به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از سمنان، رَمَضان یا رَمَضانُ المُبارَک یکی از ماههای قمری است که روزه در آن بر مسلمانان، واجب است. در روایات، فضائل متعددی برای ماه رمضان گفته شده و این ماه، ماه میهمانی خدا، ماه رحمت و مغفرت و برکت و بهار قرآن خوانده شده است.
براساس احادیث، در این ماه درهای آسمان و بهشت گشوده و درهای جهنم بسته میشود. شب قدر که نزول قرآن در آن شب بود، در این ماه قرار دارد. برخی دیگر از کتابهای آسمانی همچون تورات و انجیل نیز در این ماه نازل شده است. ماه مبارک رمضان، تنها ماهی است که نام آن در قرآن آمده است. این ماه، نزد مسلمانان احترام و جایگاه ویژهای دارد و مسلمانان به عبادت در آن اهتمام ویژهای دارند.
در همین راستا خبرنگار خبرگزاری حوزه در سمنان به سراغ حجت الاسلام ستار علیزاده، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان سمنان، رفته و با او درباره آثار معنوی روزهداری بر زندگی فردی و اجتماعی، چگونه میتوان از ماه رمضان برای بهبود عادات رفتاری و اخلاقی استفاده کرد و برنامه های بقاع متبرکه در ماه مبارک رمضان و... به گفتگو پرداخته است که در ادامه آن را میخوانید:
چگونه روزهداری میتواند به پرورش صبر و استقامت کمک کند؟
در ماه مبارک رمضان انسان می تواند به همهی فضایل اخلاقی و به همهی آن چیزی که انسان را به کمالات می رساند، دست پیدا کند، ماه رمضان می تواند در همه ابعاد زندگی انسان نقش داشته باشد و نکات منفی را در ابعاد مختلف زندگی انسان بزداید و از بین ببرد؛ روزه در واقع یه کارگاه انسان سازی است و یک دانشگاه و یک مدرسه عالی به شمار می رود و یک کارخانه بسیار بزرگ برای تولید فضایل اخلاقی و انسانی و یک راه بسیار هوشمندانه و نظام مند برای رسیدن به کمالات دینی و اسلامی و انسانی است و این از برکات و ارزش روزه است.
روزه پرورش دهنده انسان در همه ابعاد وجودی اوست؛ روزه همه ابعاد وجودی انسان را می تواند پرورش دهد و تربیت کند و مسیر درست را برای انسان قرار بدهد و یکی از این مصادیق پرورش ابعاد وجودی انسان مسئله صبر و استقامت است.
در واقع اینگونه باید گفت که صبر و استقامت میوه خوشمزه و با طراوت روزه است، بهترین و موثرترین وسیله و ابزار ایجاد و تقویت صبر و استقامت در انسان روزه است.
حقیقتا روزه انسان را صبور و با استقامت بار می آورد و به انسان یک استحکام روحی و معنوی می دهد و اگر انسان بخواهد در شمارش صابران و عالی استقامت قرار بگیرد و از آثار و برکات آن بهره مند شود، روزه به عنوان بهترین ابزار و وسیله و نردبان بالا بردن روحیه صبر و استقامت محسوب می شود و انسان می تواند از این روحیه صبر و استقامت حقیقتا به جاهای بالا برسد.
آن چیزی که خدا تاکید دارد و آن چیزی که اهل بیت(علیهم السلام) تاکید دارند، و آن چیزی که شخصیت حقیقی و واقعی انسان به آن نیاز دارد را روزه می تواند آن ها را پرورش دهد و تقویت کند و ابعاد وجودی زندگی انسان را بسازد و در مسیر درست قرار بدهد، ما در قرآن کریم یک آیه ای داریم که می فرماید «وَاسْتَعِینُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ» و قرآن اینگونه تاکید می فرماید و به ما درس راهنمایی، درس زندگی و درس بندگی و درس برون رفت از مشکلات می دهد که می فرماید «شما از صبر و نماز کمک بگیرید برای اینکه بتوانید از سختی ها عبور کنید» صبر و استقامت لازمه عبور از جاده سخت و پرپیچ و خم زندگی است و باید اهل صبر و اهل نماز باشیم و این راهبرد اساسی قرآن را در مسیر زندگی خودمان قرار بدهیم.
