خبرگزاری حوزه | حسین سلطانمحمدی در گفتگو با خبرگزاری حوزه با اشاره به اینکه نوروز یکی از مهمترین نمادهای فرهنگی در جامعه ایرانی است، اظهار کرد: نوروز صرفاً یک مناسبت تقویمی یا یک جشن باستانی نیست، بلکه مجموعهای از مفاهیم فرهنگی، دینی و انسانی را در خود جای داده است. در فرهنگ ایرانی، رسیدن بهار همواره با مفهوم احیا و زنده شدن همراه بوده و این مفهوم در آموزههای دینی ما نیز جایگاه روشنی دارد؛ یعنی همان بازگشت حیات، نو شدن زمین و آسمان و توجه دوباره انسان به معنای زندگی. اگر به ریشههای این آیین نگاه کنیم، میبینیم که نوروز ترکیبی از فرهنگ ملی، فرهنگ بومی و فرهنگ دینی ماست. حتی اگر برخی تاریخ کشور را به چند هزار سال پیش نسبت دهند، بخش بزرگی از این تاریخ با فرهنگ دینی آمیخته شده است. بنابراین امروز وقتی از نوروز صحبت میکنیم، در واقع از یک سنت کاملاً ترکیبی حرف میزنیم که هم جنبههای فرهنگی و اجتماعی دارد و هم با مفاهیم معنوی و دینی پیوند خورده است.
وی با اشاره به همزمانی نوروز امسال با برخی مناسبتهای مذهبی گفت: نوروز امسال از یک جهت ویژگی خاصی هم دارد و آن تقارن آغاز آن با عید فطر است. عید فطر پس از یک ماه روزهداری و خودسازی فرا میرسد؛ ماهی که در آن انسان به بازسازی روحی و توجه بیشتر به خداوند میپردازد. همین مسئله باعث میشود که مفهوم نو شدن در نوروز امسال پررنگتر شود، زیرا هم از منظر طبیعت و هم از منظر معنوی با یک نقطه آغاز جدید روبهرو هستیم.
سلطان محمدی در ادامه با اشاره به شرایط اجتماعی و اتفاقاتی که جامعه در ماههای اخیر تجربه کرده است، افزود: ما در یک دوره پرحادثه قرار داشتهایم؛ دورهای که برخی آن را جنگ رمضان نامیدهاند. در این مدت، جامعه با مسائل و فشارهای مختلفی روبهرو بوده است؛ از خسارتهای اقتصادی گرفته تا آسیبهای جانی و فشارهای روانی. اما در کنار همه این مسائل، یک نکته مهم هم وجود دارد و آن نوعی نوزایی اجتماعی است که در میان مردم شکل گرفته است. وقتی به واکنش جامعه نگاه میکنیم، میبینیم که در میان مردم نوعی بازگشت به ارزشهای انسانی و جمعی شکل گرفته است. مردم دوباره به مفهوم با هم بودن، همدلی و دفاع از حقانیت زندگی توجه کردهاند. این مسئله فقط محدود به جغرافیای ایران نیست، بلکه در سطح جهانی هم میتوان نشانههایی از آن را مشاهده کرد. در چنین فضایی، نوروز میتواند نمادی از همین نوزایی و بازسازی اجتماعی باشد.
این کارشناس فرهنگی ادامه داد: نوروز همواره زمانی بوده که مردم به دیدار یکدیگر میروند، کدورتها را کنار میگذارند و روابط خانوادگی و اجتماعی را ترمیم میکنند. سنتهایی مانند پوشیدن لباس نو، دید و بازدید، سفر، استراحت و آغاز برنامههای تازه برای سال جدید، همگی در همین چارچوب معنا پیدا میکنند. بنابراین طبیعی است که در چنین شرایطی، جامعه بیش از گذشته به این آیینها نیاز داشته باشد.
سلطانمحمدی در پاسخ به این پرسش که در چنین شرایطی رسانهها و حوزههای هنری چه نقشی میتوانند ایفا کنند، گفت: رسانهها بهویژه در ایام نوروز نقش بسیار مهمی دارند. برنامههای تلویزیونی، رادیویی و حتی فعالیتهای هنری در فضاهای شهری میتوانند به تقویت روحیه جمعی کمک کنند. برگزاری برنامههای فرهنگی در پارکها، جشنهای شهری، نمایشهای خیابانی و فعالیتهای هنری میتواند بخشی از فضای امید و نشاط اجتماعی را تقویت کند. در حوزه رسانه نیز میتوان ترکیبی از برنامههای متنوع را ارائه کرد. برای مثال در تلویزیون میتوان برنامههای گفتوگومحور، برنامههای فرهنگی درباره آیینهای نوروزی، فیلمهای سینمایی خانوادگی و مجموعههای نمایشی متناسب با فضای جامعه پخش کرد. این تنوع باعث میشود مخاطبان با سلیقههای مختلف بتوانند با رسانه ارتباط برقرار کنند.
این کارشناس فرهنگی با اشاره به وضعیت فعلی دسترسی مردم به رسانهها گفت: در شرایطی که بسیاری از مردم بیشتر از گذشته به رسانههای داخلی مانند رادیو و تلویزیون مراجعه میکنند، اهمیت برنامهسازی در این رسانهها بیشتر شده است. بنابراین لازم است که از این فرصت برای تقویت همبستگی اجتماعی استفاده شود. در شبکههای مختلف میتوان از چهرههای گوناگون فرهنگی و فکری دعوت کرد تا درباره موضوعاتی مانند آیینهای نوروزی، وضعیت اجتماعی امروز و چشمانداز آینده گفتگو کنند. حضور دیدگاههای متنوع میتواند به باز شدن فضای فکری جامعه کمک کند و احساس شنیده شدن را در میان مخاطبان افزایش دهد.
سلطانمحمدی همچنین به اهمیت برنامههای مناسب برای خانوادهها اشاره کرد و افزود: یکی از نکاتی که باید مورد توجه قرار بگیرد، ایجاد آرامش در فضای خانوادههاست. بسیاری از مردم در ساعات شب یا در زمان استراحت در خانه به تلویزیون یا رادیو مراجعه میکنند. اگر برنامهها بتوانند ترکیبی از محتواهای حماسی، معنوی و در عین حال شاد و خانوادگی ارائه دهند، این موضوع میتواند تأثیر مثبتی بر روحیه عمومی جامعه داشته باشد. برای نمونه در حوزه فیلم و سریال بهتر است تنوع بیشتری ایجاد شود. در کنار آثاری که به موضوعات جدی یا امنیتی میپردازند، لازم است فیلمها و برنامههای خانوادگی و اجتماعی نیز در جدول پخش قرار بگیرد. چنین آثاری میتوانند حس همدلی، انسجام خانوادگی و امید به آینده را تقویت کنند.
این تحلیلگر فرهنگی تأکید کرد: تجربه سالهای گذشته نشان داده است که جامعه ایران در شرایط سخت نیز توانسته با اتکا به روحیه جمعی خود از بحرانها عبور کند. در دوران دفاع مقدس نیز مردم با وجود همه سختیها توانستند مقاومت کنند و در نهایت کشور را بازسازی کنند. امروز هم همان روحیه میتواند در جامعه فعال شود. نکته مهم این است که در کنار حفظ روحیه مقاومت و ایستادگی، باید به نیازهای روحی و عاطفی مردم هم توجه شود. نوروز فرصتی است که میتواند این تعادل را ایجاد کند؛ یعنی هم حس امید و نشاط را تقویت کند و هم یادآور ارزشهای معنوی و انسانی باشد.
سلطانمحمدی در پایان بیان کرد: اگر رسانهها، هنرمندان و نهادهای فرهنگی بتوانند از ظرفیت نوروز بهدرستی استفاده کنند، این ایام میتواند به نقطهای برای تقویت همبستگی اجتماعی و آغاز یک دوره تازه از امید و حرکت جمعی تبدیل شود؛ دورهای که در آن جامعه با نگاه رو به جلو و با تکیه بر ارزشهای انسانی و فرهنگی مسیر خود را ادامه دهد.
انتهای پیام
نظر شما