به گزارش خبرگزاری حوزه، همزمان با فرارسیدن ماه محرمالحرام، این خبرگزاری با انتشار پرونده ویژه «زیارت عاشورا» و با حضور حجتالاسلام والمسلمین جواد محدثی، گامی در شرح زیارت عاشورا برمیدارد تا دریچهای نو به سوی معارف اهلبیت (ع) گشوده شود؛ این پرونده ویژه به حضور مخاطبان ارجمند و عزاداران وفادار سیدالشهدا (ع) تقدیم میگردد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِیمِ
و به نَسْتَعِینُ وَصَلَّی اللَّهُ عَلَیٰ سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطَّاهِرِینَ
السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا أَبَا عَبْدِ اللَّهِ
در شرح فرازهای زیارت عاشورا، به این جمله عمیق و جهتدار و جهت ساز میرسیم که در آن از خداوند متعال چنین طلب میکنیم:
«اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْیَایَ مَحْیَا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَاتِی مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».
این دعا در زیارتنامهها و ادعیه دیگر، با عباراتی مشابه مانند «اللهم اجعل حیاتی حیات محمد و آل محمد.و مماتی ممات محمد وآل محمد...» نیز روایت شده است.
نکته ظریف و قابلتأمل در این فراز، استفاده از واژگان «مَحیا» و «مَمات» بهجای «حیات» و «موت» است. «مَحیا» به معنای «نوع زندگی» و «مَمات» به معنای «نوع مردن» است؛ از اینرو، این جمله بهطور مستقیم به مفهوم «سبک زندگی» اشاره دارد. در حقیقت، ما از خداوند میخواهیم که سبک زندگی و مرگ ما، همانند پیامبر (ص) و خاندان مطهر ایشان باشد؛ یعنی همسو با اهداف، آرمانها و مسیری که آن بزرگواران در آن زیستند و در راهش جان خود را تقدیم کردند، گام برداریم.
زندگی ما سه بُعد دارد: بُعد فکری و اعتقادی، بُعد اخلاقی و رفتاری، و بُعد احکام و مقررات فقهی، از جمله حلال و حرام.
اینکه زندگی و مرگ ما بر اساس حیات و ممات اهلبیت علیهمالسلام باشد، یعنی در این سه محور، هماهنگ و موافق با خاندان رسالت باشیم.
عبدالعظیم حسنی خدمت امام هادی علیهالسلام رسید و عرض کرد: «یابن رسولالله، من عقاید خود را بر شما عرضه میکنم تا ببینید درست است یا نه.»
عبدالعظیم خود از بزرگان و از شخصیتهای والای اهلبیت است و در ری مدفون است؛ اما وقتی به محضر امام معصوم و حجت خدا میرسد، میخواهد اطمینان پیدا کند که باورها و اعتقاداتش دقیقاً بر حق استوار و منطبق است و هیچ انحرافی در آن نیست. او عقاید خود را بر امام هادی علیهالسلام عرضه میکند و امام نیز تأیید میفرماید که همه اینها حق است و بر همین عقیده ثابت و استوار بمان.
پس حیات اعتقادی ما باید بر اساس حیات اعتقادی ائمه علیهمالسلام باشد.
مسائل اخلاقی و رفتاری ما، سلوک فردی و اجتماعی ما، باید منطبق بر شیوه و رفتار ائمه باشد. در احکام زندگی نیز، نماز ما، روزه ما، حج ما، دادوستد ما و همه آنچه در زندگی با آن مواجه هستیم، باید بر فقهی استوار باشد که از اهلبیت علیهمالسلام گرفته شده است. جملهای نیز از امام راحل خدمت شما عرض کنم؛ ایشان فرمودند:
«فقه، تئوری عملی حکومت اسلامی از گهواره تا گور است.»
یعنی یک مسلمانِ مکتبی و واقعی کسی است که از آغاز تولد، که اذان و اقامه در گوش او گفته میشود، تا آخرین مرحله، که تلقین میت در قبر به او داده میشود، سلوک، عقاید و رفتار او همگی بر اساس آیین خدا باشد؛ تا مسلمان شود، یعنی تسلیم در برابر پروردگار، در وجود او تحقق پیدا کند.
ما از خداوند متعال درخواست میکنیم که حیات و ممات ما را همانند حیات و ممات پیامبر و آل پیامبر قرار دهد؛ یعنی زندگی ما، زندگیِ عقیدهمحور باشد و باورهای ما در متن زندگیمان نقش داشته باشد. چنین نباشد که برخی عقاید را فقط خوانده یا حفظ کرده باشیم، یا اگر از ما بپرسند، بتوانیم پاسخ دهیم، اما این عقاید، این توحید، این باور به قرآن، به پیامبر و به امام، در زندگی ما اثری نداشته باشد. زندگی، زندگیِ تکلیفمحور است.
انسان در هر دوره و در هر شرایطی باید ببیند وظیفه و تکلیفش چیست، و این نکته بسیار مهمی است. امام حسین علیهالسلام در مسیر حرکت به سوی عراق جملهای دارند که میفرمایند:
«وَاللهِ لَأَرْجُو أَنْ یَکُونَ خَیْراً مَا أَرَادَ اللهُ بِنَا، قُتِلْنَا أَوْ ظَفرْنَا».