امام صادق (علیه السلام) در تفسیر آیه «وَاسْتَعِینُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ» می فرماید که «مراد از کلمه «صبر» یعنی روزه» یعنی از کمک گرفتن به روزه می توانید به جاهای بالا برسید، می توانید رشد کنید و می توانید ترقی کنید و می توانید پیشرفت های مختلف را به آن برسید لذا فرمود «مراد از «صبر» همان روزه است» انسان صائم و روزه دار واقعا خودش هم این تجربه را دارد که در طول زمان روزه داری و یک ماه روزه داری و آن ایامی که روزه می گیرد بعد از مدتی می فهمد که واقعا صبورتر شده و استقامتش در مقابل مشکلات بیشتر شده است.
در روایت دیگری از پیامبر اکرم(ص) داریم که فرمود «ماه مبارک رمضان یعنی ماه صبر» ماه مبارک رمضان را ماه صبر دانستند، ما در ماه مبارک رمضان دائم داریم تمرین می کنیم؛ تمرین صبر، تمرین استقامت، تمرین اخلاص، تمرین خدمت، تمرین بندگی خدا و این از برکات ماه رمضان است که مثلا ما در مقابل گرسنگی و تشنگی که به هر جهت به طور طبیعی انسان در ماه مبارک رمضان گرسنه می شود و تشنه می شود در مقابلش ما صبر می کنیم و روزه دار با صبرش می آموزد و می فهمد و بصیرت پیدا می کند که چگونه بر نیازهای جسمی خودش مدبرانه غلبه کند یا مثلا در ماه مبارک رمضان در برابر وساوس شیطانی و انسی و تبلیغات شیطانی چه جنی ها چه انسی ها قرار می گیریم و دشمنان جنی و انسی دنبال انحرافند و دنبال ایجاد وسوسه برای انحراف مومنین و متدینین اند حالا انسانی که پرهیزگار است یا انسانی که مومن است یا انسانی که از کارهای حرام و وساوس دشمنان جنی و انسانی در طول روزه داری پرهیز می کند با صبرش در مقابل این وسوسهها خودش را نجات می دهد و به نوعی خودش را در این مسیر تقویت می دهد و در این مسیر قوی می شود.
انسان با روزه داری در برابر ناملایمات زندگی صبور می شود این از آثار و برکات روزه است و روزه داران معمولا نسبت به مشکلات زندگی بردبارتر، مقاوم تر، صبورتر و اهل استقامت بیشتری هستند. ان شاءالله ما بتوانیم از این ماه مبارک رمضان به عنوان یک نردبان رسیدن به مقام صابریت و استقامت که مورد تایید خداست و مورد تاکید انبیا و اولیای الهی است برسیم و این شدنی است.
آثار معنوی روزهداری بر زندگی فردی و اجتماعی شامل چه مواردی است؟ چگونه میتوان از ماه مبارک رمضان برای بهبود عادات رفتاری و اخلاقی استفاده کرد؟
اساسا خداوند دنبال پیشرفت انسان و دنبال رعایت کرامت انسان است و دنبال این است که بشر واقعا به جایگاه واقعی خودش برسد و رشد پیدا و تعالی و پیشرفت پیدا کند و انسان چهار اصل را در ارتباط با دیگران می تواند داشته باشد؛ یک ارتباط با خدا دوم ارتباط با خودش سوم ارتباط با همنوعان خودش یعنی مردم و چهارم ارتباط با طبیعت و آن چیزی که در اطراف اکناف او در واقع به صورت طبیعی وجود دارد.
