ملاک ارزیابی قیام‌ها، هدف و انگیزه آنها است

حجت الاسلام سید مرتضی هاشمی کارشناس دینی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران اظهار داشت: در برخی روایات، از قیام‌هایی که پیش از ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) اتفاق می‌افتد، نهی شده است، اما برای فهم این روایات باید ابتدا مشخص کنیم که منظور از «قیام» چیست و این قیام با چه هدفی انجام می‌شود.

وی افزود: بخشی از این روایات ناظر به قیام‌هایی است که فرد با نام اهل‌بیت(ع) مردم را به سوی خودش دعوت می‌کند؛ یعنی شخصی قیام می‌کند و می‌گوید من می‌خواهم حکومت را در دست بگیرم و مردم را به خود دعوت می‌کند. چنین دعوتی با دعوت مردم به دین و اجرای احکام الهی تفاوت دارد.

کارشناس دینی تصریح کرد: باید میان دعوت به خود و دعوت به دین تفاوت گذاشت، اگر کسی مردم را به خودش دعوت کند و حکومت را برای شخص خود بخواهد، این مسئله با قیامی که هدف آن اجرای دین و برقراری عدالت است، متفاوت خواهد بود.

حجت الاسلام هاشمی با طرح این پرسش که «اصلاً چرا حکومت تشکیل می‌دهیم؟» گفت: حکومت‌ها برای اهداف مختلفی تشکیل می‌شوند و معمولاً کسی که می‌خواهد حکومت کند، از ایجاد امنیت، عدالت، ساخت جاده، فراهم کردن امکانات و حل مشکلات مردم سخن می‌گوید.

وی ادامه داد: حال اگر در جامعه‌ای شرایطی فراهم شود که بتوان بخشی از احکام دین را اجرا کرد، آیا باید گفت چون امام زمان(عج) هنوز ظهور نکرده‌اند، هیچ اقدامی نباید انجام شود؟

کارشناس دینی ابراز کرد: اگر فرد یا گروهی توانایی ایجاد ساختاری را داشته باشد که بتواند احکام الهی را در جامعه اجرا کند، باید بررسی کرد که هدف او چیست؛ آیا مردم را به خودش دعوت می‌کند یا به دین و اجرای فرمان الهی؟

حجت الاسلام هاشمی خاطرنشان کرد: آیات فراوانی در قرآن داریم که انسان‌ها را به عمل به دستورات دین، اجرای عدالت و اقامه احکام الهی دعوت می‌کند؛ بنابراین مسئله اصلی، تشخیص هدف و ماهیت حرکت است.

قیام زید را نمی‌توان با همه قیام‌ها یکسان دانست

وی برای تبیین این مسئله به نمونه‌هایی از تاریخ اشاره کرد و گفت: در زمان امام صادق(ع) نیز قیام‌هایی اتفاق افتاد که باید با توجه به شرایط و اهداف آنها مورد بررسی قرار گیرد؛ از جمله قیام زید، فرزند امام سجاد(ع).

کارشناس دینی تأکید کرد: زید پس از واقعه عاشورا قیام کرد و هدف او مقابله با ظلم و جنایتی بود که علیه اهل‌بیت(ع) صورت گرفته بود، امام صادق(ع) نیز درباره عموی خود زید با احترام سخن گفتند و برای او رحمت الهی را مسئلت کردند.

وی یادآور شد: نمی‌توان همه قیام‌ها را با یک حکم ارزیابی کرد؛ بلکه باید دید قیام با چه انگیزه‌ای، برای چه هدفی و با چه شعاری شکل گرفته است.

حجت الاسلام هاشمی در پاسخ به پرسشی درباره یکی از شبهات مطرح در حوزه خداشناسی، ادامه داد: گاهی این سؤال مطرح می‌شود که اگر خداوند همه چیز را خلق کرده، پس چه کسی خدا را خلق کرده است؟

وی عنوان کرد: اگر بگوییم خداوند را موجود دیگری خلق کرده، دوباره باید پرسید چه کسی آن موجود را خلق کرده است. اگر خالق او نیز مخلوق باشد، همین سؤال ادامه پیدا می‌کند.

