کتاب «روش مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی»؛ نقشه‌ای روشمند برای تبدیل مفاهیم دینی به مدل‌های علمی

به گزارش خبرگزاری حوزه ،کتاب «روش مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی با تأکید بر سازه‌های روان‌شناختی» نوشته مسعود نورعلیزاده میانجی، با ارائه الگویی مرحله‌به‌مرحله، به یکی از نیازهای مهم پژوهش‌های اسلامی و علوم انسانی پاسخ می‌دهد: چگونه می‌توان مفاهیم و آموزه‌های موجود در متون اسلامی را با حفظ مبانی معرفت‌شناختی آن‌ها، به مدل‌های مفهومی قابل‌فهم، قابل‌ارزیابی و قابل‌کاربرد در پژوهش علمی تبدیل کرد؟

این اثر، پس از تبیین مفاهیمی همچون «روش»، «مدل»، «مدل مفهومی و نظری»، «سازه» و نسبت آن‌ها با متون اسلامی، مبانی پارادایمی و معرفت‌شناختی مدل‌یابی در متن دینی را بررسی می‌کند.

نویسنده در این مسیر، بر جایگاه مدل در معرفت دینی، مسئله تبیین و قانون‌مندی، اصل علیت، واقع‌گرایی، ظرفیت متون اسلامی برای فهم علمی و نیز قابلیت آن‌ها در تولید فرضیه و کشف علمی تمرکز دارد.

بخش محوری کتاب، فرایند پیشنهادی برای مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی است؛ فرایندی که از مفهوم‌پردازی و مسئله‌شناسی آغاز می‌شود، با فهم‌پژوهی و استخراج مفاهیم از متون اسلامی ادامه می‌یابد و سپس از طریق شبکه‌سازی واژگانی، تشکیل خانواده مفاهیم، متن‌کاوی و تحلیل و فهم متن، به بسط و ساخت مدل مفهومی می‌رسد.

در ادامه نیز اعتبارسنجی مدل، شامل سنجش اعتبار فهم متون اسلامی و ارزیابی ساختار مدل، مورد توجه قرار گرفته است.

از نکات برجسته اثر، ارائه یک کاربست عملی از این روش در موضوع «فطرت» است؛ نمونه‌ای که تکنیک‌های بسط مدل از یک کد، از دو یا چند کد مرتبط و از روابط دو یا چندسازه را نشان می‌دهد و مسیر تبدیل داده‌های متنی به مدل‌های کامل‌تر را به‌صورت عینی‌تر پیش روی پژوهشگر قرار می‌دهد.

این کتاب همچنین با طرح چشم‌اندازهایی مانند امکان‌سازی نظریه‌پردازی اسلامی و اجتهاد تئوریک در فراسوی مدل، افق تازه‌ای برای پژوهشگران حوزه‌های روان‌شناسی اسلامی، علوم تربیتی، مشاوره، خانواده و دیگر رشته‌های علوم انسانی اسلامی می‌گشاید.

«روش مدل‌یابی مفهومی از متون اسلامی با تأکید بر سازه‌های روان‌شناختی» را می‌توان راهنمایی روشمند برای پژوهشگرانی دانست که در پی پیوند دادن دقت‌های علمیِ مدل‌سازی با ظرفیت‌های معرفتی و معنایی متون اسلامی هستند.

علاقه مندان برای تهیه این کتاب خواندنی به درگاه موسسه نشر حوزه های علمیه https://nashrehowzeh.ir/p/d/2147 یا به نشانی قم خیابان معلم، جنب بیت امام خمینی(ره)، موسسه انتشارات حوزه های علمیه مراجعه کنند. شماره تماس ۰۹۳۸۷۹۲۴۲۲۹ پاسخ گوی کتاب دوستان است.