بهترین جلوه رابطه انسان با خدا که خیلی هم تاکید شده است و قرآن کریم هم به آن تاکید دارد یکی از مصادیق آن روزه است و یکی از بهترین عبادات برای ارتباط با خدا مسئله روزه است.
روزه را خدا به خاطر آثار و برکاتی که در آن وجود دارد واجب کرده که می فرماید «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَی الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» تا اینکه انسان رشد کند و به تقوا و به خدا برسد و انسان به آن هدف گذاری که خداوند در خلقت بشریت قرارداده است به آن برسد و این دستوراتی که خداوند می دهد قطعا حکمت ها و مصالح و آثار و برکاتی برای انسان دارد.
هیچ دستوری از دستور خداوند و هیچ تاکیدی از تاکیدات خداوند بدون حکمت و بدون مصلحت و بدون اینکه انسان را به رشد و ترقی برساند نیست و قطعا دستورات خداوند همه بر اساس مصلحت و حکمتی است که در واقع وجود دارد و انسان به او نیازمند است که قرآن کریم می فرماید «ذَٰلِکَ مِمَّا أَوْحَیٰ إِلَیْکَ رَبُّکَ مِنَ الْحِکْمَةِ» این احکام و این دستورات که خداوند می دهد حکمت هایی است که خداوند در واقع برای شما فرستاده است و برای رشد و تعالی انسان به پیامبر اکرم(ص) وحی فرموده است و روزه یکی از آنهاست که حکمت دارد و دارای آثار و برکات است و یکی از جلوه های توحیدی و عبادتی انسان با خدا همین روزه است.
یک مصداق بارز ارتباط تنگاتنگ انسان با خدا روزه است و روزه باعث می شود انسان به نوعی خدا را تعظیم کند، خدا را احترام کند و خدا را بزرگ بشمارد و توفیق روزه حقیقتا به خاطر عظمت و بزرگی خداست که انسان این توفیق را پیدا می کند و روزه بگیرد وقتی می فرماید «لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ عَلَیٰ مَا هَدَاکُمْ» برخی مفسران «لِتُکَبِّرُوا اللَّهَ» را علت برای اصل روزه می داند که خدا را بزرگ شمرده و خدا را تعظیم کرده است و خدا را به نوعی تکریم کرده و این به اصطلاح مسئله ای ست که در روزه برای تعظیم الهی وجود دارد.
یک مسئله دیگری که در همین مسئله ارزشمند روزه وجود دارد این است که روزه یک شکر و تشکر از خداست؛ به نوعی خداوند این همه نعمت ها را به انسان داده و این همه الطاف را به انسان داده و این همه عنایت ها را به انسان کرده و نعمت های بزرگی را خداوند به انسان داده که قابل احصاء نیست و این نعمت هایی که خدا به انسان داده عقل حکم می کند که انسان از خدا تشکر کند و یکی از راه و مسیرهای شکرگذاری روزه است روزه یک مصداق اتم در واقع شکر الهی است و تشکر از خدا و احترام به خدای تبارک و تعالی است.
