حجتالاسلام والمسلمین خلج، کارشناس دینی امروز شنبه در برنامه تلویزیونی «سمت خدا» با اشاره به اهمیت فرهنگ گفتوگو در قرآن کریم و روایات اهلبیت(ع)، اظهار کرد: خداوند در قرآن کریم میفرماید «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِیعًا وَلَا تَفَرَّقُوا» و راه نجات جامعه اسلامی، تمسک به ریسمان الهی و پرهیز از تفرقه است.
وی با معرفی کتاب «وحدت و ولایت»، افزود: وحدت یک حقیقت اصیل در نظام هستی و عامل اساسی اقتدار و انسجام جامعه است و در نقطه مقابل، ایجاد تفرقه و فروپاشی جامعه اسلامی از مهمترین نقشههای شیطان و دشمنان به شمار میرود.
حجتالاسلام والمسلمین خلج با بیان اینکه یکی از مهمترین عرصههای تحقق وحدت، اصلاح فرهنگ گفتوگو است، تصریح کرد: در کتابهای اخلاقی برای زبان گناهان متعددی ذکر شده است و برخی از علما تعداد گناهان زبان را بسیار زیاد دانستهاند؛ بنابراین باید مراقب باشیم چگونه سخن میگوییم.
وی ادامه داد: «منطق صواب» یعنی انسان در موقعیتهای مختلف، سخن درست و حق را بر زبان جاری کند. انسان ممکن است خوشحال، عصبانی، ناراحت یا در شرایط مختلف روحی باشد، اما هیچکدام از این حالات مجوز گفتن سخن نادرست، توهین، استهزا و دشنام نیست.
حتی در شادی و عصبانیت سخن حق بگوییم
این کارشناس دینی با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) و امام صادق(ع)، گفت: پیامبر اکرم(ص) مزاح میکردند و موجب شادی دیگران میشدند، اما در مزاح نیز سخن غیرحق بر زبان نمیآوردند. امام صادق(ع) نیز بر همین نکته تأکید کردهاند.
وی افزود: بنابراین وقتی خوشحال هستیم، باید سخن درست بگوییم و زمانی که عصبانی هستیم نیز همین قاعده را رعایت کنیم؛ نباید به بهانه عصبانیت، استهزا کنیم، فحش بدهیم یا دشنام بگوییم.
گفتار صحیح با فرزندان
حجتالاسلام والمسلمین خلج در ادامه با اشاره به نحوه سخن گفتن با فرزندان، اظهار کرد: یکی از موارد مهم، شیوه گفتوگو با فرزندان است. در فرهنگ اهلبیت(ع) محبت در خطاب به فرزند جایگاه ویژهای دارد.
وی با اشاره به آیات قرآن کریم درباره حضرت ابراهیم(ع) و حضرت اسماعیل(ع)، گفت: حضرت ابراهیم(ع) هنگام بیان فرمان الهی درباره ذبح حضرت اسماعیل(ع)، او را با تعبیر «یَا بُنَیَّ» خطاب میکند؛ یعنی حتی در بیان موضوعی بسیار سنگین، محبت و احترام نسبت به فرزند را کنار نمیگذارد.
این کارشناس دینی افزود: حضرت یعقوب(ع) نیز هنگامی که میخواهد درباره خواب حضرت یوسف(ع) با او سخن بگوید، او را با تعبیر محبتآمیز «یَا بُنَیَّ» خطاب میکند و نسبت به حسادت برادرانش هشدار میدهد.
وی تصریح کرد: بنابراین «منطق صواب» در گفتوگو با فرزند این است که همراه با بیان حق، محبت نیز وجود داشته باشد. خطاب کردن فرزند با نام محبتآمیز و محترمانه، محبت را در خانواده افزایش میدهد.
هنگام زیارت با اهلبیت(ع) مؤدبانه سخن بگوییم
حجتالاسلام والمسلمین خلج با اشاره به نحوه سخن گفتن با پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع)، خاطرنشان کرد: در زیارتگاهها نیز باید ادب گفتوگو را رعایت کنیم. برخی افراد هنگام حضور در حرمهای مطهر با صدای بلند صحبت میکنند، در حالی که قرآن کریم در سوره حجرات میفرماید: «لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَکُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِیِّ».
