به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، نشست علمی ـ تخصصی با عنوان «حوزههای علمیه و رسالتهای منبعث از پیام امام شهیدمان؛ با ارائه طریق مکتب شهید سید حسن نصرالله» به میزبانی مدرسه علمیه آیتالله ایروانی و با مشارکت و همکاری مشترک دبیرخانه بینالمللی امناالرسل و مدیریت حوزههای علمیه خواهران برگزار شد.
این نشست تلاشی فکری برای بازخوانی نقش حوزههای علمیه در منظومه تمدنی اسلام و بررسی سیره مدیریتی شهید سید حسن نصرالله بهعنوان الگویی تمدنی و معاصر بود.
در این نشست، حجت الاسلام والمسلمین محمدتقی ربانی، دبیر کمیته علمی دبیرخانه امناالرسل، با رویکردی تحلیلی به تبیین نسبت میان حوزههای علمیه، رسالت تاریخی روحانیت و مدل کنشگری شهید نصرالله پرداخت.
حوزههای علمیه؛ امتداد مدرسه امامت
حجتالاسلام والمسلمین ربانی در آغاز سخنان خود، با تبارشناسی تاریخی حوزههای علمیه، این نهاد را نه صرفاً یک مجموعه آموزشی، بلکه امتداد جریان اصیل «مدرسه امامت» دانست.
وی با اشاره به حوادث پس از عاشورا بیان کرد: پس از این واقعه، امام سجاد(ع) با ترسیم خطی موازی در برابر «مدرسه خلافت» ـ که از آن با عنوان سقیفه یاد میشود ـ سنگبنای بازیابی هویت شیعی را بنا نهادند.
به گفته وی، رسالت این مدرسه، صیانت از اندیشه ناب و نیز باید بدانند کهترین دوران خفقان بود؛ بنابراین حوزههای علمیه امروز نیز باید بدانند که مأموریت آنان تنها انتقال دانش متنی نیست، بلکه رسالتی گستردهتر بر پایه دو مفهوم کلیدی «انذار» و «دستگیری» دارند.
حجتالاسلام والمسلمین ربانی افزود: این رسالت، پویایی الهیای است که جامعه را از انفعال خارج میکند و آن را به سمت قلههای کمال تمدنی سوق میدهد.
حوزههای علمیه خواهران؛ پدیدهای تمدنی
سخنران نشست در بخش دیگری از سخنان خود، با تمرکز بر ظرفیتهای نوین حوزوی، تأسیس حوزههای علمیه خواهران را یکی از برکات عمیق انقلاب اسلامی و یک «پدیده عظیم تمدنی» دانست.
وی تأکید کرد: حوزههای علمیه خواهران تنها فضایی برای آموزش نیستند، بلکه نهادی برای تربیت پیشرانهای اجتماعی به شمار میروند.
استاد حوزه علمیه دو عرصه مهم نقشآفرینی بانوان طلبه را مورد توجه قرار داد: نخست، مدیریت ساحت خانواده و دوم، ایفای نقش در تبیینهای کلان اجتماعی.
وی نقش بانوان طلبه را در مقابله با چالشهای فکری و فرهنگی امروز، ضرورتی انکارناپذیر دانست و گفت: این نهاد میتواند بهعنوان بازویی قدرتمند برای بازسازی هویت اسلامی، نقشی راهبردی در جامعه ایفا کند.
تحلیل پروژه «استخفاف» در منطق قرآنی
یکی از محورهای اصلی سخنان حجتالاسلام والمسلمین ربانی، تحلیل پروژه راهبردی جریانهای طاغوتی برای سلطه بر جوامع بود؛ پروژهای که وی از آن با عنوان «استخفاف» یاد کرد.
وی با استناد به منطق قرآنی درباره رفتار فرعون با جامعه خود، به این آیه اشاره کرد: «فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ»، «پس قوم خود را خوار و سبکمغز کرد و آنان نیز از او اطاعت کردند.»
حجتالاسلام والمسلمین ربانی تصریح کرد: جریانهای طاغوتی در طول تاریخ از روشی واحد برای سلطه استفاده کردهاند؛ روشی مبتنی بر کوچکانگاری، تحقیر و سلب کرامت از مردم.
وی ادامه داد: این پروژه پس از سقیفه، در دوران حکومتهای اموی و عباسی و در دوران معاصر نیز با صورتهای جدید و از طریق استعمار مدرن دنبال شد تا امت اسلامی به ذلتپذیری و خودکمبینی مبتلا شود.
انقلاب اسلامی و بازگشت عزت اسلامی
دبیر کمیته علمی دبیرخانه امناالرسل در ادامه سخنان خود، انقلاب اسلامی را عامل شکستن سد تحقیر تاریخی و زمینهساز بازگشت عزت اسلامی دانست.
