حجت الاسلام عباس نیکزاد از اساتید مدارس علمیه شهرستان بابل در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در ساری با اشاره به سالروز میلاد رسول الله(ص) و فرا رسیدن «هفته وحدت» در بیان نکاتی از شخصیت پیامبر خدا(ص)، اظهار داشت: حضرت (ص) به اتفاق همه مسلمانان، محبوبترین و بزرگترین شخصیت اسلام و بلکه بشریت، در طول تاریخ است. ایشان افضل و خاتم پیامبران و رسولان الهی هستند.
نکاتی از شخصیت والای رسول الله (ص)
عضو هیئت علمی دانشگاه بابل با بیان اینکه «شریعت پیامبر اسلام(ص) کاملترین شرایع الهی و دین ایشان کاملترین ادیان است» خاطرنشان کرد: دینی غیر از دین رسول الله(ص) و شریعتی غیر از شریعت حضرت(ص) در نزد خدا پذیرفته نیست. بر اساس وعده صریح الهی، دین اسلام بر همه ادیان پیروز خواهد شد و پرچم حاکمیت آن در سراسر گیتی برافراشته خواهد شد.
استاد مدارس علمیه شهرستان بابل در ادامه بیان از شخصیت والای حبیب الله(ص) یادآور گردید: آموزههای پیامبر اکرم(ص) فراتر از زمان و محیط خودش بوده است؛ و همین امر نشان میدهد که ایشان تحت تأثیر زمان و مکان خویش نبوده اند؛ بلکه آموزههای ایشان، الهی و آسمانی بوده است؛ آموزه هایی از قبیل «دعوت به توحید و مبارزه با شرک» و «دعوت به ایمان به معاد و حیات جاودانه اخروی» و «دعوت به طلب علم و دانش» و «دعوت به کارگیری عقل و پرهیز از تقلیدهای کورکورانه از آباء و اجداد» و «احیای حقوق زن» و «مبارزه با کشتن دختر و تحقیر زنان» و «دعوت به ارزشها و مکارم اخلاق و عفو و گذشت» و «دعوت به نظافت و پاکیزگی و آراستگی».
وی گفت: پیامبر اکرم(ص) با تکیه بر آموزههای حیاتبخش خود، توانستند در بازه زمانی کوتاهی تمدنی عظیم را در گسترهای وسیع بنیان نهند. در حالی که جهان غرب در تاریکیهای قرون وسطی و انحطاط غرق بود، در مشرق زمین تمدنی پیشرو متولد شد که نه تنها در تمامی عرصهها پیشتازی کرد، بلکه بعدها به الگوی تمدنی برای غرب تبدیل گردید.
سخنی در باب هفته وحدت
حجتالاسلام نیکزاد با اشاره به اهمیت نزدیکی مذاهب، اعلام هفته وحدت از دوازدهم تا هفدهم ربیعالاول را یکی از ابتکارات ارزشمند امام خمینی (ره) پس از پیروزی انقلاب اسلامی دانست.
وی افزود: تعیین این بازه زمانی که با ایام ولادت پیامبر اکرم(ص) و فضای جشن و شادی گره خورده است، انتخابی هوشمندانه و پسندیده برای تقویت پیوندهای میان شیعیان و سنیان است.
استاد مدارس علمیه شهرستان بابل در تبیین مفهوم وحدت میان شیعیان و اهل سنت، اظهار داشت: مقصود از وحدت در این راستا، همان «اتحاد» است؛ به این معنا که لزوماً یکی شدن شیعه و سنی مدّ نظر نیست، بلکه هدف، ایجاد یکپارچگی، همبستگی، همدلی و همسویی میان آنان است. همانگونه که در «وحدت حوزه و دانشگاه» نیز هدف ادغام این دو نهاد در یکدیگر نیست، بلکه مقصود، تقویت ارتباط، همدلی و همسویی میان حوزویان و دانشگاهیان است.
وی با بیان اینکه «شعار وحدت میان شیعه و سنی پیشینه دیرینه دارد»، خاطرنشان کرد: این شعار از اوایل قرن بیستم به صورت جدی در میان تعدادی از شخصیتهای شیعه و سنی مطرح شده است. عالمانی چون سید جمالالدین اسدآبادی، شیخ محمد عبدُه، محمدحسین کاشفالغطاء، سید شرف الدین موسوی جبل عاملی، عبدالمجید سلیم، محمود شلتوت، محمدتقی قمی و آیتالله العظمی بروجردی به آن سرعت بیشتری دادند.
حجت الاسلام نیکزاد با اشاره به اهمیت نزدیکی مذاهب، اعلام هفته وحدت از دوازدهم تا هفدهم ربیعالاول را یکی از ابتکارات ارزشمند امام خمینی(ره) دانست و تأکید کرد: انتخاب ایام ولادت پیامبر اکرم(ص)، به دلیل ماهیت جشن و شادی، انتخابی هوشمندانه برای تقویت پیوندهای میان شیعیان و سنیان است.
