به گزارش خبرگزاری حوزه، آبان ماه سال ۹۳ بود که امام و رهبر شهیدمان به صراحت فرمودند: "ما هیئت سکولار نداریم". از آن زمان تاکنون بحث و بررسی درباره سکولاریسم در هیئات یا به طور اختصاص هیئت سکولار در رسانه ها مطرح بوده و به خصوص این قبیل مباحث در ایام ماه محرم و صفر بیشتر از دیگر ایام سال مورد توجه و تحلیل قرار گرفته است.
این مقوله البته همچنان یکی از مباحث جدی در حوزه اندیشه دینی و هیئتداری به شمار میرود، ضمن آن که در همین طلیعهی گزارش باید مخاطبین عزیز و فرهیخته را به این نکته کلیدی متوجه ساخت که سکولاریسم در هیئات و شئون دینی به معنای "جدایی دین از سیاست" و به تعبیر دقیقتر، "جدایی دین از مسئولیتهای اجتماعی و عدالتخواهی" است.
خطر تقلیل عزاداری به مناسک فردی
حجت الاسلام حبیب بابایی، فعال فرهنگی و پژوهشگر حوزوی معتقد است: یکی از زمینههایی که باعث گرایش برخی هیئتها و محافل دینی به سمت سکولاریسم می شود، ناظر به تقلیل دین به مناسک فردی است. وقتی هیئت تنها به روضه خوانی و سینه زنی محدود شود و هیچ پیوندی با خوخواهی امام شهید، دفاع از انقلاب اسلامی، مباحث کشور و دردهای جامعه، همچنین تأکید بر عدالت اجتماعی و سیاستورزی اخلاقی نداشته باشد، در واقع نوعی سکولاریسمِ عملی شکل گرفته است. به قول یکی از اساتید ما از این حیث، کربلا صرفاً یک حادثه تاریخی برای گریستن است، نه مکتبی برای درس گرفتن به منظور چگونه زیستن.
ما ملت گریه سیاسی هستیم
وی ادامه داد: از سوی دیگر گاهی با طرح این بحث اشتباه که هیئت جای سیاست نیست، نسبت به وقایع مهم جامعه سکوت میشود و حال آن که امام حسین (ع) اساساً به خاطر «اصلاح امت» و مقابله با انحرافات حاکمیت وقت قیام کرد و به تعبیر امام راحل، ما ملت گریه سیاسی هستیم و در مکتب سیدالشهدا(ع) آموخته ایم که در برابر جریان ظلم و باطل به هیچ وجه ساکت و منفعل نباشیم، ضمن آن باید دانست که سکوت در برابر ظلم به نام پرهیز از سیاست، دقیقاً همان چیزی است که دستگاه خلافت اُموی برای تثبیت قدرت خود به آن نیاز داشت و به شیوه های مختلف این رویه را تبلیغ می کرد.
حجت الاسلام بابایی گفت: نکته حائز اهمیت دیگر این که گاهی اوقات ثمره و خروجی برخی سخنرانیها و مداحیها این است که تنها احساسات زودگذر مخاطب را هدف قرار میدهند و حال آن که ما در کنار شور حسینی که بسیار هم لازم است، محتاج تقویت شعور حسینی هستیم و این شور و شعور در کنار هم باعث رشد و ارتقای جامعه اسلامی و شیعی می شود.
باید به متن گفتمان حسینی بازگردیم
وی همچنین با تأکید بر این که راه مقابله با خطر سکولاریسم در هیئات و محافل مذهبی، بازگشت به متنِ گفتمان حسینی است تا به این وسیله میان روضه و تحلیل از شرایط زمانه و قیاس آن با عصر عاشورا، پیوند زده شود. به دیگر سخن، سخنرانان و مداحان باید بتوانند پیوند عمیقی میان وقایع کربلا و مسایل و چالشهای امروز جامعه برقرار کنند. مثلاً وقتی از مظلومیت حضرت اباعبدالله (ع) سخن به میان می آید، باید به این سوال مهم پاسخ داد که حقیقتاً امروز یزیدیانِ زمانه و مظلومانِ واقعی چه کسانی هستند و این که ما در نبرد میان حق و باطل در کدام سوی تاریخ ایستاده ایم!؟
دیگر نمیتوان با دستفرمان گذشته حرکت کرد
به تعبیر حجتالاسلام و المسلمین سید محمدحسین راجی، در زمانه حساس کنونی بیش از هر زمان دیگری نیازمند حرکت و هجرت از ساحت "منبر سکولار به افق "منبر و تبلیغ تمدنی" هستیم.