کارشناس دینی تصریح کرد: در نهایت باید به موجودی برسیم که خودش مخلوق نباشد و وجودش وابسته به دیگری نباشد؛ زیرا اگر همه موجودات وابسته باشند، اصل وجود آنها قابل تبیین نخواهد بود.

همه موجودات نمی‌توانند مخلوق و وابسته باشند

وی ادامه داد: اینکه گفته می‌شود «هر مخلوقی خالق دارد» به این معنا نیست که همه چیز مخلوق است. ما معتقدیم موجودات مخلوق و وابسته‌اند، اما در نهایت باید به موجودی برسیم که وابسته نباشد.

حجت الاسلام هاشمی با بیان اینکه اگر همه موجودات به یکدیگر وابسته باشند، این سلسله به نتیجه نمی‌رسد، گفت: اگر وجود هر موجودی متوقف بر موجود دیگری باشد و این وابستگی هیچ‌گاه به یک موجود مستقل نرسد، اساساً وجود این مجموعه قابل تحقق نخواهد بود.

وی برای توضیح این مسئله به مثالی اشاره کرد و گفت: فرض کنید صد نفر پشت خط مسابقه ایستاده‌اند. یک لحظه دوربین قطع می‌شود و وقتی دوباره تصویر وصل می‌شود، می‌بینیم همه افراد به خط پایان رسیده‌اند.

کارشناس دینی افزود: سؤال این است که چه کسی حرکت را آغاز کرده است؟ اگر هر فرد حرکت خود را به فرد دیگری وابسته کرده باشد و هرکس منتظر دیگری باشد، هیچ‌کس نمی‌تواند حرکت کند؛ بنابراین باید عاملی وجود داشته باشد که خودش وابسته به دیگران نباشد.

حجت الاسلام هاشمی خاطرنشان کرد: این بحث در فلسفه با عنوان بطلان دور و تسلسل مطرح می‌شود، اگر همه موجودات وابسته باشند، باید در نهایت به موجودی برسیم که خودش وابسته نباشد.

وی اظهار کرد: فرض کنید فردی پولی در اختیار دارد و وقتی از او می‌پرسیم پول را از کجا آورده‌ای، می‌گوید از شخص دیگری گرفته‌ام. اگر همین سؤال را از نفر بعدی بپرسیم و او نیز بگوید از فرد دیگری گرفته و این سلسله بدون پایان ادامه پیدا کند، در نهایت مشخص نمی‌شود اصل این پول از کجا آمده است.

وی تصریح کرد: باید به کسی برسیم که اصل پول متعلق به خودش بوده و آن را در اختیار دیگران قرار داده است، در مسئله وجود نیز باید به موجودی برسیم که وجودش از خودش باشد و وابسته به موجود دیگری نباشد.

غفلت از خداوند، نتیجه گرفتار شدن ذهن در مسائل دنیوی است

حجت الاسلام هاشمی با اشاره به مسئله حضور قلب در نماز، بیان کرد: انسان در نماز به فقر و نیاز خود در برابر خداوند توجه می‌کند، اما گاهی ذهن او درگیر مسائل دنیوی می‌شود.

وی ابراز کرد: ممکن است انسان در حال نماز باشد، اما ذهنش درگیر فوتبال، کار یا مشکلات زندگی شود؛ به گونه‌ای که بعد از نماز متوجه شود به آنچه می‌گفته توجه نداشته است.

کارشناس دینی یادآور شد: انسان باید مراقب باشد مسائل دنیوی او را از توجه به خداوند غافل نکند؛ زیرا هر کاری که با خداوند و بندگی او ارتباط دارد، باید برای انسان جدی و مهم باشد.

وی خاطرنشان کرد: انسان در برابر خداوند، موجودی فقیر و نیازمند است و توجه به این نیازمندی، می‌تواند زمینه‌ساز معرفت بیشتر و تقویت بندگی انسان باشد

انتهای پیام /