به گزارش خبرگزاری حوزه، به مناسبت سالروز شهادت مظلومانه سیدالساجدین، حضرت امام زینالعابدین علیهالسلام، سخنانی در شرح فرازهایی از صحیفه زهد آن امام همام ارائه شد؛ صحیفهای که جلوهای از زهد آگاهانه، بصیرت توحیدی و ایستادگی در برابر طاغوت را در مکتب امام سجاد علیهالسلام آشکار میسازد.در این جلسه، حجةالاسلام والمسلمین محمدعلی مروجی طبسی عضو هیات علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) به واکاوی ابعاد سیاسی و عبادی زندگی امام چهارم پرداختند.
بسمالله الرحمن الرحیم
ضمن عرض تسلیت به مناسبت شهادت جانسوز حضرت اباعبدالله الحسین (علیهالسلام)، فرزندان و یاران باوفای ایشان، بنا بر روایتی امروز سالروز شهادت چهارمین پیشوای شیعیان و چهارمین خورشید امامت و ولایت، حضرت امام زینالعابدین، علیبنالحسین (علیهماالسلام) است.
حقیقت آن است که سخن گفتن درباره امام سجاد (علیهالسلام) به دشواریِ ابعاد حادثه کربلاست؛ تنها در صورتی میتوان از عظمت شخصیت ایشان سخن گفت که بتوان حقِ مطلب را در توصیف واقعه عظیم کربلا ادا کرد. در ادامه، پیش از بیان نکات خود، جملاتی را از رهبر شهید انقلاب پیرامون این شخصیت نورانی و با عظمت نقل میکنم.
ایشان در توصیف سیره امام چهارم میفرمایند: «چهره حقیقی امام سجاد (علیهالسلام)، چهره یک مبارز قهرمان، خستگیناپذیر، آشتیناپذیر و پیگیری است که با تدبیری تمام و دقتی کامل، راهها را میشناسد، انتخاب میکند و به سمت اهداف میپیماید؛ او خود خسته نمیشود و دشمن را خسته میکند.» (بیانات رهبر در مهمی ماه 1365)
*کادرسازی و نوسازی جامعه در عصر اختناق اموی
ایشان میفرمایند که در تمام دوران دویستوپنجاهساله زندگی ائمه (علیهمالسلام)، هیچ دورهای به تلخی، سختی و محنت سالهای اول امامت امام سجاد (علیهالسلام) نبوده است. حقیقتاً بنده و شما اساتید و عزیزانی که پای منابر حسینی آموختهاید، بر این مطلب صحه میگذارید که امام چهارم در سالهای آغازین امامت خویش، بار سنگینی از مصائب را بر دوش کشیدند.
امام زینالعابدین (علیهالسلام) سیوپنج سال امامت کردند. ایشان در برههای، بنا بر حکمت و مصلحت الهی برای حفظ حلقه اتصال امامت، به بیماری سختی دچار شدند. آن حضرت دورانی بسیار دشوار، محنتبار و سراسر اندوه را سپری کردند؛ از این رو سخن گفتن درباره عظمت شخصیت ایشان بسیار دشوار است.
امام سجاد (علیهالسلام) در دوران خفقان و اختناق حکومت ننگین بنیامیه میزیستند؛ حکومتی که روی جنایتکاران تاریخ را سفید کرد. ایشان پس از واقعه جانگداز کربلا، در مدینه حضور داشتند و یکی از فعالیتهای کلیدیشان، به تعبیر رهبر معظم انقلاب، «کادرسازی» بود. ایشان با هدف نوسازی جامعه، تربیت کادر مؤمن و آمادهسازی مردم برای تشکیل حکومت الهی با محوریت اهلبیت (علیهمالسلام) گام برمیداشتند.
*نقش هدایتگرانه امام سجاد(ع) در بیدارسازی معنوی جامعه
یکی از اقدامات امام در این راستا، پند و موعظه مردم متناسب با شرایط آن زمان بود. در روایات آمده است که ایشان هر جمعه در مسجد رسولخدا (صلیالله علیه و آله) مردم را موعظه کرده، آنان را به آخرت ترغیب و از دلبستگی به دنیا برحذر میداشتند. مرحوم کلینی در کتاب شریف «کافی» به سند معتبر از ابوحمزه ثمالی نقل میکند: «من احدی را زاهدتر از علیبنالحسین (علیهماالسلام) ندیدم، مگر آنچه درباره علیبنابیطالب (علیهالسلام) شنیده بودم.» ابوحمزه میگوید مجلس موعظه امام چنان بود که همگان را تحت تأثیر قرار میداد.
