به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین ناصر رفیعی در مراسم بزرگداشت آیتاللهالعظمی محمداسحاق فیاض که شامگاه شنبه در دفتر آیتاللهالعظمی سیستانی در قم برگزار شد، به تشریح تاریخ و سیر تحول حوزه علمیه نجف پرداخت و گفت: حوزه علمیه نجف، حوزهای هزار ساله است که با وجود فراز و فرودهای فراوان، همواره خاستگاه عالمان، مدرسان و مراجع بزرگ شیعه بوده است.
ببینید:
تصاویر/ بزرگداشت آیتالله العظمی فیاض(ره) در قم
وی با اشاره به جایگاه علمی این حوزه افزود: در طول تاریخ، صدها اثر علمی، تحقیق، تألیف و استاد برجسته از این حوزه برخاستهاند. بسیاری از دانشآموختگان حوزه نجف در این شهر ماندگار شدند و برخی دیگر به شهرها و کشورهای مختلف جهان هجرت کردند؛ بهگونهای که امروز میتوان آثار و نفوذ علمی حوزه نجف را در بسیاری از نقاط ایران و جهان مشاهده کرد.
دوره نخست؛ تأسیس حوزه نجف به دست شیخ طوسی
این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه تاریخ حوزه نجف را میتوان در هفت دوره اصلی دستهبندی کرد، اظهار داشت: نخستین دوره با تأسیس حوزه نجف توسط شیخ طوسی آغاز شد. پس از سقوط آلبویه و تسلط ترکان سلجوقی، شیخ طوسی در سال ۴۴۷ هجری قمری عملاً امکان ادامه فعالیت در بغداد را از دست داد؛ چرا که منزل و کتابخانه وی مورد هجوم قرار گرفت و به آتش کشیده شد.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی ادامه داد: در پی این حوادث، شیخ طوسی در سال ۴۴۸ هجری قمری حوزه علمیه نجف را بنیان نهاد. البته برخی پژوهشگران معتقدند پیش از شیخ طوسی نیز فعالیتهای علمی محدودی در نجف وجود داشته است. با این حال، تأسیس رسمی و سازمانیافته حوزه نجف به نام شیخ طوسی ثبت شده است.
وی افزود: این دوره حدود یک قرن، از سال ۴۴۸ تا ۵۴۰ هجری قمری، ادامه یافت و طی آن شخصیتهای برجستهای در این حوزه تربیت شدند.
سه قرن رکود و انتقال مرکزیت علمی به کربلا
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به دومین دوره تاریخ حوزه نجف گفت: در قرون هفتم، هشتم و نهم هجری، حوزه نجف تا حدودی دچار رکود شد و از نشاط علمی و شاگردپروری آن کاسته شد. در این مقطع، حوزه علمیه کربلا رونق بیشتری یافت و بسیاری از عالمان بزرگ شیعه، از جمله محقق حلی و علامه حلی، در آنجا به فعالیت علمی پرداختند.
احیای دوباره حوزه نجف در قرن دهم
وی ادامه داد: سومین دوره با حضور شخصیتهایی همچون مقدس اردبیلی و دیگر بزرگان آغاز شد. در این مقطع، حوزه نجف بار دیگر احیا شد و رونقی مشابه دوران نخست خود یافت. به تعبیر بسیاری از مورخان، قرن دهم هجری دوره بازگشت حوزه نجف به شکوه علمی دوران شیخ طوسی بود.
تأثیر جریان اخباریگری بر رکود حوزه علمیه نجف
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی در تشریح چهارمین دوره تاریخ حوزه نجف اظهار کرد: در قرون یازدهم و دوازدهم هجری، با گسترش جریان اخباریگری در میان شیعیان، حوزه نجف بار دیگر با رکود مواجه شد. در این دوران، کربلا به مرکز اصلی فعالیتهای علمی تبدیل شد و مرحوم آیتالله وحید بهبهانی نقش مهمی در تداوم و احیای مبانی اجتهادی ایفا کرد.
قرن سیزدهم؛ اوج شکوفایی حوزه علمیه نجف
وی پنجمین دوره را دوران اوج و شکوفایی حوزه نجف دانست و گفت: پس از تلاشهای علمی و فکری آیتالله وحید بهبهانی، شاگرد برجسته وی، مرحوم سید بحرالعلوم، به نجف آمد و زمینهساز رونق دوباره این حوزه شد.
حجت الاسلام والمسلمین رفیعی افزود: در این دوره، شخصیتهای بزرگی همچون صاحب جواهر، شیخ جعفر کاشفالغطاء، شیخ مرتضی انصاری، میرزای شیرازی و آخوند خراسانی در حوزه نجف پرورش یافتند و این حوزه به یکی از مهمترین مراکز علمی جهان تشیع تبدیل شد.
تأسیس حوزه قم و تحولات معاصر
این استاد حوزه علمیه با اشاره به ششمین دوره تاریخ حوزه نجف تصریح کرد: در دوره معاصر، با مهاجرت و حضور برخی از عالمان برجسته در قم، بخشی از ظرفیت علمی و شاگردپروری به حوزه علمیه قم منتقل شد و این حوزه به یکی از مراکز مهم علمی جهان اسلام تبدیل شد.
