به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجتالاسلام والمسلمین حامد منتظریمقدم در تجمع شبانه موکب پایگاه بسیج شهدای روحانی مرکز مدیریت حوزههای علمیه که در ۴۵ متری صدوق(ره) قم برگزار شد، با اشاره به مناسبت میلاد پیامبر اکرم(ص) و امام صادق(ع)، اظهار داشت: مناسبتهای مرتبط با اهلبیت عصمت و طهارت(ع) فرصت بسیار مناسبی برای شناخت شخصیت حضرات معصومین(ع) و افزایش معرفت نسبت به پیامبر اعظم(ص) و اهلبیت(ع) است.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با گرامیداشت یاد شهدای اسلام، بهویژه شهدای جنگهای اخیر و «قائد شهید»، گفت: یکی از بزرگان تأکید کرده است که زندگی پیامبر اکرم(ص) را باید «میلیمتری» مطالعه کرد؛ چراکه هر لحظه از زندگی آن حضرت، یک حادثه، درس و جلوه عظیم انسانی است.
وی با استناد به آیه «لَقَدْ کانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ» افزود: خداوند متعال پیامبر اکرم(ص) را الگوی همه انسانها معرفی کرده است. همچنین در آیه «قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحَی إِلَیَّ» به دو بُعد شخصیت پیامبر(ص) اشاره شده است؛ ایشان از یک سو انسانی مانند دیگر انسانهاست و از سوی دیگر به ایشان وحی میشود.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) ادامه داد: بُعد انسانی پیامبر(ص)، امکان الگوگیری از آن حضرت را فراهم میکند و بُعد وحیانی و الهی ایشان، ضرورت الگوگیری را نشان میدهد. بنابراین باید هر دو جنبه شخصیت پیامبر اکرم(ص) را بهصورت متوازن بشناسیم تا بتوانیم از سیره آن حضرت بهره کافی ببریم.
* اهلبیت(ع) بهترین منبع شناخت شخصیت پیامبر اکرم(ص)
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم با بیان اینکه بهترین شناخت پیامبر اکرم(ص) را میتوان از بیانات اهلبیت(ع) به دست آورد، اظهار داشت: در کتاب «پیامبر از دیدگاه اهلبیت(ع)» تلاش شده است معرفی پیامبر(ص) از منظر حضرات معصومین(ع) گردآوری شود.
وی با اشاره به بیانات امیرالمؤمنین(ع) درباره پیامبر اکرم(ص) گفت: امیرالمؤمنین(ع) در جایجای نهجالبلاغه شخصیت پیامبر(ص) را معرفی کرده و ایشان را همچون باران بهاری برای تشنگان حقیقت دانسته است.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: امیرالمؤمنین(ع) همچنین بعثت پیامبر(ص) را عامل پر شدن شکافها و ایجاد انسجام در جامعه معرفی میکند و میفرماید خداوند به واسطه بعثت پیامبر(ص) آتش دشمنیها را خاموش و میان دلها الفت و مهربانی ایجاد کرد.
وی با اشاره به ضرورت حفظ وحدت و انسجام در جامعه امروز اظهار داشت: پیامبر اکرم(ص) ستون وحدت و انسجام جامعه بود و استقامت آن حضرت در مسیر انجام رسالت، نمونهای برجسته برای امت اسلامی است.
*جایگاه صبر
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم در ادامه به روایاتی از امام صادق(ع) درباره شخصیت پیامبر اکرم(ص) اشاره کرد و گفت: مالک بن انس نقل میکند که هرگاه نزد امام صادق(ع) از پیامبر(ص) یاد میشد، چهره ایشان تغییر میکرد و زرد میشد؛ همچنین نقل شده است که امام صادق(ع) بدون وضو از رسول خدا(ص) حدیث نقل نمیکرد.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) ماجرای دیگری از ابوهارون مکفوف درباره امام صادق(ع) نقل کرد و افزود: هنگامی که ابوهارون خبر تولد فرزندش و نامگذاری او به نام «محمد» را به امام صادق(ع) داد، حضرت از شدت احترام، صورت خود را به سمت زمین فرود آورد و سه مرتبه «محمد» را تکرار کرد و فرمود جانم، فرزندانم، خاندانم و پدر و مادرم فدای رسول خدا(ص).