وی در یادداشتی که اخیراً به مناسبت فرارسیدن دهه نخست محرم نگاشته، آورده است: "محرم امسال، یک ویژگی منحصربهفرد، تاریخی و بسیار حساس دارد؛ این اولین محرمی است که پس از حماسه و ایستادگی در «جنگ دفاع مقدس سوم» آغاز میشود، و تلختر و تکاندهندهتر آنکه، اولین محرمی است که در آن «ولی امر» و رهبر حکیم جبهه حق به شهادت رسیده است. این آرایش جدید جبهه حق و باطل و خطوط خونینی که در جهان ترسیم شده، به ما حکم میکند که دیگر نمیتوان با دستفرمان گذشته و نگاهی تقلیلیافته، به منبر و روضه نگریست. در این فضای حساس، تبیین مرزهای میان تبلیغ تمدنی و سکولار، حیاتیترین وظیفه مجاهدان عرصه تبیین است. "
خطر شکل گیری منبر سکولار در مجالس حسینی
این نویسنده و فعال عرصه جهاد تبیین در ادامه یادداشت تأکید می کند:"نکته ظریف و بسیار اساسی اینجاست که گاه خودِ منبری، مدیران هیئت و مخاطبان، افرادی انقلابی، پایکار و دغدغهمند هستند و اتمسفر مجموعه کاملاً انقلابی است، اما ناخواسته سبک سخنرانی، چیدمان مباحث و خروجی فکری منبر، سکولار شکل میگیرد. از اینرو، شناخت دقیق مرزها برای همگان حیاتی است و این که بدانیم منبر سکولار، منبری است که دین را به ساحت عبادات فردی، اخلاق شخصی و احوالات درونی انسان محدود میکند. این منبر با جدا کردن معنویت از واقعیتهای جامعه، سیاست و نظامات حاکم، کاری به جبههبندیهای کلان حق و باطل در دنیای واقعی ندارد و خروجی آن تدینی بیضرر برای مستکبران است. "
منبر تمدنی چه ویژگیهایی دارد؟
حجت الاسلام راجی با اشاره به این که منبر تمدنی منبری است که دین را بهعنوان یک کلِ نظاممند و نقشهای جامع برای اداره تمام شئون مادی و معنوی جامعه میبیند، می افزاید:" این منبر، معنویت فردی را پیشرانِ مصلحپروری، جریانسازی و کادرسازی برای نظام اسلامی میداند و افق دید مخاطب را تا مرز تشکیل تمدن نوین اسلامی و زمینهسازی ظهور بالا میبرد".
منبر سکولار دشمن را در موزه تاریخ حبس میکند
وی با بیان این که برخلاف منبر سکولار که دشمن را در موزه تاریخ حبس میکند، منبر تمدنی، جریانشناس، پویا و بهروز است، در این یادداشت آورده است: مبلغ تمدنی به مخاطب یاد میدهد که یزیدِ زمانه، صهیونیسم بینالملل و استکبار آمریکا است و اشک بر سیدالشهدا(ع) را به باروت خشم علیه مستکبرین امروز گره میزند. از آن سو، منبر سکولار نگاهی صرفاً تاریخی، عاطفی و بریده از زمان حال دارد. تاریخ را به یک تقویم خاطرهانگیز تنزل داده و زندگی ائمه(ع) را مجزا از بستر حرکت کلان برای اداره جامعه روایت میکند و حال آن که منبر تمدنی دین را یک کل نظاممند برای اداره تمام شئون مادی و معنوی انسان میداند و نگاهی راهبردی به سیره دارد. روضهها و حماسهها بهویژه عاشورا در این منبر، ابزاری برای استخراج قواعدِ مبارزه، مقاومت، کادرسازی و حرکت به سمت تمدن نوین اسلامی و زمینهسازی برای ظهور هستند."
نظر شما