به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، حجتالاسلام سیدحمیدرضا حسینی دانشور، طلبه سطح چهار تفسیر تربیتی حوزه علمیه خراسان و دبیر رسمی آموزش و پرورش، در یادداشتی با عنوان «ملت امام حسین علیهالسلام؛ تأملی در ثمرات و برکات تربیت در دامان زیارت عاشورا» به تبیین ظرفیتهای تربیتی زیارت عاشورا و نقش آن در شکلگیری هویت دینی، ولایتمداری، روحیه مقاومت و فرهنگ انتظار پرداخته است.
تأملی در ثمرات و برکات تربیت در دامان زیارت عاشورا
همهساله با شروع ماه محرم، همه ما به یاد مصائبی که بر سیدالشهدا علیهالسلام، اصحاب، اهلبیت و خاندان ایشان وارد شد، بر سر و سینه میزنیم و آرزو داریم که خود را قدمی به سیدالشهدا علیهالسلام نزدیکتر کنیم.
البته خدا را شاکریم و بارقه امیدی در دل داریم که چنانکه سیدالشهدا علیهالسلام فرمودند: «من باوفاتر و بهتر از اصحابم، اصحابی را نمیشناسم.» (موسوعة کلمات الامام الحسین، ص ۳۸۵)
امام راحل، که درود و رضوان الهی بر او باد، نیز فرمودند: «من با جرأت مدعی هستم که ملت ایران و توده میلیونی آن در عصر حاضر، بهتر از ملت حجاز در عهد رسولالله(صلیاللهعلیهوآله) و کوفه و عراق در عهد امیرالمؤمنین و حسین بن علی(صلواتالله و سلامه علیهما) میباشند.»(وصیتنامه سیاسی ـ الهی حضرت امام خمینی ره)
خصوصاً که این روزها، پیوند عمیق بین امام و امت و دلبستگی ایمانی ملت و رهبری، بیش از پیش در معرض نمایش قرار گرفته است.
اما در عین حال، همواره با یک سؤال جدی مواجهیم: آیا واقعاً در این عرصه سربلندیم؟ این وفاداری را چگونه حفظ کنیم؟
زیارت عاشورا؛ گنجینه تربیتی شیعه
پاسخ این سؤال در متن تعالیم عاشورا مشخص است. برای نمونه، همین زیارت عاشورا که بهعنوان پیمان با سیدالشهدا در روز عاشورا به دست ما رسیده و در همین ایام بارها آن را خوانده و شنیدهایم.
نکته مهمی که با اندکی تأمل متوجه آن میشویم، این است که زیارت عاشورا تنها متنی ساده برای عرض ارادت و سلام بر سیدالشهدا علیهالسلام و کسب ثواب نیست. بیراه نیست اگر بگوییم در این سلامها و سفارش به خواندن این زیارت، بهانهای برای ما قرار دادهاند تا دستمان را بگیرند و هدایتمان کنند.
نه فقط زیارت عاشورا، بلکه این سرّ نهان در همه گنجینه دعاها و زیارتهایی است که از اهلبیت علیهمالسلام به دست ما رسیده است. خط به خط این عبارات نورانی برای تربیت ما آمده است؛ کلمه به کلمه آن آمده تا دست ما را بگیرد و بالا ببرد.
اصلاً اهلبیت علیهمالسلام آمدند و در این راه فدا شدند تا ما از گمراهی نجات پیدا کنیم: «بذل مهجته فیک لیستنقذ عبادک من الجهالة و حیرة الضلالة.» (زیارت اربعین)
دعاهای عاشورایی؛ یک سلاح راهبردی
در همین زیارت عاشورا، دعاهایی از زبان ما به محضر خداوند تقدیم میشود که اگر این گنجینه فاخر نبود، فهم و زبان ما هرگز به سراغ آن نمیرفت و اساساً درکی از آن نداشت.