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به سخنان امام صادق(ع) درباره میلاد پیامبر اکرم(ص) خاطرنشان کرد: امام صادق(ع) فرمودند خداوند پیامبر(ص) را به عنوان رحمت برای بندگان و بهار جهان مبعوث کرد و ایشان رسالت خود را به پروردگار رساند، در راه خدا صبر و جهاد کرد و امت خود را با نشانههایی که برای آنان برافراشته شد، هدایت کرد.
وی ادامه داد: امام صادق(ع) در روایت دیگری درباره صبر و استقامت پیامبر(ص) میفرماید خداوند، محمد(ص) را به پیامبری برانگیخت و او را به صبر و مدارا فرمان داد و از ایشان خواست در برابر سخنان دشمنان شکیبا باشد.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم افزود: پیامبر(ص) در برابر تکذیبها و اتهامات دشمنان صبر کرد تا اینکه خداوند با نزول آیات قرآن به آن حضرت دلداری داد و فرمود «ما میدانیم که گفتار آنها تو را غمگین میکند، ولی بدان که آنها تو را تکذیب نمیکنند؛ بلکه ظالمان آیات خدا را انکار میکنند.»
وی تصریح کرد: امام صادق(ع) در ادامه این روایت میفرماید پیامبر(ص) خویشتن را به صبر ملزم کرد و در تمام حالات بردبار و مقاوم بود و جایگاه صبر در ایمان مانند جایگاه سر در بدن است؛ سپس خداوند به پیامبر(ص) اذن جهاد داد.
* صلحهای پیامبر(ص) عمدتاً برای پیشگیری از جنگ بود
استاد حوزه و دانشگاه در ادامه سخنان خود با ورود به موضوع اصلی بحث، یعنی صلح و جنگ در سیره نبوی، اظهار داشت: در تعریف جدید از صلح، صلح حالت متعادلی در جامعه است که با جنگ برهم میخورد و سپس تلاش میشود آن وضعیت متعادل دوباره برقرار شود؛ اما در صلحها و جنگهای عصر پیامبر(ص)، گاهی صلح پس از جنگ و گاهی پیش از جنگ شکل گرفته است.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) افزود: صلح امام حسن مجتبی(ع) پس از جنگ بود، اما عمده صلحهای پیامبر اکرم(ص) پیش از جنگ و به نوعی برای پیشگیری از وقوع جنگ بود. برای نمونه، در صلح حدیبیه اساساً جنگی رخ نداده بود و این صلح از وقوع جنگ جلوگیری کرد.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم با اشاره به تعدد عناوین تاریخی مربوط به پیمانهای صلح پیامبر(ص) گفت: در منابع تاریخی و حدیثی از تعابیر مختلفی مانند صلح، مصالحه، سلم، مهادنه و محاده برای این پیمانها استفاده شده است که اگرچه تفاوتهای جزئی میان آنها وجود دارد، در جلوگیری از جنگ و خصومت وجه مشترک دارند.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) پس از هجرت به یثرب و تشکیل حکومت، با دشمنان خود پیمانهای متعددی منعقد کرد که مهمترین آنها صلح حدیبیه بود. پیش از آن نیز پیامبر(ص) با برخی گروههای یهودی و قبایل مشرک پیمانهایی منعقد کرده بود.
* صلح حدیبیه؛ نمونهای از دیپلماسی فعال پیامبر(ص)
وی صلح حدیبیه را یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ اسلام دانست و گفت: این صلح در سال ششم هجری اتفاق افتاد و برخلاف تصور برخی، پیامبر اکرم(ص) در این پیمان موضعی منفعلانه نداشت، بلکه کاملاً فعال و مقتدرانه عمل کرد.
