خبرگزاری حوزه | حمید بهمنی کارگردان سینما و تلویزیون در گفتگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه پرداختن به شخصیت حضرت رسول اکرم(ص) یکی از مهمترین و ارزشمندترین موضوعاتی است که عالم هنر میتواند به آن ورود کند، اظهار کرد: پیامبر اکرم(ص) تنها یک شخصیت تاریخی متعلق به یک دوره خاص نیستند، بلکه ایشان الگویی جامع برای همه انسانها و همه زمانها به شمار میروند. به همین دلیل هر اندازه بتوانیم از ظرفیت هنر برای معرفی ابعاد مختلف شخصیت، سیره، اخلاق و رفتار ایشان استفاده کنیم، در حقیقت گامی برای شناخت بهتر مخاطب از پیامبر اسلام برداشتهایم. هنر بهویژه سینما و تلویزیون این قابلیت را دارد که مفاهیم بلند و ارزشمند را از قالب انتزاعی خارج کرده و آنها را به تجربهای عینی، ملموس و قابل درک برای مخاطب تبدیل کند.
وی ادامه داد: یکی از نکات مهم در این زمینه، توجه به زیباییهای وجودی پیامبر اکرم(ص) است. وقتی از زیبایی سخن میگوییم، نباید موضوع را تنها به زیبایی ظاهری محدود کنیم. آنچه درباره پیامبر اسلام اهمیت بیشتری دارد، زیبایی اخلاق، رفتار، منش، گفتار، نوع ارتباط با مردم، گذشت، مهربانی، عدالت، تواضع و شیوه مواجهه ایشان با انسانهاست. این ویژگیها مجموعهای از زیباییهای انسانی و الهی را شکل میدهد که میتواند دستمایه آثار بسیار ارزشمند هنری قرار گیرد.
بهمنی با تاکید بر اینکه هنر باید بتواند مخاطب را با شخصیت پیامبر(ص) همراه کند، گفت: متاسفانه گاهی در تولید آثار دینی تصور میکنیم کافی است مجموعهای از اطلاعات تاریخی را در اختیار مخاطب قرار دهیم، در حالی که سینما و تلویزیون با انتقال اطلاعات صرف تفاوت دارد. اثر هنری زمانی موفق است که مخاطب بتواند با شخصیت اصلی ارتباط عاطفی برقرار کند و نسبت به او احساس پیدا کند. بنابراین اگر بخواهیم درباره پیامبر اکرم(ص) اثری ماندگار تولید کنیم، باید به جای ارائه مجموعهای از اطلاعات پراکنده، بر ویژگیهای انسانی و اخلاقی ایشان تمرکز کنیم و این ویژگیها را در موقعیتهای دراماتیک به نمایش بگذاریم.
این کارگردان سینما و تلویزیون افزود: برای مثال، مهربانی پیامبر(ص) زمانی برای مخاطب قابل لمستر خواهد بود که در یک موقعیت داستانی، نحوه رفتار ایشان با یک کودک، یک فرد نیازمند، یک مخالف یا حتی فردی که با ایشان رفتار مناسبی نداشته است، روایت شود. در چنین شرایطی مخاطب به جای اینکه صرفا بشنود پیامبر(ص) مهربان بودهاند، این مهربانی را در یک موقعیت انسانی مشاهده میکند و با آن ارتباط برقرار میکند. هنر دقیقا در همین نقطه میتواند مفاهیم دینی را به تجربهای تاثیرگذار تبدیل کند.
وی با اشاره به ضرورت توجه به وجوه کمتر دیدهشده شخصیت پیامبر اسلام اظهار کرد: یکی از مشکلاتی که در پرداختهای هنری درباره شخصیتهای بزرگ وجود دارد، تبدیل کردن آنها به شخصیتهایی دور از دسترس و صرفا قدسی است. در حالی که پیامبر اکرم(ص) در عین برخورداری از مقام والای معنوی، با مردم زندگی میکردند، با آنان گفتوگو داشتند، مشکلات جامعه را میدیدند، به نیازهای انسانها توجه میکردند و با مردم ارتباط مستقیم داشتند. این وجوه انسانی اگر به درستی و با حفظ حرمت جایگاه پیامبر(ص) روایت شود، میتواند زمینه ارتباط نسل امروز با ایشان را فراهم کند.
