به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجتالاسلام والمسلمین محمد شهبازیان، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، امروز سهشنبه ۹ تیرماه، در نشست تخصصی آسیبشناسی مباحث مهدویت و انحراف در زمینهسازی تمدن نوین اسلامی که با حضور بانوان مبلغ و پژوهشگر حوزوی در دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی برگزار شد، با هشدار نسبت به مهمترین آسیبهای فکری و فرهنگی عصر حاضر، بر ضرورت تحول در علوم انسانی، تقویت جهاد تبیین، حفظ امید اجتماعی، تربیت نیروهای مؤمن و مقابله علمی با جریانهای انحرافی تأکید کرد.
وی اظهار داشت: یکی از آسیبهای جدی دوران معاصر، غلبه نگاه تجربهگرایانه و علمزدگی بر اندیشه دینی است؛ جریانی که میکوشد خداوند و وحی را محصول جهل بشر معرفی کرده و همه حقیقت را در چارچوب تجربه انسانی تفسیر کند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به ریشههای فکری این جریان افزود: نتیجه چنین نگرشی، شکلگیری مبانی اومانیستی، سکولاریستی و پلورالیستی در علوم انسانی غربی است؛ مبانیای که بعدها در برخی دیدگاههای روشنفکری دینی نیز بازتاب یافت و افرادی همچون عبدالکریم سروش، مصطفی ملکیان و مجتهد شبستری، متأثر از این فضا، به نفی حقایق ثابت، وحی و جاودانگی معارف الهی پرداختند.
تحول علوم انسانی، پیشنیاز تمدن نوین اسلامی
وی ادامه داد: تمدن نوین اسلامی ناگزیر از مقابله با تفکر لیبرالدموکراسی است و از همین رو رهبر معظم انقلاب اسلامی بر تحول علوم انسانی تأکید دارند؛ زیرا بخشی از علوم انسانی موجود، بر پایه جهانبینی غربی شکل گرفته و لازم است عناصر صحیح آن اخذ و بخشهای ناسازگار با نظام حق اصلاح شود.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان با انتقاد از غلبه نگاه اداری و بروکراتیک بر برخی مراکز دینی و آموزشی گفت: در مکتب فرایند حق، ارتباط انسانی و تربیتی اصل است؛ استاد حوزه تنها وظیفه آموزش ندارد، بلکه باید شاگرد خود را بشناسد، مسائل او را درک کند و در مسیر تربیت اخلاقی همراهش باشد.
وی کاهش دروس اخلاق، کمرنگ شدن ارتباطات تربیتی و فاصله گرفتن از سیره علمای گذشته را از مهمترین آسیبهای امروز حوزههای علمیه دانست و تصریح کرد: در گذشته اساتید اهتمام ویژهای به تربیت اخلاقی طلاب داشتند، اما امروز در برخی موارد، مسائل آموزشی و اداری جایگزین این رسالت شده است.
این استاد حوزه با اشاره به رسالت طلاب در عرصههای اجتماعی اظهار داشت: طلبهای که برای اصلاح فرهنگی وارد آموزش و پرورش یا سایر نهادها میشود، نباید در فضای روزمره و مطالبات صنفی هضم شده و رسالت اصلی خود را فراموش کند.
وی با تبیین مفهوم جبهه حق افزود: در منطق قرآن، جبهه حق همواره در حال کنش، جهاد و مقابله با باطل است و سکون و انفعال در آن معنا ندارد؛انسان مؤمن باید در عرصههای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اعتقادی نقشآفرین باشد.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان با اشاره به مفهوم مرابطه در قرآن و روایات خاطرنشان کرد: مرزبانی تنها به معنای حضور نظامی نیست، بلکه مرزبانی اعتقادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز از وظایف نیروهای مؤمن در عصر غیبت به شمار میرود.
وی افزود: یکی از شاخصههای نظام حق، امید همیشگی به آینده است. برخلاف فلسفه غرب که آینده را تاریک و رو به نابودی ترسیم میکند، نگاه قرآنی بر حرکت جهان به سوی تعالی و تحقق وعده الهی استوار است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با استناد به مباحث فلسفی علامه طباطبایی و حکمت متعالیه بیان کرد: جهان در مسیر حرکت جوهری به سوی رشد و کمال در حرکت است و ظهور حضرت ولیعصر(عج) نقطه اوج این تعالی خواهد بود.
وی ادامه داد: در نگاه قرآنی، شهادت و سختیها به معنای شکست جبهه حق نیست، بلکه زمینهساز رشد و پویایی بیشتر آن است و خون شهدا موتور حرکت جبهه حق را فعال نگه میدارد.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان با تأکید بر ضرورت امیدآفرینی در جامعه تصریح کرد: حتی در شرایط افزایش آسیبها و انحرافات اجتماعی نیز نباید دچار یأس شد؛ زیرا سنت الهی بر تربیت انسانهای مؤمن در دل همین سختیها استوار است.
وی جهاد تبیین، تربیت نسل مؤمن و حفظ امید اجتماعی را از مهمترین وظایف نیروهای انقلابی و فعالان فرهنگی دانست و افزود: گستردگی جریان باطل نباید موجب احساس شکست در جبهه حق شود.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در ادامه با اشاره به مفهوم تقیه در تاریخ تشیع اظهار داشت: بررسی سیر تاریخی شیعه نشان میدهد که بسیاری از پیشرفتهای علمی و اجتماعی این مکتب در سایه همین رویکرد عقلانی و تدریجی شکل گرفته است؛تقیه به معنای انفعال نیست، بلکه راهبردی برای حفظ جریان حق در شرایطی است که امکان تقابل مستقیم وجود ندارد.