وی با تبیین مفهوم وحدت، اظهار داشت: مقصود از وحدت در اینجا، همان «اتحاد» است؛ به این معنا که لزوماً یکی شدن شیعه و سنی مد نظر نیست، بلکه هدف، ایجاد یکپارچگی، همبستگی و همسویی میان آنان است. وی این رویکرد را مشابه «وحدت حوزه و دانشگاه» دانست که در آن هدف، نه ادغام، بلکه ایجاد ارتباط مؤثر و همدلی میان دو طیف است.
استاد درس خارج حوزه در ادامه افزود: با وقوع انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ و تشکیل جمهوری اسلامی، اندیشه وحدت به اهتمام امام خمینی(ره) بیش از پیش گسترش یافت و پس از ایشان، مقام معظم رهبری بهطور جدی منادی و پیگیر این شعار بودهاند. وی در این راستا به عبارت زیبای علامه فقید، کاشف الغطاء اشاره کرد که فرمود: «بنی الاسلام علی کلمتین: کلمه التوحید و توحید الکلمه»
وی گفت: امام خمینی(ره) می فرماید: «ما با مسلمین اهل تسنن یکی هستیم؛ واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسی کلامی بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمانها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانی هستند که می خواهند بین مسلمانان اختلاف بیندازند. قضیه شیعه و سنی اصلًا در کار نیست، ما همه با هم برادریم»
حجت الاسلام نیکزاد خاطرنشان کرد: مقام معظم رهبری(ره) در اهمیت «هفته وحدت» می فرماید: «این هفته وحدت، این هفته مشترک الاحترام بین مسلمین را قدر بدانید، همه سعی کنند وحدت و اتحاد نیروها و در یک جبهه قرار گرفتن نیروهای مسلمین را که رمز سعادت و مایه سربلندی مسلمین وبزرگترین حربه ملتها درمقابل استکبار جهانی است مغتنم بشمارند و قدر بدانند»
مبانی شرعی شعار وحدت میان شیعه و سنی در فقه شیعه
یک: قرآن کریم
عضو هیئت علمی دانشگاه بابل با اشاره به اهمیت «وحدت» در نگاه قرآن کریم، یادآور گردید: آیات فراوان قرآن بر لزوم وحدت میان مسلمین دلالت دارد؛ از این رو به برخی از آنها اشاره میکنیم:
«إِنَّ هَٰذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّکُمْ فَاعْبُدُونِ» (سوره انبیا، آیه ۹۲)
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ» (سوره حجرات آیه ۱۰)
«وَأَطِیعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِیحُکُمْ ۖ وَاصْبِرُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِینَ» (سوره انفال، آیه ۴۶)
«وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ وَاذْکُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَکُنْتُمْ عَلَیٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَکُمْ مِنْهَا ۗ کَذَٰلِکَ یُبَیِّنُ اللَّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ» (سوره آل عمران، آیه ۱۰۳)
«قُل یا أَهلَ الکِتابِ تَعالَوا إِلیٰ کَلِمَةٍ سَواءٍ بَینَنا وَبَینَکُم أَلّا نَعبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلا نُشرِکَ بِهِ شَیئًا وَلا یَتَّخِذَ بَعضُنا بَعضًا أَربابًا مِن دونِ اللَّهِ ۚ فَإِن تَوَلَّوا فَقولُوا اشهَدوا بِأَنّا مُسلِمونَ» (سوره آل عمران، آیه ۶۴) آیه اخیر، به وحدت میان پیروان ادیان مختلف توحیدی توصیه دارد.
دو: روایات و سیره پیشوایان معصوم(ع)
حجت الاسلام نیکزاد با اشاره به اهمیت بنیادین وحدت، اظهار داشت: روایات و سیره پیشوایان معصوم(ع) دلالت بر اهمیت و جدیت این شعار دارد. در سیره معصومین، توصیههای مکرری به شیعیان برای برقراری همزیستی مسالمتآمیز، تقویت اتحاد و گسترش ارتباطات مؤثر با اهل سنت دیده میشود.
