به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام محمد معصوم علی روحانی هندی در خطبه‌های نماز جمعه مسجد جامع شیعه مغول در رانگون میانمار، گفت: محبت به امام زمان(عج) تنها در گفتار خلاصه نمی‌شود، بلکه با شناخت وظایف عصر غیبت، مراجعه به عالمان و فقهای واجد شرایط و عمل به آموزه‌های دینی معنا می‌یابد.
وی با تأکید بر جایگاه علم در آموزه‌های اسلامی اظهار داشت: در نگاه اسلام، علم صرفاً مجموعه‌ای از اطلاعات نیست، بلکه علم حقیقی دانشی است که انسان را به خشیت الهی، تقوا، اخلاص و عمل صالح رهنمون سازد.
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی افزود: عالمانی که دانش را با تقوا، اخلاص و کردار صالح همراه کرده‌اند، از مهم‌ترین حافظان و مفسران معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) به شمار می‌روند و نقش مهمی در هدایت فکری و دینی جامعه ایفا می‌کنند.
جایگاه والای علم و اهل علم در قرآن کریم
امام جمعه رانگون در ادامه با اشاره به آیات قرآن کریم درباره فضیلت علم و اهل علم گفت: قرآن مجید با بیان برتری درجات مؤمنان و اهل علم، دانش را یکی از نعمت‌های بزرگ الهی معرفی کرده است.
وی با اشاره به آیات سوره مجادله اظهار داشت: خداوند متعال درجات اهل ایمان و دانش را رفعت می‌بخشد. همچنین در سوره زمر، میان اهل علم و کسانی که از علم بهره‌ای ندارند، تفاوتی روشن بیان شده است.
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی همچنین به آیات سوره فاطر اشاره کرد و گفت: قرآن کریم خشیت و خداشناسی عالمان را مورد توجه قرار داده است؛ ازاین‌رو، در منطق قرآن، علم حقیقی از تقوا و خدا ترسی جدا نیست.
وی تأکید کرد: علمی که در وجود انسان خشیت الهی، اخلاق، مسئولیت‌پذیری و عمل صالح ایجاد نکند، از هدف اصلی خود فاصله گرفته است. علم در مکتب اهل‌بیت(ع) باید زمینه‌ساز رشد معنوی و اصلاح فرد و جامعه باشد.
علمای دین؛ وارثان انبیا در عرصه هدایت
این عالم دینی در ادامه به روایتی از امام جعفر صادق(ع) درباره فضیلت علم و عالمان اشاره کرد و گفت: در این روایت، برای طالب علم، حتی فرشتگان آسمان و زمین و موجودات دریا طلب آمرزش می‌کنند و فضیلت عالم بر عابد، به فضیلت ماه شب چهارده بر دیگر ستارگان تشبیه شده است.
وی افزود: در همین روایت، علمای دین «وارثان انبیا» معرفی شده‌اند؛ تعبیری که نشان‌دهنده جایگاه والای عالمان در حفظ و انتقال معارف دینی است.
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در تبیین مفهوم «وارثان انبیا» اظهار داشت: این وراثت، به معنای میراث مادی و مالی نیست، بلکه علم، معرفت، هدایت، اخلاق و مسئولیت دینی است که از انبیا به عالمان راستین منتقل می‌شود.
مسئولیت علما در تبیین معارف اهل‌بیت(ع)
امام جمعه رانگون با اشاره به مسئولیت سنگین عالمان دینی خاطرنشان کرد: علما وظیفه دارند معارف قرآن کریم و اهل‌بیت(ع) را به‌درستی فراگیرند، آن را تبیین و تفسیر کنند و این آموزه‌ها را به نسل‌های آینده منتقل سازند.
وی تصریح کرد: جایگاه علمای دین تنها به آموزش احکام محدود نمی‌شود، بلکه آنان در هدایت فکری و اخلاقی جامعه، تبیین معارف اسلامی و حفظ میراث علمی و معنوی اهل‌بیت(ع) مسئولیتی مهم بر عهده دارند.