وی در ادامه، هفتمین دوره را دوران پس از سقوط رژیم صدام حسین در سال ۲۰۰۳ میلادی عنوان کرد و گفت: پس از این تحول، حوزه علمیه نجف بار دیگر در مسیر رشد و شکوفایی قرار گرفت و امروز در اوج اقتدار علمی خود قرار دارد. امیدواریم این روند رو به رشد در آینده نیز با قوت بیشتری ادامه یابد.
حوزه علمیه نجف، نهادی بینالمللی با پیشینه هزارساله
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با تشریح مهمترین ویژگیهای حوزه علمیه نجف، این حوزه را نهادی فراملیتی، مستقل، آزاداندیش و تأثیرگذار در عرصههای علمی و سیاسی جهان اسلام دانست و بر جایگاه ممتاز آن در تربیت مراجع بزرگ شیعه و توسعه علوم فقه و اصول تأکید کرد.
حوزه علمیه نجف؛ نهادی فراملیتی و بینالمللی
حجتالاسلام والمسلمین ناصر رفیعی با اشاره به ویژگیهای برجسته حوزه علمیه نجف اظهار کرد: نخستین ویژگی این حوزه، ماهیت فراملیتی و بینالمللی آن است. در طول تاریخ، مراجع و علمای برجستهای از کشورهای مختلف در این حوزه حضور یافتهاند و به فعالیت علمی پرداختهاند.
وی افزود: برای نمونه، برخی از مراجع معاصر نجف از کشورهای مختلف اسلامی برخاستهاند که این موضوع نشاندهنده جایگاه جهانی و فراگیر این حوزه علمی است.
آزاداندیشی و نقدپذیری از مهمترین شاخصههای حوزه علمیه نجف است
این استاد حوزه و دانشگاه، دیگر ویژگی حوزه نجف را فضای آزاداندیشی و نقد علمی دانست و گفت: در حوزه نجف همواره زمینه برای طرح دیدگاههای مختلف، نقد آرای علمی و گفتوگوهای اجتهادی فراهم بوده است.
وی تصریح کرد: آزاداندیشی و نقد علمی از مهمترین عواملی است که موجب پویایی فکری و استمرار تولید دانش در این حوزه شده و آن را به یکی از مراکز مهم اندیشه اسلامی تبدیل کرده است.
استقلال اقتصادی و سیاسی؛ رمز ماندگاری حوزه علمیه نجف
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به دیگر ویژگی حوزه علمیه نجف اظهار داشت: این حوزه در طول تاریخ خود وابستگی اقتصادی و سیاسی به حکومتها نداشته است. استقلال مالی و سیاسی سبب شده است که علمای نجف بتوانند در مقاطع مختلف تاریخی، بدون تأثیرپذیری از قدرتهای سیاسی، مواضع دینی و اجتماعی خود را بیان کنند و در دفاع از منافع امت اسلامی نقشآفرینی داشته باشند.
جایگاه ممتاز حوزه علمیه نجف در تعمیق فقه و اصول
وی دیگر ویژگی حوزه علمیه نجف را اهتمام ویژه به علوم فقه و اصول برشمرد و گفت: آثار علمی عمیق و پژوهشهای دقیق فقهی و اصولی که در این حوزه تولید شدهاند، نشاندهنده جایگاه ممتاز نجف در توسعه دانشهای اسلامی است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی خاطرنشان کرد: نگاه نقادانه، آزاداندیشی علمی و دقت در مباحث اجتهادی موجب شده است که حوزه نجف در طول قرنهای متمادی به یکی از مهمترین مراکز تولید اندیشه فقهی در جهان تشیع تبدیل شود.
نقشآفرینی تاریخی علمای نجف در تحولات سیاسی
این کارشناس مذهبی با اشاره به نقش حوزه نجف در عرصههای سیاسی و اجتماعی تصریح کرد: برخلاف برخی تصورات، حوزه نجف هیچگاه از مسائل سیاسی و اجتماعی جامعه دور نبوده است. علمای نجف در جریان مقابله با استعمار بریتانیا، نهضت تحریم تنباکو، جنبش مشروطه و دیگر تحولات مهم جهان اسلام نقش مؤثری ایفا کردهاند و در این مسیر صدها تن از علما و مبارزان جان خود را فدا کردهاند.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی همچنین با اشاره به دوران حکومت صدام در عراق گفت: بسیاری از علما و وابستگان آنان در آن دوران تحت فشار قرار گرفتند و شماری نیز به شهادت رسیدند که این موضوع نشاندهنده پایبندی حوزه نجف به استقلال و آرمانهای دینی و مردمی است.
