استکبارستیزی؛ یک شعار سیاسی یا حق ذاتی؟

خبرگزاری حوزه | فرض کنید کسی بدون هیچ دلیلی به شما بگوید: «من از تو بالاترم؛ پس حق دارم برایت تصمیم بگیرم.»

اولین واکنش شما چه خواهد بود؟ اعتراض.

نه لازم است کتاب فلسفه خوانده باشید، نه تاریخ انقلاب بدانید و نه حتی کسی برایتان توضیح داده باشد که استقلال یعنی چه. انسان، به طور طبیعی، تحقیر و زورگویی را خوش نمی‌دارد. وقتی کسی بخواهد اختیار، عزت یا حق انتخاب او را از بین ببرد، در درونش چیزی به مقاومت برمی‌خیزد.

اینجا می‌توان از یک اصل مهم سخن گفت: انسان، سلطه تحقیرآمیز را نمی‌پذیرد.

استکبارستیزی را اگر فقط در حد یک شعار سیاسی ببینیم، بخش مهمی از معنای آن را از دست داده‌ایم. مسئله از جایی عمیق‌تر آغاز می‌شود؛ از همان جایی که انسان می‌گوید: «من قرار نیست بنده انسان دیگری باشم.»

قرآن کریم نیز رابطه انسان با خدا را نقطه مقابل بندگی انسان‌ها قرار می‌دهد. در منطق توحید، انسان بندۀ خداست و همین بندگی، او را از پذیرش بندگی طاغوت‌ها و انسان‌های مستکبر آزاد می‌کند.

به همین دلیل است که در قرآن، مسئله استکبار فقط درباره یک دولت یا یک قدرت سیاسی نیست. «استکبار» یک منطق است؛ منطقی که می‌گوید من حق دارم بر دیگران برتری بجویم، برای آنها تصمیم بگیرم و خواسته خودم را به آنها تحمیل کنم.

در مقابل، استکبارستیزی یعنی انسان و جامعه، عزت و اختیار خود را ارزان نفروشند.

این نگاه کمک می‌کند بفهمیم چرا موضوع استکبارستیزی را نمی‌توان فقط در یک حادثه تاریخی خلاصه کرد. اعتراض امام خمینی(ره) به کاپیتولاسیون نیز در همین چارچوب قابل‌فهم است. مسئله فقط یک قانون نبود؛ مسئله‌ای بود که از نگاه معترضان، با شأن و استقلال ملت ایران ارتباط پیدا می‌کرد.

جامعه‌ای که تحقیر را نپذیرد، می‌تواند حول همین اصل با یکدیگر متحد شود. ممکن است مردم در بسیاری از مسائل باهم اختلاف داشته باشند؛ اما وقتی پای عزت و استقلال یک ملت به میان می‌آید، یک نقطه مشترک شکل می‌گیرد.

شاید به همین دلیل است که استکبارستیزی، پیش از آنکه یک شعار باشد، می‌تواند یک نقطه اتصال باشد.

اتصال انسان‌هایی که نمی‌خواهند زیر بار زور بروند.

اتصال نسلی که دیروز برای استقلال ایستاد با نسلی که امروز باید معنای استقلال را بفهمد.

و اتصال مردمی که با وجود تفاوت‌هایشان، بر سر یک اصل با هم مشترک‌اند:

هیچ قدرتی نباید حق تحقیر و تحمیل بر یک ملت را برای خود مسلم بداند.

گروه خادمان تأمین محتوای حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها