به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، نشست تخصصی «ارائه نقشهای کنشگری دینی در رسانههای نوین»، در سالن سینمای ساختمان ادارهکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد.
این نشست با حضور جمعی از اساتید، مبلغان فعال عرصه هنر و رسانه و مدیران معاونت فرهنگی، تبلیغی و رسانههای نوین دفتر تبلیغات اسلامی برگزار شد و نقطه عطفی در بازخوانی تجربیات و آسیبشناسی فعالیتهای تبلیغی نوین به شمار میرود.
حجتالاسلام مرتضی حاجیانی مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی در این نشست با ارائه مدلی جامع و نظاممند، به تبیین مفاهیم، ساختارها و نقشهای فعالان دینی در عرصه هنر، رسانه و فضای مجازی پرداخت.
وی با اشاره به سابقه فعالیت دو مجموعه «تبلیغ نوین» و «مرکز فرهنگی هنری اشراق» در دل دفتر تبلیغات اسلامی، گفت: این دو مجموعه در طول سال ها فعالیت، موفقیتها و آسیبهایی را تجربه کردند. در سال ۱۳۹۸، مطالعات بازخوانی این تجربیات توسط جمعی از محققان انجام شد و ثمره آن، تدوین طرح مفهومی با نام «شبکه کنشگری دینی در رسانه نوین» بود که اکنون رویکردها و اهداف ما را روشن کرده است.
مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی افزود: این شبکه تلاش دارد مسیر تبلیغ دینی را به تقویت جریانات گفتمانی انقلاب اسلامی پیوند بزند. هر عنصری که در این شبکه تعریف میشود، باید اثر خود را با جریانات گفتمانی انقلاب بسنجد و به آن سمت حرکت کند.
تعریف شبکه کنشگری دینی
وی در ادامه به تعریف دقیق شبکه کنشگری دینی پرداخت و گفت: منظومهای ساختاریافته، همافزا و مشارکتی از عاملان انسانی و نقشهای تخصصی است که با هدف خلق، ترویج و تثبیت ارزشهای دینی، از ظرفیتهای زیباییشناختیِ هنر و ابزارهای ارتباطیِ رسانههای تعاملی نوپدید بهره میبرند تا از طریق گفتمانسازی دوطرفه، بر سپهر عمومی جامعه اثر بگذارند.
تفاوت بنیادین رسانه سنتی و نوین
حجت الاسلام حاجیانی در تبیین تفاوت رسانه سنتی و نوین گفت: نسل جدید ابزارهای ارتباطی که بر بستر فناوریهای دیجیتال و شبکههای رایانهای (به ویژه اینترنت) شکل گرفتهاند، تفاوت ذاتی شان با رسانه سنتی در تعاملی بودن و ارتباط دوطرفه است که در حالت کامل خود به تکثر منابع و تبدیل مخاطب به تولیدکننده، سرعت بیدرنگ و الگوریتممحوری محتاج اند.
چهار لایه شبکه: از مصرفکننده تا حکمران
مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی با تقسیمبندی شبکه کنشگری به چهار لایه اصلی، توضیح داد: اصلیترین تقسیمبندی ما بر اساس نوع مخاطب و اثرگذاری است. لایه نخست، مصرفکننده به عنوان هدف نهایی کنشگران است که میزان تعالی دینی ادراک و کنش متقابل آن، عیار واقعی اثربخشیِ کل زیستبوم را مشخص میکند. لایه دوم، کنشگر است که عاملان مستقل و موتور محرک شبکه که در هندسهای مسطح و همافزا هستند و بار اصلی جریانسازی و مواجهه با افکار عمومی را بر دوش دارند.
وی افزود: لایه سوم، راهبر به عنوان مَفصل ارتباطی و حلقه میانی شبکه است که با رویکردی پایینبهبالا و خدمات دهنده، تعالی بخش حرکت کنشگران و تسهیلگرِ پیوندهای میدان است.
مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی تأکید کرد: حکمران به عنوان لایه چهارم، هسته تنظیمگر شبکه است که با ترسیم چشمانداز کلان، مشروعیت هویتی و انسجام راهبردیِ کل زیستبوم را تضمین میکند و خدماتی کلان به راهبران ارائه میدهد.
هشت نقش تخصصی کنشگری
وی هشت نقش تخصصی کنشگری را به تفصیل تشریح کرد:
۱. آفرینشگر: تولیدکننده آثار هنری، محتوا و محصولات چند رسانهای
۲. تعاملگر: متخصص گفت و شنودهای فرد به فرد در فضای مجازی
۳. توزیعگر: رساننده محتوا به مخاطب انبوه از کانال ارتباطی مناسب
۴. مرجع پاسخ: میاندار و پاسخگوی علمی، اقناعی در موضوعات دینی
۵. فناور: پشتیبان فنی و تامین کننده زیرساختهای فناورانه
۶. سفیر: تصمیم ساز شبکههای انسانی در جامعه کاربری و یا سازمانی
۷. پیشران: مدیران رسانهای، استارتاپی و مدیران پروژههای گروهی
۸. متفکر: تحلیلگر و جهتدهنده فکری رسانهای
نقشهای حمایتی در لایه راهبری
حجت الاسلام حاجیانی همچنین به نقشهای لایه راهبران اشاره کرد و گفت: در لایه راهبران، عناصر فعالی وجود دارد که کنشگران به آنها نیاز دارند. این نقشها شامل استراتژیستها (طراح و برنامه ریز کلان بجهت تقویت شبکه در هدایت افکار عمومی)، توانمندسازان (مولد دانش و مسیریاب آموزش و ارتقاء کنشگران و افسران جنگ نرم)، شبکه سازان (عامل تسهیلگر هم افزایی و تعامل سازنده همه عناصر شبکه با یکدیگر)، توسعه دهندگان (توسعه دهنده نرم افزاری و سخت افزاری و ضامن امنیت ارتباطات)، منتورشیپها (ناظر آگاه، ارزیاب و راهیاری اعتبار بخش و همراه با کنشگران) و تأمین کنندگان (عامل پایداری منابع مالی و توزیع کننده عادل آن به افراد و گروهها) است.
تفاوت ساختار هرمی و شبکهای
مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی با تأکید بر ضرورت گذار از ساختارهای هرمی به شبکهای، گفت: در ساختارهای سنتی، همه چیز از بالا به پایین است. دستور صادر میشود و انتظار میرود بقیه گوش بدهند. اما در شبکه کنشگری، فرایند از پایین به بالاست. کنشگر باید بپرسد مخاطب در مسائل دین چه نیازی دارد که من به او برسانم. الذین یبلغون رسالات الله برای ما کسی است که جز از خدا دستور نمیگیرد و فقط برای او حرکت میکند تا مصداقی باشد از ادامه آیه شریفه که فرموده: و لا یخشون احداً الا الله.
وی افزود: در ساختار شبکهای، ما عرصهای را تصدی نمیکنیم بلکه توزیع شدگی آن را در بین طلاب و عموم مردم به رسمیت شناخته و راهبری میکنیم. مسئولیتها و نقشها را بین فعالان کشف و پشتیبانی میکنیم. کاری که دفتر تبلیغات برای آن به وجود آمده، تصدی تبلیغ نیست بلکه پشتیبانی و رشد علمی و عملی مبلغین است. بر این فرض است که لیقوم الناس بالقسط اتفاق میافتد و ما حرکت طلاب و مردم در تبلیغ و ترویج دین را به درستی میبینیم و به سوی اهلش هدایت میکنیم و سپس ظرفیت، امکان و توان بدهیم تا بتوانند تبلیغ مؤثری انجام دهند.
هویت کنشگر؛ نه منفعل و نه تابعی از بودجه
حجتالاسلام حاجیانی تأکید کرد: هیچگاه هویت کنشگرها منفعل و تابع بودجه نیست. در ساختارهای سنتی، اگر بودجه تولید باشد، همه تولید میکنند و اگر نباشد، همه تعطیل میکنند. اما در شبکه، عناصر کاملاً مستقل هستند و با خلاقیت خود تصمیم میگیرند و عمل میکنند. اگر بخواهیم راهبری کنیم، باید مسیرهای حل نیاز و مساله را برایشان تعریف کنیم تا اراده کرده و ذیل چتر راهبری ما حرکت کنند.
وی با اشاره به تجربه موج خروشان بعثت امت گفت: در بعثت امت، نیازی نبود که کسی فراخوان بزند. عناصر ارادی، به صورت معجزه گونی با عنایت الهی و برکت خون رهبر شهید نیاز میدان را فهمیدند و حرکت کردند. اگر این افراد اسیر ساختار هرمی بودند، هیچکس خودش حرکت نمیکرد و منتظر دستور میماند.
ضرورت خودشناسی و استعدادیابی
مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی در بخش دیگر سخنان خود بر ضرورت خودشناسی کنشگران تأکید کرد و گفت: بسیاری از آسیبهای ما در هنر حوزه و حوزویان، ناشی از این است که هویت انضمامی برایش تعریف نشده است. هنرمندی که وارد فضای حوزه دین میشود، نمیداند آیا حوزوی است یا هنرمند؟! اگر هویت انضمامیاش به عنوان «کنشگر دینی / هنرمند دینی» تعریف شود، قله موفقیتش هم متفاوت خواهد بود. وقتی قله و هدف متفاوت است، پس مسیر رسیدن به آن نیز تفاوت میکند. پذیرش این مساله ما را از آفت مسیرهای هنریِ صِرف کمی مصون میسازد و مسیر جدیدی باز میکند.
وی افزود: کاربر پویا (کسی که تازه به عرصه کنشگری قدم گذاشته) باید ابتدا خودش را بشناسد و مسیر رشدش را پیدا کند. عجله نکند. با مشارکت در فعالیتهای جمعی به همراه سایر کنشگران، هم مسیر خودشناسیاش تسهیل میشود و هم لذت اثربخشی جمعی را میچشد.
چشمانداز آینده: تقویت نرم افزار متمرکز تبلیغ
مدیرکل هنر، رسانه و فضای مجازی دفتر تبلیغات اسلامی در پایان از برنامهریزی برای تقویت «نرم افزار متمرکز تبلیغ» خبر داد که بتواند تمام کنشگران و مبلغین را به هم متصل کند و با توزیع اعتبار بر اساس سطح کنش، تبادلات بین اعضا را تسهیل کند تا حرکتهای مستقل و بدون وابستگی به بودجههای سنتی، توسعه یابد و تقویت شود.
انتهای پیام
نظر شما