دعاهایی که آمدهاند تا به ما ولایتپذیری، مقاومت و مبارزه بیاموزند و این همان میراث ارزشمندی است که سالها در میان شیعه دستبهدست گشته و شیعه را به حیات واقعی و حقیقیاش رسانده است.
شاید به خاطر همین ظرفیت عظیم تربیتی باشد که همان روزهای نخست، پس از صدور این زیارت، اهلبیت علیهمالسلام به اصحاب و یاران خود سفارش به تقیه میکردند تا دشمن از این سلاح آگاه نشود؛ چنانکه امام باقر علیهالسلام پس از تعلیم این زیارت به علقمه فرمودند: «برای خواندن این زیارت، حتی در میان اعضای خانوادهات نیز مراقبت کن و با تقیه پیش برو.»
با این توضیح و برای نمایش عینی گوشهای از این ظرفیت عظیم، در ادامه، به مرور برخی فرازهای این زیارت و تطبیق آن با شرایط فعلی میپردازیم.
۱. خونخواهی؛ پیوند زیارت با نصرت امام
در فرازهای ابتدایی زیارت عاشورا از خداوند رزقی بزرگ طلب میکنیم؛ «أن یرزقنی طلب ثارک»؛ یعنی خونخواهی امام حسین علیهالسلام، در حالی که خونخواه حقیقی حضرت، وجود مبارک امام زمان عجلالله تعالی فرجهالشریف است. گویا زیارت عاشورا شأن ما را تا قرار گرفتن در کنار امام منصور بالا میبرد: «مع إمامٍ منصور».
و البته همین، سند افتخاری برای ملت ایران است. در چند ماه گذشته، عرصهای از امتحان پیش آمد و مردم ما بیش از ۱۱۰ شب به خونخواهی رهبر شهید و نایب امامشان در میدان بودند و اوج آن را در این ایام، با شعار «در خیمه حسینیم؛ خونخواه و جانفداییم» به نمایش گذاشتند.
این ملت میداند هر آنچه از عزت، آبرو و اعتبار دارد، نتیجه تربیت همان رهبری است که قریب به چهل سال علم نیابت امام زمان(عج) را بر دوش داشت و امت را در گردنههای دشوار روزگار، با امید و اتکا به وعدههای الهی پیش برد. ما مفتخریم که در مکتب آن ابرمرد، خونخواه حسین و منتظر منتقم او بار آمدهایم.
۲. وجاهت و کمال آن در امت مبعوث
اینکه میگوییم زیارت عاشورا برای رشد ما آمده، از همین دعاهای درون زیارت روشن است. عاشورا به ما میآموزد با نگاهی بلند، برترین حاجتهای معنوی را از خداوند طلب کنیم.
حاجتهایی مانند: «اللهم اجعلنی عندک وجیهاً بالحسین علیهالسلام.»
خدایا! دوست دارم نزد تو آبرومند باشم.
«وجیه» بودن، وصفی است که در قرآن کریم برای انبیای الهی به کار رفته است: «وجیهاً فی الدنیا و الآخرة.» (آلعمران، ۴۵)
حالا زیارت عاشورا آمده است تا ما را به این مقام برساند. اما چرا؟ شاید برای آنکه اعتماد خداوند را جلب کنیم و در سایه آن، شایستگی انجام مأموریتهای بزرگ را پیدا کنیم.
چنانکه رهبر شهیدمان، با پشتوانه یقین به اینکه «ملت ایران درسهای اسلامی و شیعی خودش را خوب بلد است»، فرمود: «به توفیق الهی، اگر حادثهای برای کشور پیش بیاید، خدای متعال این مردم را مبعوث خواهد کرد برای مقابله با حوادث و کار را مردم تمام خواهند کرد.»
از این زاویه که نگاه میکنیم، میفهمیم چگونه ملت ما در این روزها کاری کرد که مردم دنیا را شگفتزده ساخت.
