به گزارش خبرگزاری حوزه، در آستانه هفته دفاع مقدس، زمانی که یاد رشادتهای رزمندگان و ایثارگران هشت سال جنگ تحمیلی را گرامی میداریم، شایسته است به ریشهها و زمینههای شکلگیری این جنگ نابرابر نیز نگاهی دقیقتر بیندازیم. یکی از پرسشهای اساسی این است که چه عواملی سبب شد صدام، با حمایت قدرتهای جهانی، آتش جنگ را علیه ایران اسلامی روشن کند؟ در همین راستا، حجتالاسلام رشید، کارشناس گروه سیاسی مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی، این موضوع را مورد تحلیل و بررسی قرار داده است که در ادامه تفدیم میگردد.
بسم الله الرحمن الرحیم
گفته شده است یکی از دلایل اصلی وقوع جنگ تحمیلی و حمله صدام به ایران، قرارداد ۱۹۷۵ الجزایر است. اما ماجرای این قرارداد و ارتباط آن با اروند چیست؟
برای درک این مسئله، باید تنشهای تاریخی میان ایران و عراق را بررسی کرد:
تنشهایی که ریشه در دوران صفویه و عثمانی دارد و پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و شکلگیری کشور عراق، شدت یافت. در نهایت، در سال ۱۳۱۶، قراردادی میان ایران و عراق امضا شد که در آن، مرزهای اروند از سمت ایران پذیرفته شد.در واقع با این قرارداد، مالکیت کامل اروند به عراق واگذار شد؛ اما عراقیها به همین مسئله بسنده نکردند و ادعای مالکیت بر تمام استان خوزستان را نیز مطرح کردند. این ادعا هرگز از سوی حاکمیت ایران پذیرفته نشد و همین موضوع باعث تشدید تنشها و بالا گرفتن درگیریهای میان ایران و عراق شد که تا سال ۱۹۴۸ ادامه یافت.
در سال ۱۹۴۸، صدام دستور داد ناوهای ایران از اروندرود خارج شوند و در پی آن، حدود بیست هزار ایرانی را از عراق اخراج کرد. ایران نیز در واکنش، ارتش خود را در مرزها مستقر نمود. این تنشها تا سالهای ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ ادامه یافت تا اینکه در نهایت، ایران با همکاری آمریکا و با حمایت کُردهای، عراق را مجبور کرد تا قرارداد الجزایر را به رسمیت بشناسد؛ قراردادی که بر اساس «خط تالوگ» (یک معیار رسمی برای تعیین مرزهای آبی) تنظیم شده بود.
اما با وقوع انقلاب اسلامی و تغییر جهت سیاستهای ایران، صدام این وضعیت را فرصتی برای جبران شکستهای پیشین دید و این مسئله به انگیزهای برای شروع جنگ تحمیلی تبدیل شد. سرانجام، پس از پایان جنگ و در سال ۱۹۹۱ (پس از جنگ کویت)، صدام رسماً قرارداد مذکور را به عنوان یک توافق بینالمللی پذیرفت.
نظر شما