مسئله دیگری که در روزه به نوعی وجود دارد مسائل اخلاقی است، حقیقتا انسانی که می تواند به اهداف والا برسد و به آرمان های انسانی دست پیدا کند باید هواهای نفسانی خودش را مهار کند و از سبک زندگی حیوانی دور باشد و همان چیزی که امروز دشمنان از ما می خواهند که دشمنان امروز در خوراک ما دارند دخالت می کنند، در پوشاک ما دارند دخالت می کنند، در لباس های ما دارند دخالت می کنند، در سبک زندگی ما دارند دخالت می کنند تا بتوانند اهداف حیوانی خودشان را به منصه ظهور برسانند و ما را از اخلاق و خدا و از معنویات جدا کنند؛ ما باید در مقابل این دشمنان جنی و انسی بمانیم و آرمان های حقیقی و انسانی خویش را به آن دست پیدا کنیم و وقتی که انسان فرصت خودش را و زمان زندگی خودش را صرف عیاشی و ارضای تمایلات شهوانی کند او نمی تواند رشد کند، او نمی تواند به لحاظ اخلاقی رشد کند و لذا یکی از مصادیق روزه رعایت مسائل اخلاقی است و رسیدن به پیشرفت های در واقع هنری است یعنی انسانی که دنبال تمایلات شهوانی باشد نمی تواند به هنر دست پیدا کند، نمی تواند به صنعت دست پیدا کند، نمی تواند به علوم مختلف که امروز مبارزه و نهضت علمی در دنیای امروز وجود دارد دست پیدا کند و نمی تواند به فضیلت های انسانی دست پیدا کند لذا در روایت داریم «عقل با هوا و هوس جمع نمی شود»
ما نمی توانیم هم با استفاده از عقلانیت خودمان رشد کنیم اما در کنارش به هوس های مختلف تن بدهیم قطعا این اتفاق نمی افتد و این رشد در واقع اتفاق نمی افتد و نمی تواند ما را به آن جایی که در واقع خدا می خواهد برساند و باید ما اعضا و جوارح خودمان را کنترل کنیم امام صادق علیه السلام فرمود «إذا صُمتَ فَلْیَصُمْ سَمعُکَ و بَصَرُکَ و شَعرُکَ و جِلدُکَ و عَدَّدَ أشیاءَ غَیرَ هذا، و قالَ : لا یکونُ یومُ صَومِکَ کَیَومِ فِطرِکَ» این خیلی روایت دقیق و درس آموزی و عزت آفرین و شخصیت آوری است و این روایت انسان را بزرگ می کند؛ عمل به این روایت انسان را عزیز می کند، انسان را عظیم می کند که می فرماید «هرگاه روزه گرفتی گوش تو، چشم تو، تمام اعضا و جوارح تو، باید از همه بدی ها، از همه حرام ها، از همه زشتی ها، از همه ی ها و ناپسندی ها، دوری کند و در واقع همه اعضای شما روزه دار باشد».
تعبیر این روایت این است که در زمان روزه داری انسان باید نسبت به آزار و اذیت همسایه هم باید بپرهیزدو نسبت به آزار و اذیت خدمتکار و زیرمجموعه خودش هم باید بپرهیزد تا رشد کند و این آثار روزه است و این رعایت مسائل اخلاقی است و باید روزه وقار انسان و در واقع سنگینیاش را تامین کند و روزه باید انسان را در مقابل این هوس ها محکم و مستحکم کند. لذا یکی از آن آثار فردی روزه رعایت مسائل اخلاقی است.
آثار دیگر روزه مسائل اجتماعی است به هر جهت ما عبادت های مختلفی را طبق دستور خدا باید انجام بدهیم و یکی از این عبادت های الهی مسئله «روزه» است که به نوعی همراهی با مردم هم هست و به نوعی یک پیوست اجتماعی به تعبیر درست تر و دقیق تر هم دارد و روزه بزرگترین پیوست اجتماعی را دارد و اساسا انجام تکالیف مالی که در واقع در روزه توصیه شده برای اینکه عدالت اجتماعی و اقتصادی در جامعه پیاده شود و در جامعه اسلامی پیاده شود خداوند دستورات مختلفی داده و خمس را دستور داده، زکات و انفاق و صدقات را دستور داده و وقف را خیلی تاکید کرده است و همه برای این است که عدالت اجتماعی و اقتصادی در جامعه ایجاد شود و این ها را خداوند تبارک و تعالی نشانه تقوا و رستگاری انسان می داند.
اگر کسی بتواند به یک خویشاوندی، به یک یتیمی، به یک مسکینی، به یک وامانده ای، به یک ابن سبیلی به یک در واقع سائل و کم برخوردار جامعه اگر بخواهد کمک مالی کند این از مصادیق صداقت و تقواست و برای اینکه این اتفاق بیافتد برای تحقق این مسئله راهکارهای مختلفی را خداوند تبارک و تعالی بیان کرده که انسان از آن طریق کمک کند و خداوند مصادیق مختلفی را به عنوان راهکار بیان فرموده که یکی از آنان روزه است.
یک حدیثی از امام صادق علیه السلام داریم که فرمود «وَ لِیَعْرِفُوا شِدَّةَ مَبْلَغِ ذَلِکَ عَلَی أَهْلِ الْفَقْرِ وَ الْمَسْکَنَةِ فِی الدُّنْیَا فَیُؤَدُّوا إِلَیْهِمْ مَا افْتَرَضَ اللَّهُ لَهُمْ فِی أَمْوَالِهِمْ» چقدر این روایت درس آموز است و چقدر این راهگشاست و علت روزه را امام صادق علیه السلام می فرماید «این است که اغنیا سختی و شدت فقر فقرا را بشناسند و بفهمند و درک کنند و لمس کنند» انسان روزه می گیرد، گشنه می شود، روزه می گیرد تشنه می شود، روزه می گیرد به هر جهت احساس تشنگی و گرسنگی بعضا خیلی سخت می گذرد و این گرسنگی و تشنگی ما را به یاد گرسنگی فقرایی که بعضا سر گرسنه به بالش می گذارند و شب تا صبح را گرسنه می گذرانند می اندازد و اغنیا از این طریق می فهمند گرسنگی یعنی چه؟ و تشنگی یعنی چه؟ و انسان لباس نداشته باشد یعنی چه؟ غذا نداشته باشه یعنی چه؟ لذا امام صادق فرمود «اگر اغنیا می خواهند سختی و شدت فقر را بشناسند یک راه آن روزه است».
یکی دیگر از آثار اجتماعی یا مصداق آثار اجتماعی روزه این است که هیچ فرقی بین فقیر و در واقع ثروتمند نیست هیچ برتری ای بین ثروتمند و فقیر وجود نداره که بگوییم ثروتمندان بر فقرا برتری دارند نه! اینگونه نیست و روزه این فرهنگ غلط را مردود دانسته است و آن را از بین برده و بعضی ها فکر می کنند کسی که ثروت دارد او کرامت بیشتری دارد و او برتری بیشتر دارد و اگر کسی ثروت ندارد برتری ندارد؛ نه! «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاکُمْ» به فرموده قرآن و روایات میزان برتری تقواست، میزان برتری ارتباط با خداست، میزان برتری مقابله با امیال نفسانی و شهوانی است، میزان برتری ثروت نیست، میزان برتری فقط علم نیست، میزان برتری پول و این ها نیست، لذا فرمودند یکی از علت و فلسفه روزه این است که «لِیَستَوِیَ بهِ الغَنیُّ و الفَقیرُ» روزه بین فقیر و ثروتمند مساوات ایجاد می کند و بین فقیر و غنی تساوی ایجاد می کند.
برنامههای بقاع متبرکه استان سمنان در ماه مبارک رمضان را بیان کنید.
اوقاف و امور خیریه متولی اماکن مذهبی به ویژه امامزادگان و بقای متبرکه است و این ها یک ثروت های عظیم مذهبی و معنوی اند که مقام معظم رهبری فرمود «باید به قطب فرهنگی تبدیل شوند» اوقاف هم به لحاظ دستورالعمل های سازمانی هم تاکیدات مقام معظم رهبری و هم ظرفیت هایی که خود امامزادگان واجب التعظیم دارند برنامه های متنوعی در طول سال دارد.
