در پژوهشهای علمی تأکید کرد.
در بخش عملی کارگاه، نمونههایی از پژوهشهای طلاب مورد بررسی قرار گرفت؛ از جمله پژوهش خانم دهقانی با موضوع «نگرش قدسی به ازدواج در آیات و روایات» که مراحل کدگذاری، شکلگیری مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر بر اساس دادههای قرآنی و روایی تشریح شد.
استاد جامعه الزهرا(س) همچنین به نقش نرمافزارهای پژوهش کیفی از جمله مکسکیودا اشاره کرد و افزود: این ابزارها صرفاً در ساماندهی دادهها و جستوجوی مضامین کاربرد دارند و تحلیل نهایی و داوری علمی باید توسط پژوهشگر انجام شود.
در بخش دیگری از این نشست، ظرفیتهای بهرهگیری از هوش مصنوعی در پژوهشهای کیفی توسط خانم بزرگخو مورد بحث قرار گرفت و تأکید شد که هوش مصنوعی میتواند در شناسایی کدهای اولیه و نظمدهی مفاهیم کمککننده باشد، اما جایگزین تحلیل عالمانه پژوهشگر نخواهد شد.
وی در پایان با توصیه به صبر، نقدپذیری و استمرار در پژوهش خاطرنشان کرد: تحلیل مضمون فرآیندی زمانبر و رفتوبرگشتی است و پژوهشگر باید با دادههای خود انس بگیرد تا به درک عمیق از مفاهیم دست یابد.
نظر شما