به گزارش خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام و المسلمین سیدرحیم توکل در مراسم شب دوم ماه محرم الحرام که شامگاه سهشنبه در هیئت فاطمیه قم برگزار شد، با اشاره به اهمیت «عاقبتبخیری» در زندگی انسان اظهار کرد: انسان باید همواره مراقب باشد که چه رفتارهایی او را به سرانجام نیک و چه اعمالی او را به سرانجام سوء سوق میدهد و این موضوع، از بنیادیترین مباحث اخلاقی و اعتقادی در زندگی مؤمنان است.
وی با بیان اینکه بحث عاقبتبهخیری مقدمهای برای تبیین جایگاه «خوف الهی» است، افزود: خائفان در پیشگاه خداوند از عزت و منزلت ویژهای برخوردارند و این جایگاه به دلیل آن است که فرد با احساس خشیت الهی، حدود و حریم خداوند را رعایت میکند و در نتیجه، مورد تکریم پروردگار قرار میگیرد.
مفهوم خوف الهی و جایگاه آن در تربیت معنوی
حجتالاسلام و المسلمین توکل با تأکید بر اینکه «خوف از خدا» صرفاً ترس از عذاب یا آتش جهنم نیست، تصریح کرد: این مفهوم دارای معنایی گستردهتر است و شامل نوعی مراقبت دائمی از رفتار و نیت انسان در برابر رضایت الهی میشود.
وی افزود: هرچه جایگاه معنوی انسان بالاتر باشد، حساسیت او نسبت به رضایت خداوند نیز بیشتر میشود و همین امر موجب میشود انسان همواره نگران این باشد که مبادا عملی برخلاف خواست الهی انجام دهد.
این استاد اخلاق خاطرنشان کرد: برای آنکه این حالت معنوی در دل انسان تثبیت شود، لازم است مقدماتی درونی و اخلاقی در وجود فرد شکل گیرد تا زمینه پذیرش این نور الهی فراهم شود.
نجات واقعی انسان در اصلاح خویشتن است
عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه با توصیه به مخاطبان، اظهار داشت: شنیدن آیات، روایات و نقلهای تاریخی باید ابتدا به عنوان آینهای برای خود فرد تلقی شود تا هر شخص وضعیت خویش را با آن معیارها بسنجد.
وی افزود: نجات واقعی انسان در اصلاح خویشتن است و تنها پس از آن است که فرد میتواند دیگران را امر و نهی کند یا آنان را نسبت به خطرات معنوی آگاه سازد.
استاد حوزه علمیه قم با اشاره به جایگاه علمی و معنوی علمای بزرگ، به نقش و شخصیت میرزای بزرگ شیرازی پرداخت و گفت: این عالم بزرگ در کنار مرجعیت علمی گسترده، از شجاعت و تأثیرگذاری اجتماعی بالایی برخوردار بود و در تاریخ معاصر نقش مهمی در تحولات سیاسی و اجتماعی ایفا کرد.
وی با اشاره به خاطرات نقلشده از این مرجع تقلید افزود: مرحوم میرزای شیرازی همواره شاگردان و اطرافیان خود را به دعا برای «عاقبتبخیری» توصیه میکرد و این نشاندهنده اهمیت این مسئله حتی برای بزرگترین عالمان دینی است.
حجتالاسلام و المسلمین توکل در ادامه تأکید کرد: عاقبتبخیری یا عاقبتبهشری انسان به طور کامل به رفتار و عملکرد او وابسته است و معیار اصلی در پیشگاه الهی، تقوا است. کرامت انسانها نزد خداوند بر پایه میزان تقوا سنجیده میشود و همین اصل، محور اصلی زندگی اخلاقی و معنوی انسان را تشکیل میدهد.
نقش اعمال انسان در سرنوشت او
عضو مجلس خبرگان رهبری با استناد به آیه شریفه قرآن کریم در سوره آلعمران، با اشاره به عبارت «تُعِزُّ مَن تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَن تَشاءُ» اظهار داشت: ظاهر آیه بیانگر آن است که عزت و ذلت در اختیار خداوند متعال است؛ هر کس را بخواهد عزیز میکند و هر کس را بخواهد خوار میگرداند، اما در این معنا نکتهای عمیق نهفته است که باید به آن توجه کرد.
