فاطمه بداغآبادی، مُبلّغ خواهر اعزامی به کشور عراق و مدرس حوزه علمیه، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد با اشاره به فعالیت خود به عنوان پاسخگوی احکام در موکب امام رضا(علیهالسلام)، اظهار کرد: بخش قابل توجهی از پرسشهای بانوان زائر در ایام اربعین، درباره احکام ویژه بانوان، وظیفه شرعی آنان نسبت به نماز و عبادات در شرایط مختلف و همچنین امکان تشرف به زیارت است و تلاش میکنیم با پاسخگویی دقیق، دغدغههای شرعی زائران را برطرف کنیم.
وی با اشاره به یکی از پرسشهای پرتکرار بانوان درباره توقف بانوی دارای عذر شرعی در اطراف ضریح مطهر ائمه معصومین(علیهمالسلام)، گفت: بر اساس فتوای حضرت آیتالله خامنهای که حدود یک تا یکونیم سال از اعلام آن میگذرد، توقف بانوی دارای عذر شرعی در اطراف ضریح مطهر ائمه معصومین(علیهمالسلام) اشکال شرعی ندارد و حرام نیست، هرچند شایسته است از توقف در آن محل خودداری شود. این نظر را برخی دیگر از مراجع، از جمله آیتالله شبیری زنجانی نیز مطرح کردهاند.
بداغآبادی افزود: در همین سفر، یکی از بانوان به دلیل عذر شرعی، از ورود به اطراف ضریح خودداری میکرد. به ایشان گفتم که میتواند به اطراف ضریح مشرف شود، اما پاسخ داد که بدن مطهر امام زیر قبه قرار دارد. توضیح دادم که طبق فتوای مقام معظم رهبری، این کار اشکال شرعی ندارد و حرام نیست. پس از بیان این حکم، شوق و اشتیاق فراوانی در او ایجاد شد تا بتواند به ضریح مطهر نزدیک شود و همین ذوق و اشتیاق برای من بسیار ارزشمند بود.
وی ادامه داد: موارد مشابهی را نیز در میان بانوان زائر شاهد بودهایم. بسیاری از آنان مسیر طولانی را طی میکنند و تصورشان این است که اگر نتوانند در کنار ضریح مطهر حضور پیدا کنند، زیارتشان کامل نخواهد بود. هنگامی که حکم شرعی برای آنان تبیین میشود و متوجه میشوند که در این زمینه مانعی وجود ندارد، با اشک شوق از این مسئله استقبال میکنند و بارها از بیان این حکم قدردانی کردهاند.
این مدرس حوزه علمیه خاطرنشان کرد: البته در فتوای برخی دیگر از مراجع، احتیاط واجب مطرح شده و امکان رجوع وجود دارد. با این حال، رعایت ادب و احترام نسبت به حرمهای مطهر نیز امری ارزشمند است و برخی بانوان با وجود اطلاع از این حکم، همچنان احتیاط را رعایت کرده و تشرف خود را به حداقل میرسانند.
وی با اشاره به نقش مبلغان خواهر در موکبهای اربعین تصریح کرد: یکی از مهمترین دغدغههای بانوان زائر، اطلاع از وظایف شرعی در شرایط مختلف است؛ اینکه آیا امکان زیارت دارند، تکلیف نماز و سایر عبادات آنان چیست و چگونه باید به وظیفه شرعی خود عمل کنند. پاسخگویی به این پرسشها، بخش مهمی از نگرانیهای زائران را برطرف میکند و سبب میشود با آرامش خاطر بیشتری اعمال عبادی خود را انجام دهند.
بداغآبادی افزود: البته پرسشهای زائران تنها به احکام ویژه بانوان محدود نمیشود و در کنار آن، درباره مسائل بانکی، مالی و دیگر احکام شرعی نیز سؤالات متعددی مطرح میشود که پاسخگویی به آنها نیز از وظایف مبلغان احکام است.
وی با تأکید بر ضرورت تخصصی بودن پاسخگویی به احکام اظهار کرد: کسانی که به عنوان مُبلّغ احکام وارد این عرصه میشوند، باید اطلاعات فقهی خود را بهروز نگه دارند. متأسفانه گاهی برخی مبلغان تنها به آموختههای دوران تحصیل خود اکتفا میکنند، در حالی که با توجه به تفاوت فتاوای مراجع تقلید، پاسخگویی به احکام نیازمند تخصص و تسلط کافی است.
این مدرس حوزه علمیه ادامه داد: مُبلّغ احکام باید علاوه بر اشراف کامل بر فتاوای مراجع عظام تقلید، مهارت لازم در دریافت و تحلیل دقیق سؤال مخاطب را نیز داشته باشد تا بتواند پاسخ متناسب با مسئله را ارائه دهد. نوع طرح سؤال، گاهی در رسیدن به پاسخ صحیح بسیار تأثیرگذار است و از همین رو، پاسخگویی به احکام نیازمند دقت، تجربه و برخورد تخصصی است.
وی افزود: چنین رویکردی، فعالیتهای تبلیغی را پویاتر و اثربخشتر میکند. مُبلّغ در ایام اربعین در کنار زائران به عنوان یاریگر آنان حضور دارد و تلاش میکند با تبیین دقیق احکام، انجام تکالیف شرعی را برای آنان تسهیل کند؛ چراکه گاهی بیان کلی یک حکم، موجب سردرگمی مخاطب میشود، اما اگر مسئله به صورت تخصصی بررسی شود، هم دغدغه ذهنی زائر برطرف خواهد شد و هم با اطمینان بیشتری به وظیفه شرعی خود عمل خواهد کرد.
بداغآبادی با اشاره به یکی از آسیبهای رایج در بیان احکام، اظهار کرد: گاهی در کنار بیان احکام، مباحث اخلاقی نیز مطرح میشود، اما در برخی موارد این توصیههای اخلاقی بر حکم شرعی غلبه پیدا میکند و موجب برداشت نادرست مخاطب از حکم دین میشود. در حالی که اگرچه مباحث اخلاقی بسیار ارزشمند هستند و باید در جایگاه خود مورد توجه قرار گیرند، اما نباید به گونهای مطرح شوند که بر حکم شرعی سایه بیندازند یا آن را تحت تأثیر قرار دهند.
وی افزود: برای نمونه، ممکن است در موضوعی، محدوده پوشش واجب شرعی برای بانوان در برابر بانوان دیگر رعایت شده باشد و از نظر فقهی اشکالی وجود نداشته باشد، اما گاهی با استناد به مباحث اخلاقی، چنین القا میشود که این رفتار حرام است. در چنین مواردی، مفهوم حیا به گونهای مطرح میشود که مخاطب تصور میکند حکم شرعی نیز بر همان اساس تغییر کرده است؛ در حالی که نباید توصیههای اخلاقی را به گونهای بیان کرد که سبب تغییر یا تحریف برداشت از حکم شرعی شود.
این مدرس حوزه علمیه تأکید کرد: مبلغان باید میان احکام شرعی و توصیههای اخلاقی مرزبندی روشنی داشته باشند و برای مخاطب بهصراحت تبیین کنند که کدام موضوع، حکم شرعی است و کدام یک در حوزه توصیههای اخلاقی یا مستحبات قرار میگیرد.
وی خاطرنشان کرد: اگر حکمی واجب یا حرام است، باید همانگونه برای مخاطب بیان شود و اگر موضوعی در حوزه مستحبات یا توصیههای اخلاقی قرار دارد نیز باید با همان عنوان مطرح شود. نباید این دو حوزه به گونهای در هم آمیخته شوند که توصیههای اخلاقی بر احکام شرعی غلبه پیدا کند و مخاطب تصور کند حکم خدا همان چیزی است که مبلغ بیان میکند، در حالی که چنین نیست.
بداغآبادی در پایان با توصیه به مبلغان اعزامی گفت: لازم است در پاسخگویی به سؤالات شرعی، ضمن حفظ دقت علمی و رعایت موازین اخلاقی، همواره مرز میان احکام فقهی و توصیههای اخلاقی حفظ شود تا مخاطب بتواند با شناخت صحیح از وظیفه شرعی خود، آگاهانه به آن عمل کند.
نظر شما