حجتالاسلام سید ابراهیم راد، کارشناس دینی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، با اشاره به مباحث توحیدی و مسئله اثرگذاری اسباب در عالم، اظهار داشت: در عبارات توحیدی یک جمله بسیار مهم وجود دارد و آن اینکه «الوجود إلا الله»؛ در عالم یک نفر تأثیرگذار حقیقی است و آن خداوند متعال است و همه اسباب در ذیل اراده و اثرگذاری او قرار دارند.
وی افزود: هر کسی هر چیزی را غیر از خداوند، مبدأ اثر بداند، در حقیقت آن را در اثرگذاری با خداوند شریک دانسته است. باید توجه داشت که مسئله شرک به معنای انکار وجود خداوند نیست؛ تمام دعوای پیامبران با بتپرستان این نبود که آنها خدا را انکار میکردند. قرآن کریم نیز در همین زمینه میفرماید از آنان بپرس چه کسی آسمانها و زمین را آفریده است و پاسخ آنان این بود که «الله»؛ یعنی خودشان نیز به خالقیت خداوند اعتراف داشتند.
حجتالاسلام راد ادامه داد: دعوا بر سر این بود که آنان برای پدیدههای دیگر نیز مبدأ اثر مستقلی در نظر میگرفتند. این همان معنای شرک است و بخش مهمی از اختلاف تاریخی میان پیامبران الهی و مشرکان نیز به همین مسئله بازمیگردد.
وی با اشاره به مفهوم «شانس» در زندگی روزمره گفت: اگر کسی شانس را به معنای لطف خداوند، تقدیر الهی، حکمت خداوند و اموری از این قبیل بداند، اشکالی ندارد. ما در حوزه عقاید نباید با افراد صرفاً بر سر الفاظ دعوای لفظی داشته باشیم؛ بلکه باید ببینیم مقصود فرد از واژهای که به کار میبرد چیست.
این کارشناس دینی تصریح کرد: اما اگر «شانس» به این معنا باشد که اتفاقی در عالم خارج از تقدیر خداوند، خارج از اثرگذاری او و خارج از حکمت الهی رخ داده است، چنین برداشتی صحیح نیست. اگر فردی بگوید «شانسی برنده شدم»، «شانسی بازنده شدم» یا اتفاقی به صورت کاملاً مستقل از اراده و نظام الهی رخ داده است، در واقع برای چیزی غیر از خداوند مبدأ اثر قائل شده است.
وی افزود: برای مثال، ممکن است انسان ناگهان در بدن خود با مسئلهای مواجه شود؛ سلولی شروع به فعالیت کند و به تومور تبدیل شود. یا در زندگی اقتصادی، فردی ثروتمند شود و ثروتش بیشتر شود. ما در زبان روزمره از تعبیرهایی مانند «شانس آوردم» یا «پولدار پولدارتر میشود» استفاده میکنیم، اما باید توجه داشته باشیم که در نگاه توحیدی، هیچیک از این اتفاقات خارج از نظام تقدیر، حکمت و اثرگذاری خداوند نیست.
حجتالاسلام راد تأکید کرد: اگر معنای «شانس» این باشد که انسان یک اتفاق را به تقدیر و حکمت الهی نسبت دهد، اشکالی ندارد؛ اما اگر معنای آن وجود یک مبدأ اثرگذار مستقل در کنار خداوند باشد، این اعتقاد، شرک است. در واقع، پذیرش یک مبدأ اثرگذار مستقل، به هر شکلی که تصور شود، با اعتقاد توحیدی سازگار نیست.
وی در ادامه با اشاره به اتفاقات ناگهانی در زندگی انسان اظهار داشت: بسیاری از اتفاقات برای ما ناگهانی هستند، اما این به معنای ناگهانی بودن آنها برای خداوند نیست. ممکن است یک حادثه مثبت یا منفی در زندگی ما رخ دهد و ما غافلگیر شویم، اما خدایی که این اتفاق را در نظام هستی رقم زده است، غافلگیر نشده و برای او ناگهانی نیست.
این کارشناس دینی خاطرنشان کرد: ممکن است انسان برای انجام کاری به یک اداره مراجعه کند و به صورت اتفاقی با فرد خوبی روبهرو شود که کار او را انجام میدهد. اگر انسان بگوید «خدا را شکر که چنین فردی در آنجا بود و کار من انجام شد»، این نگاه کاملاً توحیدی است؛ زیرا انسان اثرگذاری آن فرد را در طول اراده و خواست خداوند میبیند، نه در عرض آن. اما اگر کسی این اتفاق را صرفاً به «شانس» نسبت دهد و برای آن یک عامل مستقل از خداوند قائل شود، نگاه او با مبنای توحیدی سازگار نیست. مسئله اصلی در اینجا، لفظ «شانس» نیست؛ بلکه معنایی است که پشت این واژه قرار دارد.
حجتالاسلام راد با اشاره به نحوه نگاه انسان به اتفاقات مثبت و منفی زندگی گفت: وقتی اتفاق خوبی برای ما رخ میدهد، گاهی میگوییم «شانس آوردم» یا آن را نتیجه خوبی و لیاقت خودمان میدانیم، اما در نگاه توحیدی باید توجه داشته باشیم که همه اسباب و عوامل در نهایت در نظام الهی قرار دارند.
وی ادامه داد: همین مسئله درباره اتفاقات ناخوشایند نیز صادق است. اگر حادثه بدی برای انسان رخ داد، نباید فوراً نتیجه بگیریم که این اتفاق صرفاً به دلیل بدی یا اشتباه ما بوده است؛ همانگونه که نباید اتفاق خوب را صرفاً نتیجه خوبی خودمان بدانیم. انسان باید در همه این موارد رابطه خود را با تقدیر و حکمت الهی در نظر بگیرد.
انتهای پیام/
نظر شما