وی ادامه داد: همانگونه که در زمان حیات پیامبر اکرم(ص) بلند کردن صدا در محضر ایشان خلاف ادب بود، در حرمهای اهلبیت(ع) نیز باید با آرامش و ادب سخن گفت و از فریاد زدن پرهیز کرد.
با نیازمندان با کرامت سخن بگوییم
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شیوه برخورد با نیازمندان، گفت: ممکن است فردی نزد ما بیاید و درخواست کمک داشته باشد و ما توان کمک مالی نداشته باشیم؛ اما حتی در این شرایط نیز حق نداریم با او با خشونت و تحقیر سخن بگوییم.
حجتالاسلام والمسلمین خلج با استناد به آیه ۲۸ سوره اسراء اظهار کرد: خداوند میفرماید اگر به دلیل نداشتن امکانات نمیتوانی به نیازمند کمک کنی، با او سخن نیکو بگو. بنابراین حتی اگر امکان کمک نداریم، باید با آرامش و احترام با فرد نیازمند صحبت کنیم.
وی افزود: در سیره پیامبر اکرم(ص) نیز هنگامی که امکان کمک به فردی وجود نداشت، او را ناامید نمیکردند و میفرمودند: «یَرْزُقُنَا اللَّهُ وَإِیَّاکُمْ»؛ یعنی امیدوار باشیم خداوند به ما و شما روزی دهد.
احترام به والدین؛ یکی از مصادیق گفتار صواب
این کارشناس دینی با اشاره به ضرورت رعایت ادب در گفتوگو با والدین، بیان کرد: یکی از گرفتاریهای زندگی انسان ممکن است به دلیل رعایت نکردن ادب در برابر پدر و مادر باشد.
وی همچنین درباره برنامههای مؤسسه حضرت خدیجه(س) از جمله پویشهای قربانی، تکریم زائران مشهد و کربلا و حمایت از خانوادهها سخن گفت و بر استمرار این اقدامات خیرخواهانه تأکید کرد.
حجتالاسلام والمسلمین خلج افزود: خداوند در سوره اسراء حتی از گفتن «اُف» به والدین نهی کرده است؛ بنابراین اگر والدین کاری از ما خواستند، نباید با گلایه و بیاحترامی پاسخ دهیم.
وی تصریح کرد: قرآن کریم میفرماید با پدر و مادر «قَوْلًا کَرِیمًا» سخن بگویید؛ یعنی سخن همراه با احترام و کرامت. حفظ عزت پدر و مادر در گفتوگو از مصادیق روشن منطق صواب است.
حتی با گنهکار نیز با زبان نرم سخن بگوییم
کارشناس دینی با اشاره به نحوه برخورد با گناهکاران، گفت: خداوند به حضرت موسی(ع) و حضرت هارون(ع) هنگامی که آنان را به سوی فرعون میفرستد، دستور میدهد با او به نرمی سخن بگویند: «فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَیِّنًا لَعَلَّهُ یَتَذَکَّرُ أَوْ یَخْشَی».
وی افزود: این آیه نشان میدهد حتی در مواجهه با کسی که مانند فرعون طغیان کرده است، باید اصل گفتار صحیح و زبان نرم را رعایت کرد تا زمینه هدایت او فراهم شود.
برخورد با منافقان؛ صریح اما اصلاحگر
حجتالاسلام والمسلمین خلج با اشاره به نحوه برخورد با منافقان نیز گفت: قرآن کریم در سوره نساء درباره منافقان میفرماید از آنان اعراض کن، آنان را موعظه کن و با آنان سخنی رسا و اثرگذار داشته باش.
وی ادامه داد: بنابراین منطق صواب در برخورد با منافق، نه سکوت در برابر خطا و نه توهین و بیادبی است؛ بلکه باید با سخنی روشن و رسا، همراه با موعظه و خیرخواهی با او سخن گفت.
