خبرگزاری حوزه | ابراهیم اصغری، تهیهکننده سینما در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه راهپیمایی اربعین یکی از بزرگترین رویدادهای انسانی، فرهنگی و دینی جهان معاصر است، اظهار کرد: این حرکت ظرفیتهای فراوانی برای تولید آثار نمایشی و سینمایی دارد و میتواند در گونههای مختلف مورد توجه قرار گیرد. به اعتقاد من، از دل این رویداد میتوان فیلمهای حادثهای، اکشن، مذهبی، عرفانی، اجتماعی و انسانی تولید کرد و هر کدام از این گونهها امکان پرداخت مستقل و جذاب دارند. با وجود این ظرفیت گسترده، تاکنون آن گونه که باید به این موضوع پرداخته نشده و یکی از دلایل اصلی آن، کمتوجهی مدیران فرهنگی و سینمایی به این حوزه بوده است.
وی افزود: تجربه سینمای ایران نشان داده است که بسیاری از جریانهای موفق سینمایی در آغاز با مطالبه و حمایت مدیران فرهنگی شکل گرفتهاند. فیلمهای دفاع مقدس نمونه روشنی از این روند هستند که در سالهای ابتدایی با حمایت و سیاستگذاری مناسب به تولید رسیدند و امروز نیز همچنان ادامه دارند. اگر درباره اربعین نیز چنین مطالبهای از سوی مدیران فرهنگی و مجموعههای حامی تولید فیلم وجود داشته باشد، فیلمسازان به سراغ این موضوع خواهند رفت و آثار متنوعی تولید خواهند کرد. سوژههای فراوانی در این حوزه وجود دارد و بسیاری از فیلمسازان نیز توانایی کشف و پرداخت آنها را دارند.
تهیهکننده فیلم «تکتیرانداز» با اشاره به ظرفیتهای دراماتیک راهپیمایی اربعین گفت: این رویداد سرشار از عناصر دراماتیک است و هر فیلمسازی میتواند متناسب با نگاه و سلیقه خود از آن بهره بگیرد. اگر بخواهیم مهمترین عنصر دراماتیک این حرکت را معرفی کنیم، بیتردید شخصیت و نام امام حسین علیه السلام در مرکز این روایت قرار دارد. همه اتفاقات، احساسات، انگیزهها و رفتارهای انسانی در این مسیر حول محور آن حضرت شکل میگیرد و همین موضوع، بنیان اصلی درام را تشکیل میدهد.
وی ادامه داد: در کنار این محور اصلی، عناصر فراوان دیگری نیز وجود دارد که هر کدام میتوانند پایه یک روایت سینمایی باشند. مهماننوازی مردم، ایثار، از خودگذشتگی، همدلی، همکاری، حضور انسانهایی از طبقات اجتماعی مختلف، ملیتهای گوناگون و حتی پیروان ادیان مختلف، همگی ظرفیتهایی هستند که کمتر در سینمای ایران مورد توجه قرار گرفتهاند. نقطه اشتراک همه این ویژگیها نیز عشق و ارادت به امام حسین علیه السلام است و همین اشتراک، انسجام لازم را برای شکلگیری یک روایت تاثیرگذار فراهم میکند.
اصغری درباره این دیدگاه که پرداختن به موضوعات دینی ممکن است به شعارزدگی منجر شود، اظهار کرد: به نظر من، این تعبیر بیشتر به ابزاری برای نقد و تخریب برخی آثار ارزشی و دینی تبدیل شده است. مراسم اربعین یکی از شعائر مهم دینی و مذهبی است و طبیعی است که در چنین فضایی مفاهیم اعتقادی حضور داشته باشند، اما این موضوع به معنای شعارزدگی نیست. آنچه یک اثر را از شعارزدگی دور میکند، اتکا به یک داستان قوی و شخصیتپردازی مناسب است، نه فاصله گرفتن از ارزشهای دینی.
وی افزود: هر اثر هنری زمانی موفق خواهد بود که روایت جذابی داشته باشد و مخاطب را با قصه همراه کند. اگر فیلمساز بدون پیشداوری و با تکیه بر یک فیلمنامه محکم به سراغ موضوع اربعین برود، نتیجه اثری خواهد بود که هم ارزشهای دینی را منتقل میکند و هم از نظر هنری برای مخاطب جذاب است. در چنین شرایطی، دیگر نگرانی درباره شعارزدگی معنا نخواهد داشت، زیرا قصه، مهمترین عامل ارتباط مخاطب با اثر خواهد بود.
این تهیهکننده سینما درباره مخاطبان آثار مرتبط با اربعین گفت: به اعتقاد من، ضرورت ساخت این آثار بیش از آنکه برای جامعه ایران یا حتی جامعه شیعه باشد، برای مخاطبان جهانی است. افراد زیادی در کشورهای مختلف جهان شناخت دقیقی از این حرکت عظیم ندارند و حتی شاید تاکنون نام آن را نیز نشنیده باشند. به همین دلیل، سینما میتواند نقش مهمی در معرفی این پدیده انسانی به مخاطبان بینالمللی ایفا کند و تصویری واقعی از آن ارائه دهد.
وی تصریح کرد: اگر فیلمهایی با رویکرد بینالمللی درباره اربعین تولید شوند، علاوه بر مخاطبان غیرمسلمان، برای مخاطبان مسلمان و شیعه نیز جذاب خواهند بود. این آثار میتوانند زبان مشترکی میان فرهنگها ایجاد کنند و مفاهیم انسانی مانند ایثار، محبت، همدلی و کرامت را بدون محدود شدن به یک جغرافیا یا مذهب خاص به تصویر بکشند. چنین رویکردی ظرفیت حضور موفق در جشنوارههای معتبر جهانی را نیز خواهد داشت.