چگونه پس از آن جنایت تلخ و بر زمین ریختن خون رهبر عزیزمان، ملتی که یک عمر در عزای حسین سینه زده و درس عزت آموخته بود، به دشمنی که خواب تسلیم ایران را دیده بود، چنین پاسخ داد:
«ما ملت امام حسینیم؛ ما ملت شهادتیم؛ ما مرد این میدانیم.» و حالا میبینیم که بیش از ۱۱۰ شب است شعار «هیهات منا الذلة» شعار اصلی، خونخواهی امام مطالبه درجه یک و ایستادگی در برابر مستکبران، خواسته نخست این ملت شده است.
ایستادگی و استقامتی که به سهم خود، مردم دنیا را با تربیت شیعی و فرهنگ حسینی آشنا کرده است و چه توفیقی بالاتر از اینکه آن آبرو را در راه چنین دستاوردی هزینه کردیم.
۳. معیت؛ حیات و ممات حسینی یک ملت
یکی از متعالیترین تعالیم این زیارت، طلب مقام معیت با امام است: «أن یجعلنی معکم فی الدنیا و الآخرة» و «مع إمامٍ منصور».
معیت یعنی همراهی؛ یعنی صحنه را خالی نکردن؛ یعنی همان سخنی که زهیر و مسلم در شب عاشورا گفتند که اگر هزار بار کشته و دوباره زنده شویم، دست از حمایت تو برنخواهیم داشت.
امروز این همراهی برای ما در کنار نایب امام زمان معنا میشود. ما فریادهای شهید سید حسن نصرالله را شنیدیم که میگفت: «امروز خیمهگاه ما جمهوری اسلامی است و فرمانده و امام این خیمه و حسین عصر ما، امام خامنهای است.»
و او بود که با این خطاب، معیت با نایب امام زمان را برایمان معنا کرد: «والله یا سیدنا و یا إمامنا لو أنا نقتل جمیعاً... ما ترکناک یا ابن الحسین.»
ما که عمری آرزو داشتیم «یا لیتنی کنت معکم» و شعارمان «معکم معکم لا مع غیرکم» بود، امروز با افتخار فریاد میزنیم: «لبیک یا خامنهای، لبیک یا حسین است.»
البته میدانیم برای آنکه این دعا صرفاً یک ادعا نباشد، باید تمام شئون زندگی ما رنگ و بوی حسینی بگیرد تا به اماممان ثابت کنیم که آماده ظهوریم.
و باز هزاران بار باید خدا را شکر کرد که این ملت، همانگونه که بر زبان آرزوی «حیات و ممات محمد و آل محمد» را دارد و از خدا میخواهد حسینی زندگی کند و حسینی بمیرد، با ظلمستیزی، مقاومت در برابر زورگویان عالم، همدلی مؤمنانه و رزمایش مواسات در یاری مظلومان، جلوههای حیات حسینی را در عمل نیز به نمایش گذاشته و خود را آماده کوچ سرخ و جانفشانی در این مسیر میداند؛ چراکه از مولایش آموخته است که مرگ در این راه، جز سعادت نیست.
۴. مقام شکر و تقاضای ثبات قدم
این بار که زیارت عاشورا را میخوانیم، در سجده پایانی، با جان و دل خدا را شاکریم که پس از آنکه نسل به نسل این میراث گرانسنگ به ما رسید و در این مکتب پرورش یافتیم، توفیق پیدا کردیم در کنار اصحاب آخرالزمانی امام، گوشهای از این تربیت تمدنساز را به نمایش بگذاریم.
امیدواریم انشاءالله توفیق یابیم با ثبات قدم در مسیر حق، این ایستادگی را به رخ دنیا بکشیم و با آماده شدن برای ظهور و فرج، قیام حسینی ما به نتیجه نهایی، یعنی همراهی با سرورمان حضرت بقیةالله الأعظم عجلالله تعالی فرجهالشریف، منتهی شود.
سید حمیدرضا حسینی دانشور
طلبه سطح ۴ تفسیر تربیتی
دبیر رسمی آموزش و پرورش
نظر شما