در برابر جاهلان از گفتوگوی بیهوده پرهیز کنیم
وی همچنین با اشاره به شیوه برخورد با افراد جاهل و ناآگاه، اظهار کرد: انسان مؤمن باید بداند در برابر کسی که از روی جهل سخن میگوید یا رفتار نادرستی دارد، چگونه برخورد کند. در چنین مواردی گفتار سالم و عبور از جدال بیهوده، از مصادیق گفتار صحیح است.
دعا نیز آداب گفتوگو دارد
این کارشناس دینی درباره شیوه سخن گفتن با خداوند نیز گفت: حتی در دعا کردن نیز نباید تصور کنیم هرچه صدایمان را بلندتر کنیم بهتر است.
وی با اشاره به آیه ۵۵ سوره اعراف، افزود: خداوند میفرماید پروردگار خود را در دل و با تضرع و خوف بخوانید و در گفتار نیز زیادهروی نکنید. خداوند از انسان دور نیست که برای سخن گفتن با او نیاز به فریاد داشته باشد.
توهین به مقدسات دیگران ممنوع است
حجتالاسلام والمسلمین خلج در ادامه با اشاره به شیوه برخورد با پیروان ادیان و مذاهب دیگر، بیان داشت: اگر اعتقادات و سبک زندگی فردی با ما متفاوت است، این تفاوت مجوز توهین به مقدسات او نیست.
وی با استناد به آیه ۱۰۸ سوره انعام، اظهار کرد: خداوند میفرماید: «وَلَا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ»؛ به مقدسات کسانی که غیر خدا را میخوانند دشنام ندهید، زیرا آنان نیز ممکن است از روی جهل به خداوند توهین کنند.
وی تأکید کرد: گفتار صحیح این است که انسان ضمن بیان حق و دفاع از اعتقادات خود، به مقدسات دیگران توهین نکند؛ چراکه توهین میتواند موجب واکنش متقابل و توهین به مقدسات جامعه اسلامی شود.
راه درمان بیماریهای زبان
حجتالاسلام والمسلمین خلج در بخش پایانی سخنان خود درباره راههای درمان آسیبهای زبان، اظهار کرد: یکی از راههای اصلاح گفتار این است که انسان به قرآن و روایات مراجعه کند و ببیند خداوند و اهلبیت(ع) درباره شیوه سخن گفتن با گروههای مختلف چه دستوری دادهاند.
وی افزود: انسان باید از علما نیز سؤال کند که در هر موقعیت چگونه باید سخن بگوید؛ با کودک، والدین، نیازمند، گنهکار، منافق و دیگران چه ادبیاتی باید داشته باشد.
این کارشناس دینی، توجه به پاسخگویی در برابر گفتار را دومین راه درمان دانست و گفت: انسان باید بداند برای سخنان خود روزی پاسخگو خواهد بود. اگر بدانیم هر کلمهای که میگوییم ثبت میشود، در انتخاب واژهها دقت بیشتری خواهیم کرد.
وی با اشاره به آیه ۱۸ سوره ق، اظهار کرد: خداوند میفرماید: «مَا یَلْفِظُ مِنْ قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ»؛ هیچ سخنی از زبان انسان خارج نمیشود مگر اینکه مراقبی آماده ثبت آن است.
حجتالاسلام والمسلمین خلج در پایان خاطرنشان کرد: اگر انسان بداند سخنانش ثبت میشود و باید در برابر آنها پاسخگو باشد، مراقب خواهد بود که با پدر و مادر، فرزند، نیازمند و دیگران چگونه سخن میگوید. امیدواریم خداوند به همه ما توفیق دهد گفتارمان همواره «صواب»، حق و مطابق با رضای الهی باشد.
دعوت به مشارکت در طرح «فرزندان غدیر»
وی همچنین با اشاره به طرح «فرزندان غدیر» اظهار کرد: این طرح با هدف حمایت از زوجهایی که در مسیر درمان ناباروری قرار دارند، اجرا میشود و زوجهای نیازمند میتوانند برای دریافت حمایتهای این طرح مراجعه کنند.
حجتالاسلام والمسلمین خلج از خیران و علاقهمندان نیز خواست در حمایت از این زوجها مشارکت کنند و گفت: علاقهمندان میتوانند با ارسال عدد ۱۸، به نشانه هجدهم ذیالحجه، در این طرح مشارکت کنند.
نظر شما