اصغری با اشاره به دشواریهای تولید آثار سینمایی درباره اربعین اظهار کرد: یکی از مهمترین ویژگیهای این رویداد، عظمت و گستردگی آن است و بازآفرینی این شکوه در سینما امکانات فراوانی نیاز دارد. در شرایط فعلی سینمای ایران، محدودیتهای مالی و فنی باعث میشود بسیاری از فیلمسازان برای ورود به این حوزه تردید داشته باشند. نمایش ابعاد گسترده این اجتماع انسانی، نیازمند برنامهریزی، امکانات تولید و حمایت جدی است.
وی ادامه داد: علاوه بر این، هر اثر سینمایی پیش از هر چیز به یک داستان خوب نیاز دارد. حتی اگر امکانات لازم نیز فراهم باشد، بدون فیلمنامه مناسب نمیتوان اثری ماندگار تولید کرد. بنابراین، همزمان باید به تقویت بخش نگارش فیلمنامه نیز توجه شود تا روایتهایی متناسب با این رویداد شکل بگیرد و ظرفیتهای آن به درستی مورد استفاده قرار گیرد.
تهیهکننده فیلم «تکتیرانداز» با بیان اینکه شرایط اکران نیز بر انتخاب موضوع فیلمسازان تاثیر میگذارد، گفت: امروز بسیاری از فیلمسازان هنگام انتخاب سوژه، بیش از هر چیز به میزان استقبال مخاطبان و وضعیت فروش فیلم فکر میکنند. وقتی بازار سینما بیشتر در اختیار گونههای خاصی مانند برخی کمدیهای اجتماعی قرار دارد، طبیعی است که تولید آثار دینی و انسانی با نگرانی همراه باشد. این شرایط موجب شده است بسیاری از موضوعات ارزشمند، از جمله اربعین، کمتر مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: اگرچه ممکن است چنین آثاری از نظر هنری و محتوایی موفق باشند، اما نگرانی درباره بازگشت سرمایه و وضعیت اکران، انگیزه تولید آنها را کاهش میدهد. به همین دلیل، حمایت مدیران فرهنگی و نهادهای مسئول اهمیت دوچندان پیدا میکند، زیرا بدون این حمایتها، بسیاری از فیلمسازان امکان ورود به چنین پروژههایی را نخواهند داشت.
اصغری درباره تاثیر فرهنگی راهپیمایی اربعین اظهار کرد: اربعین تنها بخشی از فرهنگ عاشورا را به نمایش میگذارد و مفاهیمی مانند ایثار، از خودگذشتگی و حرکت به سوی حقیقت را یادآوری میکند، اما این مفاهیم باید در تمام روزهای زندگی انسان جریان داشته باشند. متاسفانه گاهی این ارزشها تنها در مناسبتهای مذهبی مورد توجه قرار میگیرند و پس از پایان مراسم، تاثیر آنها در زندگی روزمره کاهش مییابد.
وی ادامه داد: هدف اصلی این مناسبتها آن است که سبک زندگی انسان را تحت تاثیر قرار دهند و رفتار فردی و اجتماعی را اصلاح کنند. اگر این مفاهیم در تمام روزهای سال در زندگی مردم جاری باشد، آثار فرهنگی آنها بسیار عمیقتر خواهد شد. البته انسان ذاتا ممکن است دچار غفلت و فراموشی شود، اما هنر میتواند نقش موثری در یادآوری و تثبیت این ارزشها ایفا کند.
این تهیهکننده سینما درباره راهکارهای افزایش تولید آثار مرتبط با اربعین گفت: مدیران فرهنگی و سینمایی باید این موضوع را در اولویت تولیدات خود قرار دهند و سفارش نگارش فیلمنامههای مرتبط را به نویسندگان بدهند. اگر هر سال تعداد قابل توجهی فیلمنامه با این موضوع نوشته شود، به مرور آثار شاخص نیز از میان آنها انتخاب و وارد مرحله تولید خواهند شد. نخستین گام، تقویت بخش فیلمنامه و ایجاد انگیزه برای نویسندگان است.
وی بیان کرد: اگر سالانه چندین فیلمنامه درباره اربعین نوشته شود، طبیعی است که بخشی از آنها به آثار باکیفیت تبدیل خواهند شد و مدیران نیز برای سرمایهگذاری و تولید آنها ترغیب میشوند. در چنین شرایطی، نهادهای حامی تولید فیلم میتوانند بخشی از سبد تولیدات خود را به این آثار اختصاص دهند و زمینه حضور پررنگتر سینمای اربعین را فراهم کنند.
اصغری در پایان با اشاره به سوژههای متنوع این حوزه گفت: موضوعات فراوانی در دل راهپیمایی اربعین وجود دارد که هر کدام میتواند محور یک فیلم سینمایی باشد، اما آنچه بیش از همه برای من جذابیت دارد، روایت انسانهایی است که با وجود همه سختیهای مسیر، رنج سفر را با شیرینی و رضایت به پایان میرسانند. تشنگی، خستگی، گرما و دشواری راه در پایان این سفر به خاطرهای شیرین تبدیل میشود. این نگاه یادآور سخن حضرت زینب (س) پس از واقعه عاشورا است که فرمود جز زیبایی چیزی ندیدم. به باور من، اگر فیلمی با چنین رویکردی ساخته شود و زیباییهای این تجربه معنوی را از منظر انسانی و دراماتیک روایت کند، میتواند اثری تاثیرگذار و ماندگار در سینمای ایران و حتی در عرصه بینالمللی باشد.
انتهای پیام
نظر شما