وی افزود: شیخ حر عاملی در کتاب وسائل الشیعه، بابی را تحت عنوان «باب وجوب عشرة الناس» به این موضوع اختصاص داده، و میفرماید: «بَابُ وُجُوبِ عِشْرَةِ النَّاسِ حَتَّی الْعَامَّةِ بِاَدَاءِ الْاَمَانَةِ وَ اِقَامَةِ الشَّهَادَةِ وَ الصِّدْقِ وَ اسْتِحْبَابِ عِیَادَةِ الْمَرْضَی وَ شُهُودِ الْجَنَائِزِ وَ حُسْنِ الْجِوَارِ وَ الصَّلاةِ فِی الْمَسَاجِدِ؛ باب واجب بودن زندگی مسالمتآمیز با مردم، حتّی اهلسنت؛ بدینصورت که امانت آنان را ادا کنید و به سود آنان شهادت دهید و به راستگویی با آنان پایبند باشید، مستحب است که مریضهای آنان را عیادت، جنازههای آنان را تشییع، با همسایگان رفتار نیکو و در مساجد حضور داشته باشید».
استاد درس خارج حوزه خاطرنشان کرد: امام حسن عسکری (ع) به شیعیان فرمودهاند: «اوصیکم بتقویالله والورع فیدینکم و الاجتهاد لله و صدق الحدیث و اداء الامانه الی من ائتمنکم من بر او فاجر و طول السجود و حسنالجوار فبهذا جاء محمد (ص). صلوا فی عشائرهم و اشهدوا جنائزهم و عودوا مرضاهم و ادّوا حقوقهم فان الرّجل منکم اذا ورع فیدینه و صدق فیحدیثه و أدی الامانه و حسن خلقه مع الناس قیل: هذا شیعی فیسرّنی ذلک؛ شما را به تقوای الهی و ورع در دین و کوشش در راه خدا و راستگویی و پرداخت امانت به هرکسی که به شما امانت سپرده است نیکوکار باشد یا بدکار و سجده طولانی و خوش همسایگی و همسایه داری، وصیت و سفارش مینمایم؛ که محمد (ص) این ارزشها را آورد و برای همین امور مبعوث شد. در بین قبیلهها و طوائفشان نماز بخوانید و بر جنازههای آنان حاضر شوید و در تشییع جنازه آنان شرکت کنیدو بیمارانشان را عیادت کنید و حقوق آنان را ادا کنید؛ زیرا هر کس از شما شیعیان در دینش ورع بورزد و در سخنش راست بگوید و امانت را بپردازد و ادا کند و با مردم خوشرفتاری کند و اخلاقش را با مردم نیک و زیبا سازد گفته میشود: این انسان "شیعه" است، این مرا مسرور و خوشحال میکند.» (بحارالانوار، ج ۷۸، ص ۳۷۲)
وی با اشاره به تأکید روایات اهل بیت(ع) بر شناخت وظایف و حقوق مسلمانان نسبت به همدیگر خاطرنشان کرد: پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «المسلم علی المسلم حرام دمه و ماله و عرضه.» در روایتی دیگر می خوانیم: «المسلم اخو المسلم، لا یحل له دمه و ماله، الا من طیبة نفسه.» این روایات بر حرمت جان و مال و عرض مسلمانها دلالت دارد.
استاد مدارس علمیه شهرستان بابل تصریح نمود: در روایتی از امام صادق (ع) می خوانیم: «المسلم اخو المسلم لا یظلمه ولا یسلمه، ومن کان فی حاجة اخیه کان الله فی حاجته، ومن فرج عن مسلم کربة فرج الله عنه کربة من کربات یوم القیامة، ومن ستر مؤمنا ستره الله یوم القیامة» و یا میفرماید: «المسلم اخو المسلم، و هو عینه و مرآته و دلیله لایخونه و لایخدعه و لا یظلمه و لایکذبه و لایغتابه»عنوان مسلم که در این روایات آمده، شامل شیعه و سنی میشود.
وی گفت: در روایات ما «اسلام» چنین تعریف شده است: امام باقر (ع) می فرماید: «و الاسلام ما ظهر من قول او فعل، و هو الذی علیه جماعة من الناس من الفرق کلّها، و به حقنت الدماء، وعلیه جرت المواریث، و جاز النکاح، واجتمعوا علی الصلوة والزکوة والصوم والحج، فخرجوا بذلک عن الکفر واضیفوا الی الایمان؛ اسلام عبارت است از آنچه از قول و فعل ظاهر میشود، و این همانی است که بر آن، جماعتی از مردم از همه فرقهها هستند و بهوسیله آن، خونها صیانت یافت و بر آن ارثها، جریان گرفت و توسط آن نکاح جایز شد، آنان بر نماز و زکات و روزه و حج اجتماع یافتهاند، پس به واسطه آن از کفر بیرون رفته و به ایمان اضافه شده اند.»
حجت الاسلام نیکزاد اظهارداشت: از امام صادق (ع) روایت شده است: «الاسلام هو الظاهر الذی علیه الناس، شهادة ان لا اله الا الله و انّ محمداً رسول الله (ص) واقامة الصلوة، وایتاء الزکوة، وحج البیت وصیام شهر رمضان؛ اسلام همان ظاهری است که مردم بر آن هستند، (یعنی) شهادت به این که جز الله هیچ خدایی نیست و محمد فرستاده خداوند است، و بهپا داشتن نماز و دادن زکات و حج خانه خدا و روزه گرفتن در ماه رمضان.»