پیشینه هزارساله حوزه علمیه نجف و تربیت مراجع بزرگ شیعه
وی در بخش دیگری از سخنان خود، حوزه نجف را دارای پیشینهای بیش از هزار سال دانست و اظهار کرد: بسیاری از حوزههای علمیه موجود در جهان تشیع، بهنوعی ریشه در مکتب علمی نجف دارند و از دستاوردهای این حوزه بهرهمند شدهاند.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی افزود: از دوران شیخ مفید، سید مرتضی و شیخ طوسی تا دورههای بعدی و شخصیتهایی همچون مقدس اردبیلی، میرزای شیرازی، آخوند خراسانی و دیگر مراجع بزرگ شیعه، همگی در تداوم این سنت علمی نقشآفرینی کردهاند.
استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: حوزه علمیه نجف با تربیت مراجع، فقها و اندیشمندان برجسته، سرمایهای ارزشمند برای جهان اسلام به شمار میرود و از افتخارات بزرگ مکتب تشیع محسوب میشود.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به نقش شخصیتهای برجستهای همچون امام خمینی(ره) در بهرهگیری از میراث علمی حوزه نجف، این حوزه را یکی از مهمترین مراکز علمی و دینی جهان اسلام با سابقهای درخشان و تأثیرگذار توصیف کرد.
آیتالله العظمی فیاض از برجستهترین شاگردان مکتب فقهی و اصولی نجف بود
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی با اشاره به شخصیت علمی و فقهی آیتالله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض(ره)، ایشان را از برجستهترین تربیتیافتگان مکتب علمی نجف اشرف و از شاگردان ممتاز آیتالله العظمی سید ابوالقاسم خویی(ره) دانست.
وی با بیان اینکه آیتالله خویی(ره) تعابیر کمنظیری درباره آیتالله فیاض(ره) به کار برده است، اظهار داشت: حضرت آیتالله خویی(ره) در تقریظی بر جلد نخست کتاب «محاضرات فی اصول الفقه» از ایشان با عنوان «نور چشمم، علامه مدقق و فاضل، شیخ محمد اسحاق فیاض» یاد کرده و تصریح میکند که او از جمله شاگردانی است که به مباحث بلند و عمیق فقه و اصول دست یافته است.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: آیتالله خویی(ره) در این تقریظ، نگارش مباحث اصولی توسط آیتالله فیاض را دارای سبکی روان، فهمی دقیق و تحلیلی ستودنی توصیف کرده و این امر نشاندهنده جایگاه ممتاز علمی ایشان در میان شاگردان مکتب نجف است.
پیام تسلیت مراجع تقلید؛ گواهی بر عظمت علمی و حوزوی آیتاللهالعظمی فیاض
وی همچنین به پیامهای تسلیت صادر شده از سوی مراجع تقلید، بهویژه آیتالله العظمی سیستانی، اشاره کرد و گفت: در این پیامها نیز واژگان و تعابیر بهکاررفته، بیانگر جایگاه کمنظیر علمی و حوزوی آیتالله فیاض است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی تصریح کرد: حضرت آیتالله سیستانی در پیام خود از ایشان به عنوان یکی از ارکان علمی حوزه علمیه نجف اشرف یاد کرده و فقدان وی را خسارتی بزرگ برای حوزههای علمیه و جهان تشیع دانسته است.
بیش از ۴۰ اثر علمی؛ میراث ماندگار یک فقیه برجسته
وی با اشاره به آثار علمی حضرت آیتالله فیاض اظهار داشت: از این عالم ربانی بیش از ۴۰ عنوان کتاب و اثر علمی برجای مانده است که هر یک نشاندهنده عمق دانش، دقت علمی و تسلط ایشان بر مباحث فقهی و اصولی است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی افزود: مجموعه ارزشمند «تعالیق مبسوطة» در چندین جلد و نیز کتاب «محاضرات فی اصول الفقه» از جمله آثار شاخص ایشان به شمار میرود که همچنان از منابع مهم علمی در حوزههای علمیه محسوب میشود.
اعتقاد به حکومت اسلامی و ولایت فقیه
وی در بخش دیگری از سخنان خود به دیدگاههای سیاسی حضرت آیتالله فیاض(ره) اشاره کرد و گفت: ایشان حکومت اسلامی و اصل ولایت فقیه را پذیرفته بود و در آثار و مباحث علمی خود نیز به تبیین این موضوع پرداخته است.
حجتالاسلام والمسلمین رفیعی تأکید کرد: حضرت آیتالله فیاض(ره) در کنار جایگاه برجسته علمی، همواره شخصیتی معتدل، وحدتآفرین و صلحطلب داشت و در مسیر تقویت همبستگی میان مسلمانان و حفظ انسجام حوزههای علمیه گام برمیداشت.
آیتاللهالعظمی فیاض؛ نماد اعتدال، وحدت و اخلاق علمی
وی در پایان خاطرنشان کرد: حضرت آیتالله فیاض نهتنها یک فقیه و اصولی برجسته، بلکه نماد وحدت، اعتدال و اخلاق علمی در جهان تشیع بود و یاد و میراث علمی ایشان برای نسلهای آینده حوزههای علمیه ماندگار خواهد ماند.
انتهای پیام/
نظر شما