امید من این است که آنچه سرنوشت ماست و برای ما پیش میآید، همان باشد که خدا میخواهد و خیر ما در همان باشد؛ خواه کشته شویم و خواه به پیروزی برسیم.
همانگونه که امام امت نیز فرمودند، شما در شهادت و پیروزی، در هر دو حالت پیروز هستید؛ زیرا در هر دو، به تکلیف خود عمل کردهاید. زندگی دینی نباید بهصورت یک لقلقه زبان یا تشریفات در زندگی باشد؛ نباید چنین باشد که بگوییم در یک کشور اسلامی زندگی میکنیم، شناسنامهمان از اداره به نام مسلمان ثبت شده، اما دین در چارچوب زندگی ما هیچ تأثیری نداشته باشد.زندگیِ ائمه معصومین علیهمالسلام، زندگیِ عزتمحور بود؛ آنان هرگز ذلیلانه زندگی نکردند.
امام حسین (علیهالسلام) فرمودند:
«موتٌ فی عِزّ خَیْرٌ مِنْ حَیاةٍ فی ذُلٍّ»
مرگ با عزت، بهتر از زندگی ذلتبار است.
شعار «هًیهات مِنّا الذّلة» نیز برخاسته از همین تفکر است؛ همانگونه که فرمودند:
لا و اللهِ لا اُعطیهم بیدی اعطاءَ الذلیل و لا اُقِرُّ اقرارَ العبید
هرگز دست ذلت به سوی شما دراز نمیکنم و مانند بردگان سر در برابر شما فرود نمی آورم.
این حقیقت، نماد سبک زندگی ائمه اطهار (علیهمالسلام) است. ما نیز اگر خواستار آن هستیم که حیات و مماتمان همسو با سیره اولیای الهی باشد، باید به سبک زندگی و توصیههای اهلبیت (علیهمالسلام) در جهت رضایت ایشان توجه ویژه داشته باشیم.
در این زمینه، احادیث فراوانی وجود دارد که سبک زندگی ولایی و اهلبیتی را به ما میآموزد. به عنوان نمونه، پیامبر اکرم (صلیاللهعلیهوآله) میفرمایند:
لَیْسَ مِنَّا مَنْ غَشَّ مُسْلِماً أَوْ ضَرَّهُ أَوْ مَاکَرَهُ.
کسی که به یک مسلمانی ضرر برساند، با او با مکر و حیله رفتار کند یا غش در معامله و سر او کلاه بگذارد چنین کسی از ما نیست.
همچنین امام صادق (علیهالسلام) میفرمایند:
«لَیْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ یُحْسِنْ مُجاوَرَةَ مَنْ جاوَرَ»؛ کسی که حق همسایگی را در حق همسایه خود رعایت نکند، از ما نیست.
همچنین امام صادق (علیهالسلام) میفرمایند:
لَیسَ مِنّا مَن لَم یُحاسِبْ نفسَهُ فی کُلِّ یَومٍ
کسی که هر روز به حساب اعمال خویش نرسد، از ما نیست. «محاسبه نفس»، بخشی از سلوک و برنامههای تربیتی ائمه اطهار (علیهمالسلام) برای شیعیانشان بوده است. اگر در زیارات دقت کنیم، درمییابیم که آن بزرگواران چگونه میزیستند؛ ما خطاب به ایشان عرض میکنیم:
وَ بَذَلْتُمْ أنْفُسَکُمْ فی مَرْضاتِهِ
شما جان خود را در راه رضای خدا بذل کردید
«وَ صَبَرْتُمْ عَلَی مَا أَصَابَکُمْ فِی جَنْبِهِ»
در برابر تمامی سختیها، بلاها و مصیبتهایی که در مسیر الهی به شما رسید، شکیبا بودی.
«وَ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَ آتَیْتُمُ الزَّکَاةَ وَ أَمَرْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَیْتُمْ عَنِ الْمُنْکَرِ»
شما نماز را برپا داشتید، زکات دادید و اهل امر به معروف و نهی از منکر بودید
«وَ جَاهَدْتُمْ فِی اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ، حَتَّیٰ أَعْلَنْتُمْ دَعْوَتَهُ....
در راه خدا آنگونه که شایسته است جهاد کردید، احکام دین را تبیین نمودید، فرایض را اقامه کردید و حدود الهی را به اجرا درآوردید. اینها ارکان سبک زندگی ائمه (علیهمالسلام) است.
بنابراین، تکلیف ما بسیار سنگین است؛ زیرا وقتی از خداوند متعال میخواهیم: «اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْیَایَ مَحْیَا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَاتِی مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ»، باید با معیار قرار دادن سیره، گفتار، رفتار و عقاید آن بزرگواران، زندگی خود را سنجش کنیم. میزان انطباق اعمال ما با سبک زندگی اهلبیت (علیهمالسلام)، نشاندهنده میزان تشیع و پیروی واقعی ماست؛ در غیر این صورت، تنها نام شیعه را بر خود داریم و در مسیر نیستیم. از خداوند متعال توفیق پیروی حقیقی از ایشان را برای همگان مسألت داریم.
والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.
نظر شما