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در پایان تأکید کرد: تکریم عالمان دینی، هنگامی ارزشمند و سازنده است که بر پایه شناخت جایگاه علم، رعایت معیارهای دینی و توجه به نقش علما در حفظ و انتقال معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) صورت گیرد.
توقیع امام زمان(ع) و ضرورت رجوع به علما در عصر غیبت
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در بخش دیگری از خطبه‌های نماز جمعه، با اشاره به توقیع معروف امام زمان(عج)، اظهار داشت: در عصر غیبت، برای شناخت احکام و پاسخ به مسائل دینی و شرایط جدید، باید به عالمان و متخصصان علوم اهل‌بیت(ع) مراجعه کرد.
وی با تشریح عبارت مشهور توقیع شریف، «فَإِنَّهُمْ حُجَّتِی عَلَیْکُمْ، وَأَنَا حُجَّةُ اللَّهِ عَلَیْهِمْ» گفت: این عبارت، اهمیت مراجعه به عالمان دینی و فقهای واجد شرایط را در دوران غیبت برای دریافت راهنمایی‌های دینی نشان می‌دهد.
امام جمعه رانگون در تبیین این فراز تأکید کرد: معنای «فإنهم حجتی علیکم» این نیست که عالم دینی در جایگاه امام معصوم(ع) قرار دارد یا دارای جایگاهی مستقل از آن حضرت است؛ بلکه حجیت عالم دینی در طول و تابع حجیت امام معصوم(ع) قرار دارد.
وی افزود: عالم دینی وظیفه دارد مردم را در شناخت احکام و معارف دین و چگونگی عمل به آنها راهنمایی کند و در عین حال، خود نیز در برابر خداوند متعال و امام معصوم(ع) مسئول و پاسخگوست.
ضرورت تخصص در مسائل دینی
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی با تأکید بر ضرورت تخصص در شناخت احکام دینی گفت: همان‌گونه که مردم در امور پزشکی به پزشک متخصص، در مسائل مهندسی به مهندس متخصص و در امور حقوقی به حقوقدان مراجعه می‌کنند، علوم دینی نیز نیازمند تخصص و دانش عمیق است.
وی تصریح کرد: برای هر فردی امکان آنکه همه احکام شرعی را به‌صورت مستقیم و مستقل از قرآن کریم و روایات استخراج کند، وجود ندارد. ازاین‌رو، در مسائل پیچیده و تخصصی دینی باید به فقهایی مراجعه کرد که در زمینه‌هایی همچون قرآن، حدیث، اصول فقه و سایر علوم مرتبط با استنباط احکام، دانش و مهارت کافی دارند.
این عالم دینی افزود: بهره‌گیری از نظر متخصصان دینی، نشانه ضعف فکری نیست، بلکه نشان‌دهنده پذیرش اصل تخصص و استفاده صحیح از دانش و تجربه اهل فن است.
لباس روحانیت، معیار عالم دینی نیست
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های عالم شایسته دینی اظهار داشت: صرف پوشیدن لباس روحانیت، به‌تنهایی نمی‌تواند معیار عالم بودن یا شایستگی یک فرد برای هدایت دینی مردم باشد.
وی افزود: عالم دینی واقعی باید از دانش و تخصص کافی، تقوا، اخلاص، عمل به علم، امانتداری، حق‌طلبی و خیرخواهی نسبت به مردم برخوردار باشد و از دنیاطلبی دوری کند. همچنین ارتباط عمیق و پایبندی استوار به قرآن کریم و مکتب اهل‌بیت(ع) از دیگر معیارهای مهم عالم دینی است.
امام جمعه رانگون تأکید کرد: تکریم علما به این معنا نیست که انسان هر سخن یا دیدگاه فردی را بدون تحقیق و بررسی بپذیرد؛ بلکه باید با شناخت جایگاه علمی و اخلاقی عالم دینی، از دانش و هدایت او بهره گرفت.
احترام به علما؛ احترام به علم و معارف دین
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت تکریم عالمان دینی، به روایتی منقول از امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) اشاره کرد که بر اساس آن، احترام و تعظیم عالم، در حقیقت تعظیم پروردگار دانسته شده است.