وی افزود: از دوران علمایی همچون علامه مجلسی تا عصر آیتالله بروجردی و سپس نهضت امام خمینی(ره)، شیعه در مقاطع مختلف تاریخی تحت فشار قدرتهای حاکم قرار داشت، اما با مدیریت هوشمندانه علما توانست مسیر رشد خود را حفظ کرده و زمینههای قدرت فرهنگی و اجتماعی را فراهم سازد.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان با اشاره به ماجرای هشام بن حکم گفت: این متکلم برجسته شیعه در مناظرات خود با علمای اهل سنت در دربار هارونالرشید، با تدبیر از مبانی تشیع دفاع میکرد و هرگاه احساس خطر میکرد، برای حفظ جان و استمرار فعالیت علمی، مجلس را ترک میکرد که نمونهای روشن از تقیه فعال و هوشمندانه است.
وی انقلاب اسلامی را فرصتی بزرگ برای گسترش فعالیتهای دینی دانست و اظهار کرد: امروز هیئتها، مساجد و مجموعههای فرهنگی میتوانند نقش مؤثری در تربیت نسل جوان ایفا کنند و در صورت بهرهگیری صحیح از این ظرفیتها، زمینه گرایش جوانان به دینداری، حجاب و معنویت فراهم خواهد شد.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان با اشاره به نگاه تمدنی در اندیشه انقلاب اسلامی بیان کرد: رویکرد تمدنی به معنای شکلگیری جبههای گسترده از نیروهای همسو است؛ به گونهای که حتی گروههایی که پیشتر فاصله داشتند، میتوانند در دفاع از ارزشهای اسلامی و مقابله با دشمنان مشترک به همکاری برسند.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از رفتارهای احساسی و تفرقهافکنانه گفت: هر اقدامی که موجب اختلاف میان مسلمانان یا تأمین خوراک رسانهای دشمنان شود، به تضعیف جبهه حق خواهد انجامید؛ از این رو فعالیتهای فرهنگی و دینی باید با عقلانیت، تدبیر و شناخت دقیق شرایط اجتماعی همراه باشد.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به گسترش جریانها و فرقههای نوظهور اظهار داشت: امروز با توسعه فضای مجازی و شبکههای ارتباطی، هزاران جریان فکری و معنوی جدید، از جریانهای تبشیری مسیحی و وهابیت گرفته تا بهائیت، معنویتهای نوظهور و مدعیان دروغین مهدویت، در حال فعالیت هستند.
وی افزود: مقابله با این جریانها صرفاً از طریق برخوردهای قضایی و امنیتی امکانپذیر نیست؛ زیرا هم شمار این گروهها بسیار زیاد است و هم چنین برخوردهایی میتواند پیامدهای فرهنگی و اجتماعی گستردهای به دنبال داشته باشد.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان تأکید کرد: مقابله اصلی باید در عرصه فرهنگ و اندیشه صورت گیرد و نخستین گام در این مسیر، تقویت فعالیتهای علمی و تبلیغی حوزههای علمیه، اصلاح نظام آموزشی، تعمیق مباحث اعتقادی و تربیت مبلغان توانمند است.
وی همچنین وزارت آموزش و پرورش، آموزش عالی و دانشگاه فرهنگیان را دارای مسئولیت جدی در این زمینه دانست و گفت: این مراکز باید معلمان و استادانی تربیت کنند که توان پاسخگویی به پرسشهای فکری نسل جوان را داشته باشند.
این استاد حوزه با اشاره به تأکید رهبرشهید بر کرسیهای آزاداندیشی اظهار داشت: یکی از مهمترین راهکارهای حل مسائل فکری و اجتماعی، ایجاد فضای گفتوگو و اندیشهورزی در حوزهها و دانشگاههاست تا موضوعاتی همچون حدود وظایف دولت در حوزه حجاب یا شیوههای مواجهه با آسیبهای اجتماعی، به صورت علمی و فقهی بررسی شود.
وی خاطرنشان کرد: در برخی مسائل لازم است فقها در قالب درسهای خارج فقه به بررسی مسائل جدید اجتماعی بپردازند تا مبانی فقهی سیاستهای فرهنگی و اجتماعی به شکل دقیق استخراج شود.
حجت الاسلام والمسلمین شهبازیان افزود: اگر حوزههای علمیه بتوانند پاسخهای مستدل و علمی به این مسائل ارائه کنند، فعالان فرهنگی و دانشجویان نیز خواهند توانست بر پایه این مبانی، فعالیتهای فرهنگی و مطالبهگری مؤثرتری داشته باشند.
وی اعتبارسنجی متون و منابع حدیثی و تاریخی را از چالشهای مهم آینده حوزههای علمیه دانست و گفت: در حالی که پژوهشگران غربی به صورت تخصصی بر متون شیعی کار میکنند، بسیاری از طلاب هنوز آشنایی عمیقی با مباحثی همچون فهرستنگاری، رجال و منبعشناسی ندارند.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی تصریح کرد: در دفاع از معارف دینی نمیتوان به جعل روایت یا تحریف تاریخ متوسل شد؛ همانگونه که شهید مطهری تأکید داشت، حق باید با حق احیا شود و نمیتوان با ابزارهای نادرست مردم را به حقیقت دعوت کرد.
وی در پایان با هشدار نسبت به برداشتهای گزینشی از متون دینی و سخنان بزرگان اظهار داشت: فهم صحیح مسائل نیازمند بررسی منظومه فکری علما و رهبران دینی است و نگاههای مقطعی و تقطیعشده، زمینهساز برداشتهای نادرست و تصمیمهای اشتباه خواهد بود.
انتهای پیام/
نظر شما