خبرگزاری حوزه | قربانعلی طاهرفر کارگردان سینما در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه راهپیمایی اربعین یکی از بزرگترین ظرفیت های دراماتیک برای سینما و تلویزیون است، اظهار کرد: با وجود اینکه سال ها توفیق حضور در این مسیر را داشته ام، همواره بیشتر علاقه داشته ام در این راهپیمایی حضور پیدا کنم تا اینکه درباره آن فیلم بسازم، اما این علاقه شخصی مانع از آن نیست که بگویم اربعین یکی از غنی ترین سوژه های نمایشی برای خلق آثار ماندگار است. این رویداد از منظر سفر، تحول شخصیت، مواجهه انسان ها با یکدیگر و اتفاقاتی که در طول مسیر رخ می دهد، ظرفیت های فراوانی برای روایت های سینمایی دارد.
وی با اشاره به دلایل کم توجهی سینما به این موضوع افزود: به نظر من مهمترین دلیل، نبود یک اراده ملی در حوزه مدیریت فرهنگی و سینمایی است. زمانی که یک موضوع در راهبردها و سیاست های تولید سالانه سینما و تلویزیون قرار می گیرد، به صورت طبیعی فیلمسازان و نویسندگان نیز به سمت آن سوق پیدا می کنند. همان گونه که در مقاطع مختلف، موضوعاتی مانند فلسطین یا جنگ در اولویت قرار گرفته و برای آنها فراخوان و حمایت ویژه تعریف شده است، درباره اربعین چنین رویکردی کمتر دیده می شود؛ در حالی که اربعین یک موضوع جهانی است و باید سال ها پیش در اولویت تولید آثار نمایشی قرار می گرفت.
کارگردان فیلم «آپارتچی» ادامه داد: البته همه مسئولیت متوجه مدیران نیست. بخشی از این کم کاری به خود فیلمسازان و نویسندگانی باز می گردد که با وجود علاقه قلبی به این مسیر، کمتر برای نوشتن و ارائه طرح های مرتبط اقدام کرده اند. خود من نیز طرح هایی درباره پیاده روی اربعین داشته ام، اما چون اراده جدی برای تولید چنین آثاری مشاهده نمی کردم، آنها را پیگیری نکردم. بنابراین هم مدیریت فرهنگی باید زمینه را فراهم کند و هم هنرمندان با جدیت بیشتری وارد این عرصه شوند.
وی درباره مهمترین عنصر دراماتیک اربعین گفت: همه مفاهیم انسانی در این رویداد حضور دارند. سفر، ایثار، دلدادگی، برادری، مهمان نوازی، عشق، تحول شخصیت و روابط انسانی همگی می توانند محور یک اثر نمایشی باشند. اگر بخواهم تنها یک عنصر را به عنوان ستون اصلی معرفی کنم، آن رابطه انسان با انسان در دل این رویداد بزرگ است. از دل این رابطه، همه مفاهیم دیگر مانند عشق به امام حسین(ع)، ایثار، محبت، اخلاص و همدلی شکل می گیرد و همین ویژگی، اربعین را به یک زبان مشترک جهانی تبدیل می کند.
طاهرفر با بیان خاطره ای از مرحوم علی سلیمانی اظهار کرد: ایشان تعریف می کرد که در یکی از سفرهای اربعین، از طریق یک گروه بین المللی پیاده روی در فضای مجازی، تعدادی از افراد غیر مسلمان را برای حضور در این مسیر دعوت کرده بود. آنها ابتدا تنها از روی کنجکاوی آمده بودند و شناختی از امام حسین(ع) نداشتند، اما در طول مسیر، تحت تاثیر فضای معنوی و رفتار مردم قرار گرفتند و در پایان راه همراه زائران اشک می ریختند. این اتفاق نشان می دهد که ظرفیت جهانی اربعین از دل روابط انسانی شکل می گیرد و همین مسئله می تواند پایه خلق آثار سینمایی تاثیرگذار باشد.
وی افزود: نمونه های مشابه فراوانی نیز وجود دارد. همان گونه که گاهی یک نوحه یا آیین عزاداری، حتی بدون آنکه مخاطب زبان آن را بداند، بر دل او می نشیند، اربعین نیز چنین ویژگی دارد. مخاطب ابتدا با احساسات انسانی درگیر می شود و سپس به حقیقت این مسیر می رسد. بنابراین اگر فیلمساز بتواند روابط انسانی را درست روایت کند، پیام عاشورا نیز بدون شعار به مخاطب منتقل خواهد شد.
کارگردان فیلم «آپارتچی» درباره پرهیز از شعارزدگی در آثار مرتبط با اربعین گفت: اگر فیلمساز تنها بخواهد پیام را به صورت مستقیم بیان کند، اثرش شعاری خواهد شد، اما واقعیت این است که در مسیر اربعین هزاران خاطره و رویداد واقعی وجود دارد که هر کدام به تنهایی می توانند مبنای یک داستان باشند. از فردی که تنها دارایی خود را صرف خرید پماد برای ماساژ پای زائران می کند تا مردی که هیچ امکاناتی ندارد و فقط با ایستادن مقابل آفتاب، سایه بان زائران خسته می شود. اینها اتفاقاتی واقعی هستند و نیازی به اغراق یا شعار ندارند.