وی اظهار داشت: احترام به عالم دینی، در واقع احترام به علم، معرفت، قرآن کریم و میراث علمی و معنوی اهل‌بیت(ع) است. حفظ جایگاه اهل علم در جامعه، برای تقویت فرهنگ دینی و استمرار سنت علمی و معرفتی ضروری است.
این کارشناس دینی همچنین خاطرنشان کرد: هرچه عالم در مسیر علم و معرفت پیشرفت بیشتری می‌کند، باید تواضع او نیز افزایش یابد و احترام به استادان و پیشکسوتان علمی در وجود او بیشتر شود.
علم، تقوا و تواضع؛ معیارهای منزلت علمی
امام جمعه رانگون در جمع‌بندی این بخش از سخنان خود تأکید کرد: جایگاه عالم دینی تنها با عنوان، لباس یا موقعیت اجتماعی تعیین نمی‌شود، بلکه علم، تقوا، اخلاص، عمل صالح، امانتداری، حق‌طلبی، تواضع و پایبندی به تعالیم قرآن و اهل‌بیت(ع) از مهم‌ترین معیارهای شناخت عالم شایسته است.
وی افزود: جامعه نیز باید ضمن حفظ حرمت و جایگاه علما، فرهنگ پرسشگری، تحقیق و بهره‌گیری آگاهانه از متخصصان دینی را تقویت کند تا ارتباط میان مردم و عالمان بر پایه علم، اعتماد، اخلاق و مسئولیت‌پذیری شکل گیرد.
تکریم استاد در سیره بزرگان دین
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در ادامه خطبه‌های نماز جمعه، با اشاره به سیره و رفتار عالمان بزرگ گذشته، نمونه‌هایی از احترام و تکریم استاد را در زندگی آنان بیان کرد و گفت: توجه به جایگاه استاد و حفظ حرمت او، همواره یکی از جلوه‌های اخلاق علمی در میان عالمان شیعه بوده است.
وی با اشاره به سیره شیخ مرتضی انصاری(ره) اظهار داشت: ایشان نسبت به خانواده و نزدیکان استاد بزرگ خود، صاحب جواهر، احترام ویژه‌ای قائل بود و این احترام را حتی در ارتباط با خاندان و وابستگان استاد نیز حفظ می‌کرد.
خدمت به استاد؛ جلوه‌ای از اخلاص علمی
وی همچنین با اشاره به زندگی آیت‌الله حائری یزدی(ره) گفت: ایشان در دوران بیماری استاد خود، سید محمد فشارکی(ره)، از وی مراقبت و پرستاری می‌کرد و در خدمت او بود.
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی این رفتار را نمونه‌ای عملی از احترام شاگرد به استاد، اخلاص در مسیر علم و ارج نهادن به رابطه علمی و معنوی میان استاد و شاگرد دانست.
امام جمعه رانگون در ادامه به سیره آیت‌الله گلپایگانی(ره) اشاره کرد و گفت: ایشان همواره با احترام فراوان با استاد خود رفتار می‌کرد و حتی پس از رحلت استاد نیز یاد و نام او را گرامی می‌داشت و برای وی فاتحه می‌خواند.
وی افزود: این رفتار نشان می‌دهد که رابطه استاد و شاگرد در فرهنگ اسلامی تنها به دوران تحصیل و کسب دانش محدود نمی‌شود، بلکه احترام و حق‌شناسی نسبت به استاد می‌تواند پس از پایان دوران تعلیم نیز استمرار داشته باشد.
امام خمینی(ره)؛ نمونه‌ای از تواضع علمی و تکریم استاد
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی همچنین با اشاره به سیره امام خمینی(ره) اظهار داشت: ایشان همواره برای استادان خود و عالمان بزرگ نسل‌های پیشین احترام ویژه‌ای قائل بود و در آثار، سخنرانی‌ها و نوشته‌های خود از آنان با تعظیم و تکریم یاد می‌کرد.
وی این شیوه را نمونه‌ای از تواضع علمی و اخلاقی دانست و گفت: احترام به استاد و بزرگان علمی می‌تواند برای طلاب و نسل جدید عالمان، الگویی ارزشمند در مسیر تحصیل، تهذیب و رشد علمی باشد.