وی خاطرنشان کرد: سیره عملی پیشوایان معصوم (ع) نیز چنین بوده است. آنها در مساجد اهل سنت حضور پیدا میکردند و پشت سر آنها نماز میخواندند و به عیادت بیماران آنها میرفتند و در تشییع جنازه اموات آنها حضور پیدا میکردند. امام صادق (ع) میفرماید: «من صلّی معهم فی الصف الاول کان کمن صلی خلف رسول الله (ص ) فی الصف الاول؛ کسی که در نماز جماعت اهل سنت شرکت کند و با آنها نماز بخواند، مانند کسی است که در صف اول پشت سر پیامبر (ص ) نماز خوانده باشد.» (وسائل الشیعه ، ج ۳، ص ۳۸۱)
استاد درس خارج حوزه علمیه یادآور شد: کمکها، خیرات و بخششهای امامان معصوم (ع)، بهویژه مواردی که در پنهانِ شب در شهر مدینه صورت میگرفت، عمدتاً به فقرا و نیازمندان اهل سنت تعلق داشت؛ چرا که در آن دوران، اکثریت مردم مدینه از اهل سنت بودند.
سه: مبنای عقلی شعار وحدت شیعه و سنی
عضو هیئت علمی دانشگاه بابل با اشاره به مبانی عقلی شعار وحدت شیعه و سنی خاطرنشان کرد: با توجه به مشترکات فراوان در اصول، فروع و همچنین اهداف و آرمانهای اسلامی، و با عنایت به اینکه مسلمانان دشمنانی مشترک دارند که با اصل دین و عزت و امنیت آنان در ستیزند، عقل حکم میکند که تفرقهافکنیها و تنازعات کنار گذاشته شود. وی تأکید کرد که در برابر تلاشهای گسترده دشمنان برای ایجاد تفرقه، مسلمانان باید با تکیه بر مشترکات، مسیر همدلی، همسویی و همنوایی را در پیش بگیرند.
چهار: مبنای قانونی
حجت الاسلام و المسلمین عباس نیکزاد اظهار داشت: در قانون اساسی جمهوری اسلامی بر شعار وحدت به عنوان یک اصل اساسی تکیه شده است. در اصل ۱۱ قانون اساسی آمده است: «به حکم آیه کریمه «ان هذه امتکم امه واحده و انا ربکم فاعبدون» همه مسلمانان یک اُمتند و دولت جمهوری اسلامی ایران موظف است سیاست کلی خود را بر پایه ائتلاف و اتحاد ملل اسلامی قرار دهد و کوشش به عمل آورد تا وحدت سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جهان اسلام را تحقق بخشد.»
ج- شعار تقریب بین مذاهب اسلامی
استاد مدارس علمیه شهرستان بابل گفت: در کنار شعار «وحدت شیعه و سنی» شعار دیگری به نام «تقریب بین مذاهب اسلامی» مطرح است؛ که علمای بزرگی پیگیر این امر بوده اند و در جمهوری اسلامی نیز مجمع تقریب بین مذاهب اسلامی تشکیل شده است. مقصود از تقریب این است که اولاً در حد ممکن دیدگاههای مذاهب اسلامی در اصول و در فروع به همدیگر نزدیک شود و ثانیاً از تهمت و افترا و نسبتهای ناروا و بدگویی نسبت به همدیگر پرهیز شود و ثالثاً راهکارهایی برای ایجاد وحدت داده شود.
وی گفت: در مادة پنجم اساسنامه این مجمع آمده است: «مجمع تقریب برای رسیدن به اهداف زیر فعالیت می کند:
الف. کمک به امر احیا و گسترش فرهنگ و معارف اسلامی و دفاع از حریم قرآن کریم و سنت پیامبر اکرم (ص).
ب. کوشش در راه ایجاد آشنایی و تفاهم بیشتر بین علما، متفکران و پیشوایان مذهبی جهان اسلام در زمینه های اعتقادی، فقهی، اجتماعی و سیاسی.
ج. گسترش اندیشة تقریب بین اندیشمندان و فرهیختگان جهان اسلام و انتقال آن به توده های مسلمان، و آگاه کردن آنان از توطئه های تفرقه انگیز دشمنان.
د. کوشش در تحکیم و اشاعة اصل اجتهاد و استنباط در مذاهب اسلامی.سعی در ایجاد هماهنگی و تشکیل جبهة واحد مقابل توطئه های تبلیغاتی و تهاجم فرهنگی دشمنان اسلام بر اساس اصول مسلم اسلامی.و رفع بدبینیها و شبهات بین پیروان مذاهب اسلامی.
نظر شما