به گزارش خبرگزاری حوزه، آنچه مسلم است این که رسانههای جمعی در دوران بحران و بهخصوص هنگامهی وقوع جنگ، نقش بسیار مهم و تأثیرگذاری در جامعه و پیشبرد مسایل ایفا میکنند که تنها یکی از آن ها ناظر به اطلاعرسانی دقیق و به موقع است.
به تعبیر روانشناسان، از جمله مهمترین ابعاد کاهش اضطراب این است که رسانه با ارائه اطلاعات صحیح و شفاف در مورد وضعیت و شرایط مدنظر، همچنین اشاره درست به مقوله تهدیدات و البته اقدامات صورت گرفته در مواجهه با آن، به کاهش اضطراب و گمانهزنیهای نادرست در جامعه کمک نماید.
نقش کلیدی رسانهها در مقابله با شایعات
بنابرگفته دکتر محمدمهدی جهان پرور، پژوهشگر و استاد دانشگاه، یکی از وظایف مهم رسانههای متعهد این است که به طور جدی به مقابله با شایعات و اطلاعات نادرست اهتمام بورزند آن هم از طریق انتشار اخبار مؤثق و رد شایعات چرا که هدف در این جا جلوگیری از تفرقه و انشقاق و تشدید بحران است.
وی همچنین افزود: از سوی دیگر ارائه دستورالعملهای لازم با آموزش نکات ایمنی، نوع و نحوه پناه گرفتن، و اقدامات لازم در زمان بروز خطرات به منظور نجات جان افراد و ایجاد و افزایش حس آمادگی در آنها، از ابعاد دیگر نقش رسانه هاست.
تقویت همبستگی و انسجام اجتماعی
وی ادامه داد: نقش دیگر رسانه ناظر به بحث تقویت همبستگی و انسجام اجتماعی به واسطه بازتاب صدای جامعه با نمایش داستانها و تجربیات مردم عادی است که خود این امر منجر به ایجاد حس همدلی و درک متقابل میگردد، ضمن آن که رسانه می تواند به خصوص در هنگامه جنگ و بحران به ترویج روحیه فداکاری، ایثار و گذشت در جامعه در سایه برجسته سازی نقش نیروهای جان بر کف امدادی، نظامی و مردمی در خط مقدم کمک کند و ما به خصوص در نبرد اخیر به شدت به این مقولات نیاز داریم.
جهانپرور خاطرنشان کرد: از سوی دیگر ایجاد روایات مشترک با بازتاب سبقه فرهنگی – تمدنی، هویت ملی و تاریخی، و ارزشهای مشترک، به تقویت حس همدلی، تعلق و یکپارچگی در جامعه کمک می کند، ضمن آن که مدیریت روانی و هیجانی جامعه با حفظ امید و خوشبینی از طریق انتشار اخبار امیدبخش، موفقیتهای کوچک و چشماندازهای روشن برای آینده، در حفظ روحیه جامعه و جلوگیری از یأس و ناامیدی بسیار قابل توجه است.
الزامی در مسیر گذر موفقیتآمیز از شرایط بحران
وی با اشاره به لزوم اهمیتدهی به رسانههای نوین در شرایط همچون شرایط کنونی افزود: شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای آنلاین، در بحرانها و جنگ ها، نقش دوگانه منبع اطلاعات سریع، و بستر انتشار شایعات را دارند و مدیریت این فضا بسیار پیچیده است. از طرفی نقش نهادهای رسمی و غیررسمی با همکاری رسانههای دولتی، خصوصی، و نهادهای مردمی نیز برای ایجاد یک جبهه رسانهای واحد و هماهنگ، بسیار مهم ارزیابی می شود و لذا باید گفت که رسانهها میتوانند با ایفای مسئولانه نقش خود، به طور قابل توجهی به تقویت تابآوری اجتماعی، حفظ انسجام ملی و اتحاد، و عبور موفقیتآمیز جامعه از دوران بحران و جنگ کمک کنند.
وی همچنین گفت: نکته حائز اهمیت دیگر این که پرداختن به مسائل روانی با ارائه محتواهایی که به مدیریت استرس، اضطراب، و تروما توسط افراد در مواجهه با فشارهای روانی بحران نیز کمک کننده است. ضمن اینکه ایجاد فضایی برای ابراز احساسات با فراهم کردن بستر بیان نگرانیها، ترسها، و امیدها به شیوهای سازنده از جمله بایسته ها به شمار می رود.
لزوم توجه به اقتضائات جنگ روایتها
حجت الاسلام سید محمود موسوی حسب، محقق حوزوی و پژوهشگر مسایل فرهنگی نیز با بیان این که جنگ اخیر بیش از پیش ثابت کرد که جنگ روایت ها چقدر حساس و دربردارنده نکات و مؤلفه های مهمی است، گفت: به نظر بنده چنانچه فردی حقیقت جنگ روایتها را بفهمد، حتی در نوع نگاهش به مفاهیمی همچون جهاد و حضور در میدان نیز تجدیدنظر خواهد کرد. ما گاهی فکر میکنیم که مثلاً برای حضور در جبهه لزوماً می بایست جنگ نظامی شکل بگیرد و حال آن که امروز میدان اصلی، میدان شناخت و روایت است و در این زمینه اهالی رسانه، صاحب نظران و فعالان فرهنگی و همه تریبون داران نقش کلیدی می توانند ایفا نمایند.
وی افزود: از سوی دیگر در جنگ روایت ها باید توجه داشت که سرعت تولید و انتشار اطلاعات معتبر بسیار کلیدی و تعیینکننده است، چرا که تأخیر در این زمینه زمینه ساز پُر شدن فضا با اطلاعات تأییدنشده می گردد، ضمن آن که در بحث اعتبار منابع آنچه مهم است این که بدانیم مخاطب تنها زمانی روایت را میپذیرد که به منبع اعتماد داشته باشد.
در زمین عملیات روانی دشمن بازی نکنیم!
پژوهشگر و فعال فرهنگی همچنین ابراز داشت: در زمانه جولان شبکههای اجتماعی و شهروندخبرنگارها، خلأ اطلاعات رسمی به سرعت با روایتهای غیررسمی و گاه مغرضانه پر میشود. بنابراین راهحل، سکوت نیست، بلکه اطلاعرسانی مسئولانه باید در دستور کار قرار گیرد، ضمن آن که ما نباید از بحث جنگ روانی غافل شویم به این معنا که دشمن در بسیاری از موارد نه با قدرت نظامی، بلکه با ایجاد اضطراب اجتماعی به دنبال تضعیف یک جامعه است.
وی اضافه کرد: طبعاً در چنین شرایطی، رسانه چنانچه صرفاً به بازتاب تصاویر هراسآور و اخبار تکاندهنده بپردازد، ناخواسته در زمین عملیات روانی دشمن بازی کرده است و لذا رسالت و وظیفه رسانه آن است که واقعیت را بگوید، اما روایت آن را به گونهای سامان دهد که جامعه دچار فروپاشی روانی نشود.
دقت، مسئولیت و امیدافزایی
حجت الاسلام موسوی حسب در خاتمه سخنان خود بیان داشت: اجمالاً این که رسانه جامعه اسلامی در زمانه جنگ باید سه فضیلت حرفهای را در کنار یکدیگر قرار دهد که شامل بحث دقت، مسئولیت و امید است. تأکید بر مقوله دقت از این روست که حقیقت قربانی سرعت اطلاعرسانی نشود. اشاره به اهمیت مسئولیت در این عرصه نیز به این خاطر است که امنیت جامعه آسیب نبیند و در نهایت تأکید بر مقوله امید افزایی باید با این هدف و رویکرد انجام شود که خدای ناکرده روح و روان جامعه در برابر فشار جنگ و تبعات آن فرسوده نگردد و لذا رسانهای که این سه را با هم جمع کند، نه تنها روایتگر جنگ خواهد بود، بلکه به تقویت توان ملی به منظور عبور از آن کمک شایان توجهی خواهد کرد.
گزارش: سید محمدمهدی موسوی
نظر شما