استاد حوزه و دانشگاه توضیح داد: مسلمانان در سال ششم هجری با هدف انجام حج به سمت مکه حرکت کردند و پیامبر(ص) نیز تصریح کرده بود که قصد جنگ ندارد. مسلمانان حتی با سلاح جنگی حرکت نکرده بودند و تنها سلاح مسافر را همراه داشتند؛ اما مشرکان مکه مانع ورود آنان شدند و همین تعارض زمینهساز صلح حدیبیه شد.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به بیعت رضوان خاطرنشان کرد: مسلمانان در آن شرایط با پیامبر اکرم(ص) بیعت کردند و اعلام کردند که تا پای جان در کنار آن حضرت خواهند ایستاد. این بیعت پشتوانه مهم صلح حدیبیه بود و نشان داد که پیامبر(ص) از موضع اقتدار وارد مذاکره شده است.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم افزود: در جریان مذاکرات، پیامبر اکرم(ص) برای تحقق صلح از برخی امتیازات ظاهری نیز گذشت؛ از جمله در متن قرارداد، عنوان «رسولالله» حذف شد و پیامبر(ص) اجازه داد عبارت مورد قبول مشرکان نوشته شود. همچنین مقرر شد مسلمانان آن سال به مدینه بازگردند و سال بعد برای انجام حج وارد مکه شوند.
وی تصریح کرد: در مقابل، پیامبر(ص) امتیازات مهمی به دست آورد؛ از جمله توقف جنگ برای مدت ده سال، اعتبار پیمانهای قبایل با هر یک از دو طرف و فراهم شدن امکان حضور مسلمانان در سالهای بعد برای انجام حج.
* صلح حدیبیه زمینهساز گسترش اسلام شد
استاد حوزه و دانشگاه با تشریح دستاوردهای صلح حدیبیه اظهار داشت: نخستین دستاورد این پیمان آن بود که حکومت اسلامی پیامبر(ص) در مدینه از سوی مشرکان قریش به رسمیت شناخته شد.
وی افزود: دومین دستاورد، فراهم شدن فرصت برای تبلیغ اسلام و دعوت قبایل و طوایف مختلف بود. در زمان حرکت مسلمانان به سوی مکه حدود هزار و چهارصد تا هزار و ششصد نفر همراه پیامبر(ص) بودند، اما دو سال بعد و در جریان فتح مکه، شمار مسلمانانی که همراه پیامبر(ص) بودند به حدود ۱۰ هزار نفر رسید.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) در این دوره فرصت یافت فعالیتهای تبلیغی خود را گسترش دهد و سفیرانی را به سوی پادشاهان و حاکمان مختلف از جمله پادشاه ایران، روم و مصر اعزام کند و آنان را به اسلام دعوت نماید.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) گفت: همچنین در همین دوره، خیبر به عنوان یکی از کانونهای فتنه علیه جامعه اسلامی فتح شد و در نهایت، زمانی که قریش با حمایت از دشمنان خزاعه پیمان حدیبیه را نقض کرد، پیامبر اکرم(ص) با اقتدار ایستاد و فتح مکه رقم خورد.
* پیامبر(ص) صلح را بر جنگ ترجیح میداد، اما در برابر تجاوز تسلیم نمیشد
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) در دعوت به اسلام، توحید و «لا اله الا الله»، همواره صلح را بر جنگ و دوستی را بر دشمنی ترجیح میداد، تصریح کرد: هرگاه مانعی در برابر دعوت الهی ایجاد میشد، پیامبر(ص) با آن مانع مقابله میکرد.