نقش عالم دینی در عصر فزونی اطلاعات و شبهات
امام جمعه رانگون در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شرایط فکری و اجتماعی عصر حاضر اظهار داشت: گسترش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، افزایش حجم اطلاعات نادرست و انتشار شبهات فکری و اعتقادی، ضرورت بهره‌گیری از راهنمایی عالمان دینی آگاه و شایسته را بیش از گذشته آشکار کرده است.
وی افزود: در چنین شرایطی، عالم دینیِ صالح و برخوردار از دانش و تخصص می‌تواند در پاسخ‌گویی به شبهات اعتقادی، تبیین احکام شرعی، هدایت فکری نسل جوان، کاهش اختلافات اجتماعی، پیوند دادن مردم با معارف قرآن و اهل‌بیت(ع) و اصلاح برداشت‌های نادرست از دین نقش مؤثری ایفا کند.
عالمان شایسته؛ سرمایه‌ای برای هدایت جامعه
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی تأکید کرد: حضور عالمان صالح، آگاه و توانمند در جامعه، نعمتی مهم در عرصه دینی و اجتماعی است و می‌تواند زمینه هدایت فکری و معنوی نسل جدید را فراهم کند.
وی خاطرنشان کرد: در شرایطی که جامعه با حجم گسترده‌ای از اطلاعات، دیدگاه‌ها و شبهات مواجه است، بهره‌گیری از عالمان متخصص و متعهد می‌تواند به مردم، به‌ویژه نسل جوان، در تشخیص صحیح معارف دینی و یافتن مسیر درست فکری و اعتقادی کمک کند.
ضرورت پیوند نسل جوان با علم و اهل علم
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در ادامه خطبه‌های نماز جمعه، بر ضرورت تربیت دینی و فکری نسل جوان تأکید کرد و اظهار داشت: تکریم عالمان دینی نباید تنها در قالب احترام ظاهری و رسمی باقی بماند، بلکه باید نسل جدید را با اهمیت علم، تحقیق، مطالعه معارف دینی و بهره‌گیری از دانش اهل علم نیز آشنا کرد.
وی افزود: ضروری است جوانان با قرآن کریم، سیره و معارف اهل‌بیت(ع) و علوم دینی ارتباط عمیق‌تری برقرار کنند و در کنار آن، این آگاهی را به دست آورند که برای شناخت مسائل دینی، به جای مراجعه به منابع نامعتبر و اطلاعات غیرمستند، از راهنمایی عالمان متخصص و مراکز علمی معتبر بهره بگیرند.
محبت به امام زمان(عج) و مسئولیت در عصر غیبت
امام جمعه رانگون در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به ارتباط مؤمنان با امام زمان(عج) و مسئولیت‌های دینی در دوران غیبت گفت: محبت به امام زمان(عج) تنها در اظهار زبانی محبت یا تکرار نام آن حضرت خلاصه نمی‌شود، بلکه شناخت تعالیم ایشان و توجه به الزامات هدایت دینی در عصر غیبت نیز بخشی از حقیقت این محبت است.
وی ادامه داد: در دوران غیبت، رجوع به فقهای واجد شرایط و عالمان متخصص برای شناخت و تبیین مسائل دینی، یکی از عناصر مهم نظام علمی و دینی جامعه شیعه است.
حجت‌الاسلام محمد معصوم علی در عین حال تأکید کرد: این مسئولیت تنها متوجه مردم نیست، بلکه عالم دینی نیز در برابر خداوند و جامعه مسئولیت سنگینی بر عهده دارد و باید خود را در برابر قرآن، شریعت، تقوا، اخلاق و حقیقت پاسخگو بداند.
وی خاطرنشان کرد: عالم دینی هنگامی می‌تواند جایگاه واقعی خود را در هدایت جامعه ایفا کند که علم را با تقوا، اخلاق، اخلاص و احساس مسئولیت همراه سازد و همواره در مسیر حق و تعالیم قرآن و اهل‌بیت(ع) حرکت کند.
نظر شما