در این جلسه نورانی، به نقل و شرح حدیثی معتبر از ایشان در همین زمینه میپردازیم.
* مفهوم طاغوت و پیوند زهد با بصیرت سیاسی
ابوحمزه ثمالی نقل میکند: «صحیفهای را یافتم که حاوی سخنان امام سجاد (علیهالسلام) درباره زهد بود؛ آن را نزد حضرت بردم و ایشان پس از مطالعه، متن را تأیید فرمودند.»
این نوشته که به «صحیفه زهد» مشهور است، نشان میدهد که امام زینالعابدین (علیهالسلام) این مطالب را در جمعی خاص بیان فرمودهاند؛ مخاطبانی که به ولایت اهلبیت (علیهمالسلام) معتقد بوده و حکومت بنیامیه را مصداق «طاغوت» و حکومتی نامشروع میدانستند. در ادامه به فرازهایی از این کلام نورانی میپردازیم.
این بیانات با این جملات آغاز میشود:
«بسمالله الرحمن الرحیم؛ کفانا الله و إیاکم کید الظالمین و بَغی الحاسدین و بطش الجبارین. أیها المؤمنون، لا یفتننّکم الطواغیت و أتباعهم من أهل الرغبة فی هذه الدنیا، المائلون إلیها، المفتونون بها، المقبلون علیها...»
حضرت در خطاب به این گروه از خواص و پیروان اهلبیت (علیهمالسلام) میفرمایند: «خداوند ما و شما را از کید ستمگران، سرکشی حسودان و یورش جباران محفوظ بدارد. ای مؤمنان! مبادا طاغوتها و پیروان دنیاپرست و دنیازدهشان شما را بفریبند و دچار فتنه کنند.»
یکی از نکات کلیدی این فراز، تعبیر امام (علیهالسلام) از حکومت ستمگران به «طواغیت» است. «طاغوت» مفهومی قرآنی به معنای طغیانگر است و بر هر فرد یا جریانی که در برابر فرمان خدا سرکشی کرده و به جای حق، مورد اطاعت و پیروی قرار گیرد، اطلاق میشود؛ خواه شیطان و بت باشد، خواه حکام خودکامه و غاصبانی که حق حاکمیت اهلبیت (علیهمالسلام) را سلب کردهاند.
تمامی کسانی که در جایگاه طغیان و ستم ایستادهاند، پیشوایان گمراهی که خود منحرف گشته و دیگران را نیز به انحراف میکشانند، چنانچه مورد اطاعت قرار گیرند، «طاغوت» نامیده میشوند. خداوند متعال در قرآن کریم بارها مفهوم طاغوت را به کار برده و میفرماید:
وَٱلَّذِینَ ٱجۡتَنَبُواْ ٱلطَّـٰغُوتَ أَن یَعۡبُدُوهَا وَأَنَابُوٓاْ إِلَی ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلۡبُشۡرَیٰۚ فَبَشِّرۡ عِبَادِ
اجتناب از طاغوت، انکار و مبارزه با آن، لازمه توحید و یکتاپرستی است.
انسان یا باید خدا را بپرستد یا فرعون را؛ یا باید از پروردگار اطاعت کند یا از حکام بنیامیه و پیشوایان کفر. امروزه نیز نظامهای آمریکا و اسرائیل مصداق بارز نظام طاغوتی هستند، همانگونه که پیش از انقلاب، رژیم پهلوی مصداق کامل طاغوت بود. اگر بخواهیم موحد واقعی باشیم، باید طاغوت را نفی و انکار کنیم. دولتهای منطقه نیز تنها زمانی وارد قلمرو توحید میشوند که خود را از سلطه و اطاعت نظام کفر رها سازند.
نکته جالب در موعظه امام سجاد (علیهالسلام) این است که «زهد» را به معنای بیتفاوتی نسبت به رویدادهای سیاسی نمیدانند. بر اساس «صحیفه زهد»، لازمه پارسایی، دشمنشناسی و تشخیص طاغوتیان زمان است. امام (علیهالسلام) پیروان خود را از فریب خوردن در برابر فتنههای طاغوت برحذر میدارند. هویت اسلامی نظام ما نیز بر همین پایه استوار است؛ چنانکه پرچم ما به نام مقدس «الله» و شعار «لا اله الا الله» مزین است که معنایی جز نفی طاغوت و اثبات بندگی خدا ندارد.
برای رسیدن به حقیقتِ «الله» و تحقق توحید، گریزی از نفیِ «لا اله» نیست؛ این رکنی اساسی است که حتماً باید در محاسبات و جهانبینی ما لحاظ شود.
* عبرتهای تاریخی و استقامت در مسیر حاکمیت الله
امام زینالعابدین (علیهالسلام) در فراز دیگری از «صحیفه زهد» سوگند یاد کرده و خطاب به مردم زمان خویش میفرمایند: «به جان خودم سوگند، به پیشینه و تاریخ خود بنگرید و ببینید حکام جور با شما چه کردند.» این هشدار ناظر به سلسله جنایات بنیامیه است که از دوران معاویه با شهادت فجیع اصحابی چون «حُجر بن عدی» آغاز شد و در دوره یزید به اوج خود رسید.
واقعه کربلا و جنایات بنیامیه در آن نیمروز تاریخی، که در آن نه به کودک رحم کردند و نه به حرمت زنان، تنها بخشی از این کارنامه سیاه است. واقعه «حرّه» سند زنده دیگری بر این مدعاست؛ آنجا که یزیدیان سه روز خون، جان و مال مردم مدینه را مباح شمردند و هزاران نفر، از جمله حافظان قرآن و اصحاب پیامبر (صلیالله علیه و آله) را قتلعام کردند.
امام سجاد (علیهالسلام) با یادآوری این فتنهها و هرجومرجهای گذشته، تأکید میفرمایند که باید با استفاده از تجربیات تاریخی، از گمراهان، بدعتگذاران و مفسدان فیالارض دوری جست. ایشان میپرسند که این حکومتهای جور، جز سلب امنیت و رفاه، چه دستاوردی برای مردم داشتند؟
این فریاد و تذکار امام چهارم، امروز نیز در گوش ما طنینانداز است. اگر به دوران معاصر بنگریم، در هشت سال جنگ تحمیلی، کیست که نداند نظام آمریکا و اسرائیل غاصب پشتیبان حزب بعث بودند؟
مبارزه امروز ما با نظام سلطه و استکبار، مبنایی دقیقاً قرآنی دارد: «وَالَّذِینَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ». حقیقت توحید و یکتاپرستی در گروی نفی و انکار طاغوت و بندگی خالصانه برای خدای یگانه است و بس.
سپس امام زینالعابدین (علیهالسلام) مسیر نجات را تبیین کرده و میفرمایند:
«وَاستَعینوا بِاللَّه... وَ ارجِعوا إلی طاعَةِ اللَّه»؛ یعنی از خداوند یاری بجویید و به سوی طاعت او و اطاعت از کسانی که شایسته و سزاوار پیروی هستند، بازگردید. حضرت در فرازی دیگر، بر بازگشت به مسیر «اولیالامر» تأکید میورزند. بر اساس آیه شریفه
«أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ»،
اولیالامر پس از پیامبر اکرم (صلیالله علیه و آله)، امیرالمؤمنین (علیهالسلام) و جانشینان پاک ایشان از اهلبیت عصمت و طهارت هستند.
بیش از صد شبی که خدای متعال به ما توفیق حضور در میدان را داد و پرچمها را در خیابانها برافراشته نگاه داشتیم، همه و همه برای حاکمیت دین خدا، تحقق ولایتالله و استقرار مکتب اهلبیت (علیهمالسلام) بوده است. ملاحظه کنید که امام سجاد (علیهالسلام) حتی در آن دوران خفقان، از کادرسازی و تربیت نیرو دست نکشیدند.
درس بزرگ ایشان این است که نباید از مبارزه خسته شد؛ مبارزه با طاغوت تا ظهور منجی عالم بشریت، حضرت ولیعصر (عجلالله تعالی فرجه الشریف) ادامه دارد. ما وظیفه داریم پرچم مبارزه با کفر و طاغوتهای زمان را با استقامت در دست نگاه داریم. بیتردید این مسیر با «خوندل» و سختیهای فراوان همراه است، اما غایت آن است که انشاءالله هنگام قیام جهانی حضرت، با رویی سپید و آبرومند، این پرچم را به دست مبارک ایشان بسپاریم.
نظر شما