وی در پاسخ به شبههای درباره جنگهای پیامبر(ص) گفت: خداوند در قرآن میفرماید «وَما أَرْسَلْناکَ إِلّا رَحْمَةً لِلْعالَمینَ»؛ بنابراین باید پرسید جنگهای پیامبر(ص) چگونه با رحمت للعالمین بودن آن حضرت قابل جمع است؟
استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: جنگ ذاتاً امر مطلوبی نیست و در آن کشتار و آسیب وجود دارد؛ اما هنگامی که جنگ برای دفع تجاوز، رفع ظلم و باز کردن راه دعوت به حق باشد، به جنگی مشروع و مقدس تبدیل میشود که در فرهنگ اسلامی از آن با عنوان جهاد یاد میشود.
* همه غزوههای پیامبر(ص) با جنگ همراه نبود
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به تفاوت «غزوه» و «سریه» اظهار داشت: پیامبر اکرم(ص) ۲۷ غزوه داشتند و حدود ۴۰ سریه نیز در زمان ایشان انجام شد، اما تنها در حدود ۹ غزوه جنگ واقعی اتفاق افتاد و در بسیاری از غزوهها اساساً جنگی رخ نداد.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم افزود: برخی از این حرکتها، مأموریتهای نظامی، تبلیغی یا نمایش اقتدار حکومت اسلامی بود و حتی برخی از غزوهها به صلح منجر شد.
وی با اشاره به غزوه تبوک گفت: در این غزوه، پیامبر اکرم(ص) با حدود ۳۰ هزار نیرو به سوی تبوک حرکت کرد؛ اما بدون اینکه جنگی رخ دهد، چند پیمان صلح با اهل کتاب منعقد شد و مسلمانان بازگشتند. بنابراین اینکه تصور کنیم پیامبر اکرم(ص) همواره در حال جنگ و استفاده از شمشیر بودهاند، برداشت دقیقی از تاریخ زندگی آن حضرت نیست.
* دفع تجاوز و رفع موانع دعوت؛ دو هدف اصلی جنگهای پیامبر(ص)
استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه جنگهای پیامبر(ص) دو هدف اصلی داشت، گفت: هدف نخست، دفع تجاوز دشمن و حفظ کیان اسلام و موجودیت جامعه اسلامی بود. جنگ احد و جنگ خندق از نمونههای مهم این نوع دفاع هستند.
وی هدف دوم را رفع موانع دعوت به توحید عنوان کرد و افزود: مشرکان در دوران مکه اجازه نمیدادند پیامبر(ص) و مسلمانان آزادانه مردم را به خداپرستی دعوت کنند و با شکنجه و آزار مسلمانان، آنان را وادار به هجرت کردند.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم ادامه داد: در مدینه نیز در برخی موارد، گروههایی که وعده حمایت از مبلغان مسلمان داده بودند، آنان را به شهادت رساندند. بنابراین بخشی از جنگهای پیامبر(ص) برای برداشتن موانع از مسیر دعوت الهی بود.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) دو هدف فرعی جنگهای پیامبر(ص) را نیز پیشگیری از تجاوز دشمن و مقابله با پیمانشکنی و فتنهانگیزی عنوان کرد و گفت: پیامبر(ص) در مواردی که از قصد دشمن برای حمله آگاه میشد، برای جلوگیری از تجاوز پیشدستانه اقدام میکرد و در موارد پیمانشکنی نیز با اقتدار پاسخ میداد.
* فرمانهای پیامبر(ص) برای حفظ حرمت انسانها حتی در میدان جنگ
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم با اشاره به دستورالعملهای پیامبر اکرم(ص) در جنگها اظهار داشت: پیامبر(ص) بر حفظ حرمت انسانها حتی در میدان نبرد تأکید داشتند و فرمانهایی روشن در این زمینه صادر کرده بودند.