وی افزود: اراده الهی در عزتبخشی یا ذلت دادن، بیحساب نیست، بلکه این اراده بر اساس حقیقتی شکل میگیرد که همان اعمال و رفتار انسانهاست. به بیان دیگر، این خود انسان و عملکرد اوست که زمینه عزت یا ذلت را فراهم میکند.
این استاد اخلاق در ادامه تصریح کرد: همانگونه که در نظام آموزشی، استاد بر اساس برگه امتحانی تصمیم میگیرد، قبولی یا مردودی نیز تابع نتیجه عملکرد است؛ اگر پاسخها صحیح باشد، فرد به مرحله بالاتر ارتقا مییابد و اگر پاسخها نادرست باشد، امکان ادامه در آن مسیر را نخواهد داشت.
وی خاطرنشان کرد: در این نظام، ملاک استاد، برگه امتحان است، نه میل شخصی؛ همانطور که در نظام الهی نیز ملاک عزت و ذلت، عملکرد انسان است، نه رابطه یا ادعا.
تقوا؛ معیار اصلی کرامت انسانی در نگاه الهی
استاد حوزه علمیه قم تأکید کرد: در نگاه توحیدی، همه انسانها در اصل خلقت برابرند و هیچکس بر دیگری برتری ذاتی ندارد. همه بندگان خدا هستند و خداوند نسبت به همگان یکسان است؛ اما معیار برتری، تنها تقوا و نوع عملکرد انسانهاست.
وی ادامه داد: هر کس با تقواتر باشد، نزد خداوند عزیزتر است و هر چه از تقوا فاصله بگیرد، در جایگاه پایینتری قرار میگیرد. بنابراین ملاک برتری نه نسب، نه جایگاه اجتماعی و نه ارتباطات ظاهری، بلکه میزان بندگی و تقوا است.
عاقبت متقین و جایگاه بندگی در نگاه قرآن کریم
حجتالاسلام و المسلمین توکل در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آیه «وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقین» گفت: عاقبتبهخیری تنها از آنِ اهل تقواست و این حقیقتی است که باید همواره بر زبان جاری شود. خداوند با هیچکس نسبت خویشاوندی ندارد؛ همه انسانها در برابر او برابرند و تنها معیار سنجش، عمل و تقواست.
جایگاه پیامبر اکرم(ص) و عظمت بندگی
وی در ادامه با اشاره به مقام والای پیامبر اکرم(ص) تصریح کرد: پیامبر اسلام برترین خلق الهی است و به مقامی رسیده که هیچکس از میان خلایق به آن جایگاه راه نیافته است. در واقعه معراج نیز ایشان به مقامی رسیدند که احدی را یارای ورود به آن نبود و این مرتبه نتیجه عبودیت کامل ایشان است.
عضو مجلس خبرگان رهبری در ادامه افزود: عظمت پیامبر اکرم(ص) به سبب نهایت بندگی و تسلیم در برابر خداوند است؛ بندگی که در میان تمام انبیای الهی بینظیر است.
جایگاه امیرالمؤمنین(ع) و اوج عبودیت
وی همچنین با اشاره به مقام امیرالمؤمنین علی(ع) گفت: آن حضرت پس از پیامبر اکرم(ص) در اوج معرفت و کمال قرار دارد، اما در عین حال با افتخار خود را بنده پیامبر خدا معرفی میکند و این نشاندهنده عمق بندگی و تواضع ایشان است.
نالههای شبانه پیامبر(ص) و اوج خشیت الهی
حجتالاسلام و المسلمین توکل در ادامه با اشاره به حالات معنوی پیامبر اسلام(ص) اظهار داشت: پیامبر اکرم(ص) در دل شب با چشمانی اشکبار و حالتی از خشوع و ناله، از خداوند درخواست میکردند که حتی لحظهای ایشان را به حال خود وا نگذارد و این دعا را مکرر میخوانند که «اللّهُمَّ اجْعَلْ عَواقِبَ امُورِنا خَیْراً» این درخواست نشاندهنده شدت اتصال قلبی پیامبر به خداوند است؛ بهگونهای که حتی کوچکترین غفلت را برای خود خطرناک میدانستند و همواره در اوج مراقبت و بندگی قرار داشتند.