بهمنی تصریح کرد: نسل جدید بیش از آنکه با توصیههای مستقیم ارتباط برقرار کند، از طریق تصویر، داستان و شخصیتپردازی تاثیر میپذیرد. بنابراین اگر میخواهیم نسل جوان با پیامبر اکرم(ص) آشنا شود، باید زبان هنری متناسب با این نسل را پیدا کنیم. نمیتوان انتظار داشت مخاطب جوان امروز با همان شیوههای روایی چند دهه قبل با یک شخصیت تاریخی ارتباط برقرار کند. باید از تکنیکهای جدید، فیلمنامههای قدرتمند، شخصیتپردازی دقیق، طراحی صحنه، موسیقی و سایر عناصر هنری استفاده کنیم تا تصویری جذاب، محترمانه و تاثیرگذار از زندگی و سیره پیامبر(ص) ارائه شود.
وی با تاکید بر اینکه نباید در آثار دینی از عنصر جذابیت غفلت کرد، گفت: اثر دینی اگر از نظر هنری ضعیف باشد، حتی اگر محتوای ارزشمندی داشته باشد، نمیتواند مخاطب گستردهای پیدا کند. ما نمیتوانیم صرفا به دلیل ارزشمند بودن موضوع انتظار داشته باشیم مردم یک اثر را ببینند. فیلمساز باید برای مخاطب قصه داشته باشد، شخصیت خلق کند، تعلیق ایجاد کند و از عناصر دراماتیک بهره بگیرد. موضوع پیامبر اکرم(ص) آنقدر ظرفیت دارد که میتوان از دل آن آثار بسیار جذاب و در عین حال عمیق تولید کرد.
این کارگردان با اشاره به ظرفیت بالای زندگی پیامبر اسلام برای اقتباسهای هنری اظهار کرد: زندگی حضرت رسول(ص) سرشار از موقعیتهایی است که میتواند مبنای آثار سینمایی و تلویزیونی قرار گیرد. دوران کودکی و نوجوانی، دوران جوانی، آغاز رسالت، مواجهه با جامعه جاهلی، برخورد با مخالفان، هجرت، تشکیل جامعه اسلامی، نوع مدیریت جامعه، ارتباط با خانواده و اصحاب و نحوه مواجهه ایشان با بحرانها، هرکدام میتواند موضوع یک اثر مستقل باشد. بنابراین نباید تصور کنیم که پرداختن به پیامبر(ص) صرفا به ساخت یک فیلم تاریخی بزرگ با هزینههای سنگین محدود میشود.
وی افزود: اتفاقا گاهی یک اثر کمهزینه اما دقیق و عمیق میتواند تاثیر بیشتری بر مخاطب بگذارد. اگر فیلمساز بتواند یک ویژگی اخلاقی پیامبر(ص) را در یک داستان ساده اما قدرتمند روایت کند، شاید مخاطب بیش از یک اثر پرهزینه تاریخی تحت تاثیر قرار گیرد. مسئله اصلی، شناخت درست شخصیت پیامبر و سپس پیدا کردن زبان مناسب برای روایت آن است.
بهمنی ادامه داد: البته در این مسیر باید حساسیتهای مربوط به شخصیت پیامبر اکرم(ص) به صورت جدی مورد توجه قرار گیرد. وقتی درباره شخصیتی با این جایگاه سخن میگوییم، نمیتوان بدون مطالعه و تحقیق وارد عرصه تولید شد. فیلمنامهنویس و کارگردان باید منابع معتبر تاریخی و دینی را مطالعه کنند و در کنار بهرهگیری از مشاوران متخصص، میان واقعیت تاریخی و اقتضائات دراماتیک تعادل برقرار کنند. هنر نباید به بهانه جذابیت، واقعیتهای تاریخی را تحریف کند و از سوی دیگر نباید آنقدر گرفتار ارائه اطلاعات تاریخی شود که اثر هنری از جذابیت و تاثیرگذاری فاصله بگیرد.