وی گفت: پیامبر(ص) دستور داده بود که جنگ به نام خدا و در راه خدا انجام شود، خیانت و عهدشکنی صورت نگیرد، بدن کشتهشدگان مورد تعرض قرار نگیرد و زنان و کودکان کشته نشوند. این دستورها نشان میدهد که حتی در شرایط جنگی نیز اصول اخلاقی و انسانی در سیره پیامبر اکرم(ص) جایگاه ویژهای داشته است.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) به فرمان پیامبر(ص) به امیرالمؤمنین(ع) هنگام اعزام به یمن اشاره کرد و گفت: پیامبر(ص) به امیرالمؤمنین(ع) فرمود جنگ را آغاز نکند تا طرف مقابل آغازگر باشد و حتی اگر چند نفر از مسلمانان کشته شدند، باز هم آغازگر جنگ نباشد و مدارا کند.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم ادامه داد: پیامبر(ص) در همان فرمان فرمود اگر خداوند یک نفر را به دست انسان هدایت کند، برای او از تمام آنچه خورشید بر آن طلوع و غروب میکند، بهتر است؛ این نگاه نشان میدهد که هدف اصلی پیامبر(ص) هدایت انسانها بود.
* هدف پیامبر(ص) از جنگ، فتح قلبها بود نه سرزمینها
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با اشاره به برخورد پیامبر اکرم(ص) با اسیران جنگی گفت: پیامبر(ص) حتی در مواجهه با اسیران، هدف خود را هدایت انسانها میدانست. برای نمونه، هنگامی که «حکم بن کیسان» اسیر شد، پیامبر(ص) با او گفتوگو کرد و او را به اسلام دعوت نمود و اجازه نداد صرفاً به دلیل نپذیرفتن فوری اسلام، کشته شود. پیامبر(ص) آنقدر با او گفتوگو کرد تا اسلام را پذیرفت و بعدها همین فرد به عنوان مبلغ اسلام فعالیت کرد و در حادثه بئر معونه به شهادت رسید.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم تأکید کرد: در دوران پیامبر اکرم(ص)، بخش گستردهای از جزیرهالعرب تحت حاکمیت اسلام درآمد، اما مجموع کشتههای جنگهای این دوره، بر اساس گزارشهای تاریخی، بسیار محدودتر از جنگهای فاتحان و جهانگشایان بوده است.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) تصریح کرد: پیامبر اکرم(ص) «رحمة للعالمین» بود و اگر جنگ میکرد، هدفش نابودی انسانها یا تصرف سرزمینها نبود؛ بلکه میخواست موانع دعوت الهی را از میان بردارد و دلهای انسانها را فتح کند.
* مدینه با قرآن فتح شد
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به چگونگی گسترش اسلام در مدینه گفت: پیش از هجرت پیامبر اکرم(ص)، مصعب بن عمیر به مدینه اعزام شد و در آنجا قرآن میخواند و مردم با شنیدن آیات قرآن به سوی اسلام جذب میشدند.
وی خاطرنشان کرد: مدینه پیش از ورود پیامبر اکرم(ص) با قرآن فتح شده بود و این نشان میدهد که قدرت اصلی پیامبر(ص)، قدرت هدایت و ایجاد تحول در دلهای انسانها بود.
حجتالاسلام والمسلمین منتظریمقدم با تأکید دوباره بر روایت امام صادق(ع) درباره صبر و استقامت پیامبر اکرم(ص) گفت: امام صادق(ع) تأکید میکند که خداوند صبر و استقامت را در دنیا نیز بیپاسخ نمیگذارد و کسی که برای خداوند صبر و پایداری کند، علاوه بر اجر اخروی، در دنیا نیز با خواری دشمنانش شاد خواهد شد. این آموزه باید همواره در ذهن و زندگی ما باقی بماند؛ چراکه سیره پیامبر اکرم(ص) نشان میدهد صبر، مدارا، دعوت، صلح و در عین حال اقتدار و ایستادگی در برابر تجاوز و پیمانشکنی، مجموعهای بههمپیوسته در مکتب نبوی است.
انتهای پیام/
نظر شما