در ماه مبارک رمضان یک طرحی دارد به نام طرح «ضیافت الهی» که این طرح ضیافت الهی برنامه های متنوع و زیادی را در امامزادگان با حضور ائمه جماعات، روحانیون، هیئتهای امنا، خادمین افتخاری، خادمین رسمی برای خدمت رسانی مطلوب فرهنگی برای زائرین و مجاورین در دستور کار قرار دارد.
این طرح ضیافت الهی در ۴۵ بقعه متبرکه سراسر استان سمنان برگزار می شود و ما برنامه هایی که داریم یکی از این برنامه ها اعزام مبلغ است و ما تقریبا ۳۰ تا مبلغ را در این امامزادگان واجب التعظیم و بقای متبرکه اعزام می کنیم و یک برنامه دیگری که داریم برنامه تفسیر قرآن که ۲ نفر از مفسرین قرآن کریم از قم خدمتشان هستیم و در بقای متبرکه اعزام می شوند و این مبلغین ما در بقای متبرکه برنامه متنوع فرهنگی مثل اقامه نماز جماعت، برنامه های فرهنگی و سخنرانی و ادعیه مختلف را در دستور کار دارند.
یکی از برنامه هایی که این مبلغین مدیریت می کنند طرح خیمه های معرفت است که غرفه های مختلفی دارد از جمله غرفه «پاسخ به مسائل شرعی»،«مشاوره»،«جوانان» که در این خیمه های معرفت صورت می گیرد و افطاری ساده از جمله برنامه های در بقاع متبرکه است که مومنین و متدنین نماز می خوانند و بعد از نماز یک سفره مختصری در قالب افطاری ساده که از تاکیدات حضرت آقاست پهن می کنند و آنجا افطارشان را انجام می دهند.
بحث ترتیل خوانی و جزخوانی قرآن کریم که در امامزادگان این طرح ترتیل خوانی و جزخوانی قرآن کریم وجود دارد که قاریان قرآن کریم و جوانان عزیز و کسانی که علاقه مند به قرائت قرآنند این برنامه را مدیریت می کنند و مردم هم استفاده می کنند و بحث کرسی تفسیر قرآن کریم که ما البته در طول سال داریم اما در ماه رمضان همان طور که عرض کردم دو نفر از مفسرین از قم تشریف می آورند و استفاده می کنند البته مبلغین عزیز و ائمه جماعات مستقر ما که در برخی از اماکن شاید بعضی آقایان ائمه جمعه باشند این بحث تفسیر قرآن کریم را خواهند داشت.
برگزاری محافل انس با قرآن کریم یکی از برنامه های جذاب در ماه مبارک رمضان است که استقبال زیادی از سوی جوانان و نوجوانان و مردم و اصناف مختلف دارند به هرجهت این ماه که ماه قرآن است هرچه ما بتوانیم سفره قرآن را پهن کنیم و مردم بیشتر حضور پیدا می کنند مردم بیشتر استفاده می کنند در مقابل این تهاجمات فرهنگی و در مقابل این حوادثی و فتنه های مختلفی که دشمنان بر علیه این کشور ما و نظام ما و جوانان ما ایجاد می کنند ارتباط با قرآن این ها را حل می کند و فرمود «عَلَیْکُمْ بِالْقُرْآنِ» یعنی زمانی که فضا بر شما فضای فتنه گون شد، علیکم بالقرآن و به قرآن مراجعه کنید و قرآن انسان را از فتنه عبور می دهد و قرآن انسان را نجات می دهد و قرآن انسان را پاک می کند و قرآن انسان را در مسیر درست هدایت می کند و انسان را حمایت و همراهی می کند و راه درست را به انسان نشان می دهد.
برنامه دیگر بقاع متبرکه استان، برنامه رحلت حضرت خدیجه کبری (سلام الله علیها) در قالب «خدیجه مادر امت» این برنامه ویژه در بقاع متبرکه برگزار می شود و میلاد امام حسن مجتبی (علیه السلام) یکی از برنامههای شاد فرهنگی است که در بقاع متبرکه برگزار می شود.
نظر شما