وی تاکید کرد: یکی از مهمترین موضوعات، تصویر کردن اخلاق نبوی در قالب موقعیتهای انسانی است. امروز بیش از هر زمان دیگری جهان نیازمند معرفی پیامبری است که اساس دعوت ایشان بر رحمت، اخلاق، کرامت انسان و مبارزه با ظلم استوار بوده است. اگر سینمای ما بتواند این چهره را به شکلی درست معرفی کند، مخاطب داخلی و حتی مخاطب جهانی میتواند با پیامبر اسلام ارتباط برقرار کند. ما نباید مخاطب را صرفا در محدوده جغرافیایی خودمان تعریف کنیم؛ یک اثر حرفهای درباره پیامبر(ص) میتواند مخاطبان بسیاری در جهان داشته باشد.
این کارگردان سینما و تلویزیون با بیان اینکه هنر میتواند در مقابله با تصویرهای نادرست از اسلام نیز نقش مهمی داشته باشد، اظهار کرد: بخشی از تصویری که در برخی رسانههای جهان از اسلام و پیامبر اکرم(ص) ارائه میشود، نتیجه ناآگاهی یا حتی سیاستهای مغرضانه است. بهترین پاسخ به چنین تصویری، تولید آثار هنری قدرتمند و انسانی است. وقتی مخاطب جهانی با یک اثر حرفهای مواجه شود و در آن رحمت، اخلاق، عدالت و کرامت انسانی را ببیند، امکان شناخت واقعیتری از پیامبر اسلام برای وی فراهم میشود.
بهمنی بیان کرد: ما باید از ظرفیت تمام هنرها برای معرفی زیباییهای پیامبر اکرم(ص) استفاده کنیم. سینما و تلویزیون تنها بخشی از این ظرفیت هستند. تئاتر، ادبیات، شعر، نقاشی، موسیقی، پویانمایی و حتی هنرهای جدید و فناوریهای نوین میتوانند در این زمینه فعال شوند. بهویژه پویانمایی و فناوریهای جدید میتوانند برای ارتباط با کودکان و نوجوانان بسیار موثر باشند. اگر قرار است نسل آینده پیامبر اسلام را به عنوان الگوی اخلاق و انسانیت بشناسد، باید از هماکنون برای تولید آثار متناسب با این نسل برنامهریزی کنیم.
وی در پایان اظهار کرد: مهمترین نکته این است که نباید از عظمت شخصیت پیامبر اکرم(ص) بترسیم و به همین دلیل از پرداختن هنری به ایشان فاصله بگیریم. اتفاقا وظیفه هنرمند این است که با مطالعه، تحقیق، خلاقیت و رعایت حرمت جایگاه پیامبر(ص)، راههایی برای معرفی این شخصیت بزرگ پیدا کند. اگر بتوانیم زیباییهای اخلاقی و انسانی پیامبر اکرم(ص) را به زبان هنر روایت کنیم، نهتنها یک اثر سینمایی یا تلویزیونی تولید کردهایم، بلکه فرصتی برای ایجاد ارتباط عمیق میان مخاطب امروز و یکی از بزرگترین الگوهای تاریخ بشریت فراهم کردهایم. هنر باید کاری کند که مخاطب پس از تماشای یک اثر درباره پیامبر(ص)، احساس کند با انسانی مواجه شده است که رحمت، اخلاق، عدالت، مهربانی و کرامت را در عالیترین شکل ممکن به نمایش گذاشته و همین احساس میتواند آغاز یک شناخت عمیقتر از سیره و آموزههای رسول اکرم(ص) باشد.
انتهای پیام
نظر شما