وی ادامه داد: مهمان نوازی مردم عراق نیز یکی دیگر از بزرگترین منابع الهام برای نویسندگان است. بارها شاهد بوده ام که خانواده های عراقی تمام داشته های خود را با اخلاص در اختیار زائران قرار می دهند. این میزان از محبت و ایثار را نه با کلمات می توان توصیف کرد و نه حتی با تصویر به طور کامل نشان داد، اما همین رفتارها می توانند الهام بخش داستان های بزرگ باشند. اصل ماجرا نیز فلسفه اربعین و زنده نگه داشتن نهضت حسینی است و اگر فیلمساز به این حقیقت برسد، اثرش از شعار فاصله خواهد گرفت.
طاهرفر تاکید کرد: به اعتقاد من کسی که قصد ساخت فیلم درباره اربعین را دارد، باید خود اهل این مسیر باشد. اگر نویسنده، کارگردان، تهیه کننده و عوامل اصلی اثر، تجربه حضور در این راه را نداشته باشند، حتی با بهترین امکانات فنی نیز نتیجه کار شعاری خواهد شد. اما وقتی سازندگان با روح این مسیر آشنا باشند، به صورت طبیعی به سراغ لایه های پنهان و مفاهیم عمیق انسانی می روند و مخاطب نیز پیام را بدون تصنع دریافت می کند.
وی درباره ظرفیت بین المللی اربعین اظهار کرد: حضور زائرانی از ده ها کشور جهان، یکی از ناب ترین سوژه های سینمایی است. در این مسیر، پرچم کشورهای مختلف را مشاهده می کنید؛ حتی افرادی از آمریکا نیز در میان زائران حضور دارند. همین حضور نشان می دهد که محبت اهل بیت(ع) مرز جغرافیایی نمی شناسد. اگر قرار باشد فیلمی با محور وحدت، همدلی و عدالت ساخته شود، اربعین بهترین بستر برای روایت چنین مفهومی است.
کارگردان فیلم «آپارتچی» افزود: برای رسیدن به یک اثر جهانی، باید پژوهش دقیق انجام شود و داستانی طراحی شود که شخصیت هایی از کشورهای مختلف را در کنار یکدیگر قرار دهد. می توان روایت را از چند کشور آغاز کرد و در نهایت همه شخصیت ها را در مسیر اربعین به هم رساند. در چنین ساختاری، پیام اصلی فیلم تنها زیارت نیست، بلکه آزادگی، عدالت خواهی، مقاومت در برابر ظلم و وحدت انسان ها خواهد بود؛ مفاهیمی که ریشه در نهضت عاشورا دارند و برای همه مردم جهان قابل درک هستند.
وی درباره استفاده از شخصیت های واقعی یا داستانی گفت: به نظر من اقتباس از واقعیت بهترین راه است، اما شخصیت اصلی باید با ظرافت و دراماتورژی دقیق ساخته شود. بسیاری از خاطراتی که درباره اربعین نقل می شود، تنها یک ایده یا داستان کوتاه هستند و برای تبدیل شدن به فیلم سینمایی نیاز به پرداخت دارند. هدف باید خلق شخصیتی باشد که بتواند مخاطب ملی و جهانی را با خود همراه کند.
طاهرفر تصریح کرد: اربعین محدود به یک روایت مذهبی نیست، بلکه می تواند بستری برای روایت داستان های خانوادگی، اجتماعی، تاریخی، معمایی و حتی ملودرام باشد. سفر خانوادگی، روابط میان نسل ها، دوستی میان ملت ها، تجربه های اجتماعی و حتی ریشه های تاریخی نخستین زیارت اربعین، همگی قابلیت تبدیل شدن به آثار نمایشی را دارند. مهم آن است که نویسنده از زاویه ای تازه به این رویداد نگاه کند.
وی درباره دشواری های تولید چنین آثاری گفت: بزرگترین چالش، کنترل شرایط تولید در مسیر واقعی راهپیمایی است. ثبت عظمت این اجتماع انسانی نیازمند برنامه ریزی گسترده، تجهیزات ویژه، سرمایه گذاری قابل توجه و گاهی حتی بازسازی بخشی از مسیر است. فیلمبرداری در دل جمعیت میلیونی بسیار دشوار است و همین مسئله باعث می شود بسیاری از فیلمسازان از ورود به این حوزه صرف نظر کنند، اما این دشواری نباید مانع تولید آثار فاخر شود.
این کارگردان در پایان اظهار کرد: اگر امروز اراده ای جدی برای تولید آثار سینمایی و تلویزیونی درباره اربعین شکل بگیرد، از همین حالا باید پژوهش، نگارش و برنامه ریزی آغاز شود تا بتوان در سال های آینده به نتیجه مطلوب رسید. من نیز با افتخار اعلام می کنم که اگر چنین عزمی در سینما یا تلویزیون شکل بگیرد، در هر جایگاهی که لازم باشد، حتی به عنوان یک نیروی خدماتی، در کنار این مجموعه خواهم بود. باور دارم تولید یک اثر ماندگار درباره اربعین، بزرگترین خدمت فرهنگی به نهضت حسینی و موثرترین شیوه معرفی پیام عاشورا به مخاطبان جهان خواهد بود.
انتهای پیام
نظر شما