وی اظهار کرد:انقلاب اسلامی توانست در برابر روند تاریخی تحقیر و بیهویتسازی امت اسلامی ایستادگی کند و مسیر بازگشت عزت دینی و اجتماعی را بگشاید.
به گفته حجتالاسلام والمسلمین ربانی، شهید سید حسن نصرالله این عزت را در سطحی جهانی و در مواجهه با سختترین دشمنان بشریت به عینیت رساند و نشان داد که میتوان با تکیه بر مبانی دینی، جامعهای تحت فشار و محروم را به قدرتی مقتدر و بازدارنده تبدیل کرد.
شهید نصرالله؛ یک مکتب مدیریتی و تمدنی
سخنران نشست در ادامه، با ترسیم مختصات شخصیتی شهید سید حسن نصرالله، وی را نه فقط یک فرد، بلکه یک «مکتب مدیریتی و تمدنی» معرفی کرد و از جمله ویژگیهای شاخص این مکتب را هوش سرشار؛ مدیریت بحران؛ قدرت وفاقسازی و توانایی حل تعارض؛ایجاد همگرایی میان گروههای متنوع اجتماعی برشمرد
رییس انجمن علمی مهدویت حوزههای علمیه با اشاره به ساختار اجتماعی پیچیده لبنان گفت: شهید نصرالله توانست شکافهای عمیق میان گروههای مختلف لبنانی، از جمله شیعیان، اهل سنت، دروزیها و مسیحیان را به همگرایی در مسیر مقاومت تبدیل کند.
وی این توانایی را یکی از جلوههای مهم مکتب مدیریتی و تمدنی شهید نصرالله دانست و تأکید کرد: مدیریت جامعه متکثر، نیازمند شناخت دقیق اجتماعی، قدرت گفتوگو، اقناع و ایجاد اعتماد میان گروههای مختلف است.
عزتبخشی به محرومان و تبدیل استضعاف به قدرت
حجتالاسلام والمسلمین ربانی در بخش دیگری از تحلیل خود، به نقش شهید سید حسن نصرالله در عزتبخشی به محرومترین طبقات اجتماعی لبنان اشاره کرد.
وی گفت: شهید نصرالله توانست جامعهای را که در شرایط استضعاف قرار داشت، به نیرویی مقتدر و برخوردار از قدرت بازدارندگی تبدیل کند.
به اعتقاد وی، این تحول اجتماعی، بزرگترین درس برای حوزویان است؛ زیرا نشان میدهد چگونه میتوان با اتکا به مبانی دینی، ظرفیتهای اجتماعی محرومان را فعال کرد و جامعهای ضعیف و تحت فشار را به قدرتی مؤثر و تعیینکننده رساند.
ضرورت عبور از تجلیل احساسی
حجت الاسلام والمسلمین ربانی در بخش پایانی سخنان خود، خواستار عبور از «تجلیل احساسی» و ورود به عرصه «تدوین متدولوژی» شد.
وی با انتقاد از بسندهکردن به ستایش و تجلیل هنگام مواجهه با شههای تمدنی اظهار کرد: وظیفه حوزههای علمیه تنها بزرگداشت شخصیتهایی مانند شهید نصرالله نیست، بلکه باید از سیره و تجربه آنان، «کتاب کار» و «دستورالعملهای عملیاتی» استخراج کند.
وی پیشنهاد داد پژوهشگران و مراکز علمی، ابعاد مختلف سیره شهید نصرالله را به مدلهای علمی و آموزشی از جمله: فنون و مهارتهای اقناع مخاطب؛ مدلهای مدیریت تعارض در جوامع چندقومیتی و چندمذهبی؛ اصول زیست و فعالیت مؤثر در محیطهای پرخطر و پرمانع؛ هنر و تاکتیکهای عملیات رسانهای تبدیل کنند.
به گفته وی، این محورها میتواند زمینه تدوین یک الگوی علمی برای آموزش نیروهای اجتماعی، فرهنگی و حوزوی را فراهم کند.
ظرفیتسازی تمدنی برای آمادگی ظهور
دبیر شورای علمی دبیرخانه امناالرسل در پایان، این حرکت علمی و پژوهشی را مقدمهای ضروری برای ظرفیتسازی در مسیر آمادگی حقیقی برای ظهور حضرت ولیعصر(عج) دانست.
وی تأکید کرد: تحقق وعدههای الهی نیازمند ایجاد ظرفیتهای عینی و تمدنی در میان منتظران است و انتظار، تنها با بیان شعار یا ابراز علاقه تحقق نمییابد؛ بلکه باید به توانمندی اجتماعی، فکری، مدیریتی و تمدنی تبدیل شود.
این نشست با تأکید بر ضرورت تداوم همکاریهای مشترک میان نهادهای علمی و ترویجی و استمرار مطالعات درباره «مکتب مقاومت» به پایان رسید.
نظر شما