تقوا؛ شرط اصلی عاقبتبهخیری از نگاه قرآن کریم
استاد حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه سرانجام نیک انسان در گرو تقواست، اظهار کرد: بر اساس آموزههای الهی، «العاقبة للمتقین»؛ عاقبت از آنِ پرهیزگاران است. برای رسیدن به این جایگاه، انسان باید تقوا را در همه ابعاد زندگی خود رعایت کند؛ از کنترل نگاه و زبان گرفته تا مدیریت افکار و رفتار.
وی ادامه داد: انسان مؤمن باید مراقب باشد که اعمال و رفتار ظاهری و باطنیاش در مسیر رضایت الهی قرار گیرد؛ چرا که خداوند متعال هم بر ظاهر و هم بر باطن انسان آگاه است و هیچ امر پنهانی از علم او مخفی نمیماند.
جایگاه دل مؤمنان و هشدار نسبت به سقوط معنوی
عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به روایاتی در این زمینه گفت: در آموزههای دینی آمده است که انسان باید از این بیم داشته باشد که از دل مؤمنان بیفتد و جایگاه معنوی خود را در میان آنان از دست بدهد.
وی توضیح داد: دلهای اهل ایمان، بهمثابه محل تجلی رحمت و توجه الهی هستند و اگر فردی در پیشگاه خداوند دچار لغزش شود، ممکن است احترام و محبت او از دل مؤمنان نیز کاسته شود.
استاد حوزه علمیه قم گفت: این مسئله نشانهای هشداردهنده است و انسان باید همواره رفتار خود را بهگونهای تنظیم کند که در مسیر رضایت الهی و در نتیجه، در جایگاه محبت مؤمنان باقی بماند.
پیوند عزت اجتماعی با تقوا و اخلاص
حجتالاسلام و المسلمین توکل با بیان اینکه عزت حقیقی از سوی خداوند اعطا میشود، افزود: کسانی که در مسیر الهی حرکت میکنند، در دل مردم نیز جایگاه و احترام پیدا میکنند. تجربههای تاریخی و اجتماعی نشان میدهد که هرگاه افراد، جریانها یا شخصیتها در مسیر خدمت خالصانه به مردم و برای خدا حرکت کردهاند، از محبوبیت و عزت اجتماعی برخوردار شدهاند.
وی با اشاره به دوران دفاع مقدس و شرایط سخت آن دوره گفت: با وجود خسارات سنگین و فداکاریهای گسترده مردم، انسجام و اعتماد اجتماعی در آن زمان افزایش یافت و مردم احساس پیوند عمیقتری با رهبری و مدیریت جامعه داشتند.
استاد حوزه علمیه قم افزود: محبوبیت اجتماعی زمانی پایدار میماند که عملکرد افراد در چارچوب تقوا، خدمت و صداقت باشد و این امر موجب شکلگیری اعتماد عمومی خواهد شد.
هشدار نسبت به بیثباتیهای سیاسی و اجتماعی
حجتالاسلام و المسلمین توکل در ادامه با بیان اینکه دنیا محل اعتماد مطلق نیست، اظهار کرد: تجربههای سیاسی نشان داده است که توافقها و رفتارهای بینالمللی همیشه پایدار نیست و ملتها باید بر توان داخلی و انسجام اجتماعی تکیه کنند.
تأکید بر وحدت، امید و آینده کشور
عضو مجلس خبرگان رهبری در پایان با اشاره به ضرورت حفظ وحدت ملی گفت: مردم ایران در شرایط مختلف نشان دادهاند که پای انقلاب و ارزشهای خود ایستادهاند و این موضوع موجب عزت و اقتدار کشور شد.
حجتالاسلام و المسلمین توکل تأکید کرد: مسئولان نیز باید در مسیر خدمت به مردم حرکت کنند و نسبت به مطالبات جامعه پاسخگو باشند. امیدواریم که با تداوم این مسیر، آیندهای همراه با آرامش، عزت و گشایش برای کشور رقم بخورد.
انتهای پیام/
نظر شما