به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، حجتالاسلام رضوی در ادامه مباحث تفسیری و تربیتی سوره مبارکه مجادله که در مسجد علوی برگزار می شود اظهار داشت: یکی از نکاتی که از آیه شریفه میتوان به دست آورد، حضور در حوادث و مسائل اجتماعی ریشهدار است که این مسئله را میتوان یکی از اصول مدیریتی و تربیتی دانست.
وی افزود: برای توضیح این مسئله ابتدا باید توجه کنیم که پیگیری تحقق اهداف الهی، اقتضائاتی دارد. اگر تصور کنیم فردی واقعاً به دنبال تحقق اهداف الهی است، لازمه آن حضور در میدان حوادث و مسائل جامعه است؛ چراکه اگر حضور نداشته باشد، در واقع با هدفی که برای خود تعریف کرده، دچار تناقض خواهد شد.
تحقق اهداف الهی بدون حضور در جامعه ممکن نیست
استاد حوزه و دانشگاه ادامه داد: وقتی غرض و هدف ما تحقق اهداف الهی است، باید در عرصههایی که این اهداف نیازمند تحقق هستند، حضور داشته باشیم. بنابراین فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، علمی، نظامی و دیگر عرصهها، هر کدام میتوانند محل تحقق بخشی از این اهداف باشند.
وی تصریح کرد: حوزههای علمیه، دانشگاهها، مراکز فرهنگی و سایر مجموعههایی که دغدغه اصلاح جامعه دارند، اگر میخواهند در این مسیر نقشآفرین باشند، نمیتوانند نسبت به مسائل واقعی جامعه صرفاً از بیرون نگاه کنند.
حجتالاسلام رضوی خاطرنشان کرد: این مسئله یک تناقض روشن ایجاد میکند؛ متأسفانه گاهی افراد زیادی دغدغه اصلاح دارند، اما افراد کمی حاضرند برای اصلاح، در میدان حضور پیدا کنند.
وی افزود: اگر کسی میخواهد در اندیشههای نوین و مسائل جدید فکری اثرگذار باشد، باید در همین عرصهها حضور داشته باشد. حوزه علمیهای که در عرصه اندیشههای نوین حضور نداشته باشد، چگونه میخواهد در این اندیشهها اصلاح ایجاد کند؟ دانشگاهی که در عرصه مکاتب و مسائل جدید اقتصادی حضور نداشته باشد، چگونه میخواهد در این حوزه اثرگذار باشد؟
اصلاح، نیازمند حضور و مشاهده است
استاد حوزه و دانشگاه گفت: برای اصلاح، حضور لازم است. اگر انسان در یک عرصه حضور نداشته باشد، طبیعتاً مشاهده دقیقی نیز از آنچه در آنجا اتفاق میافتد نخواهد داشت و وقتی مشاهده نباشد، شناخت دقیق و در نتیجه اصلاح واقعی نیز دشوار خواهد بود.
وی ادامه داد: اینجا یک استدلال ساده وجود دارد؛ برای اصلاح، حضور لازم است و کسی که میخواهد اصلاح کند، باید در میدان حضور داشته باشد. مشاهده نیز به نوعی حضور نیاز دارد و همین حضور و مشاهده، مقدمه شناخت و اقدام اصلاحی است.
حجتالاسلام رضوی بیان کرد: در بسیاری از مسائل اجتماعی نیز همینگونه است. نمیشود نسبت به یک آسیب اجتماعی دغدغه اصلاح داشت، اما از میدان آن فاصله گرفت و انتظار داشت مسئله بهدرستی شناخته و اصلاح شود.
حضور فعال و نظارت، مکمل یکدیگرند
وی با اشاره به جایگاه حضور و نظارت در مدیریت اسلامی اظهار داشت: در معارف قرآن کریم، پیامبر الهی(ص) از یک سو رسول خداست و از سوی دیگر شاهد، حاضر و ناظر بر جامعه است. این ترکیب نکته مهمی را به ما نشان میدهد؛ حضور فعال و نظارت باید در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
استاد حوزه و دانشگاه افزود: حضور به تنهایی کافی نیست و نظارت نیز بدون حضور واقعی نمیتواند اثر لازم را داشته باشد. این دو باید در کنار هم قرار بگیرند تا حرکت اصلاحی شکل بگیرد.
وی گفت: کسی ممکن است در یک عرصه حضور داشته باشد، اما حرکتش متکی بر معارف قرآن کریم و اسلام نباشد. در این صورت، هرچند حضور وجود دارد، اما جهت حرکت اصلاحی مشخص نیست. از طرف دیگر، ممکن است کسی معارف را بهخوبی بداند، اما در میدان حضور نداشته باشد؛ در این حالت نیز اصلاح اجتماعی به نتیجه مطلوب نمیرسد.
حضور در کنار معارف دینی، مسیر اصلاح را مشخص میکند
حجتالاسلام رضوی خاطرنشان کرد: بنابراین، هم حضور لازم است و هم تکیه بر معارف قرآن کریم و اسلام. هر کدام از این دو اگر نباشد، اصلاح با مشکل مواجه خواهد شد.
وی افزود: حضور باید «حضور فعال» باشد؛ یعنی فرد صرفاً در میدان حاضر نباشد، بلکه مشاهده کند، مسائل را بشناسد، نظارت داشته باشد و بر اساس مبانی دینی برای اصلاح آن اقدام کند.
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به نمونههایی از مسائل اجتماعی اظهار داشت: برای مثال، وقتی مسئلهای مانند اسراف در نان مطرح میشود، اگر بخواهیم آن را اصلاح کنیم، باید در میدان حضور داشته باشیم، مسئله را از نزدیک ببینیم و راهکار اصلاحی ارائه کنیم. نمیتوان صرفاً با بیان یک توصیه کلی انتظار داشت که مسئله اجتماعی پیچیدهای اصلاح شود.
وی ادامه داد: رهبر شهید نیز در برخی مسائل اجتماعی از جمله مسئله اسراف نان، بهصورت مشخص ورود و توجه داشتند و این نشان میدهد که برای اصلاح یک مسئله اجتماعی، حضور مسئولان و افراد اثرگذار اهمیت دارد.
حوزه و دانشگاه باید در مسائل روز حضور داشته باشند
حجتالاسلام رضوی با تأکید بر ضرورت حضور مراکز علمی و دینی در مسائل روز جامعه گفت: اگر حوزه علمیه میخواهد در عرصههای فکری و فرهنگی اثرگذار باشد، باید در مسائل جدید حضور داشته باشد. اگر دانشگاه میخواهد در مسائل اقتصادی، اجتماعی و علمی اثرگذار باشد، باید میدان واقعی این مسائل را بشناسد.
وی افزود: نمیشود صرفاً از دور درباره یک مسئله صحبت کرد و انتظار داشت که اصلاح اتفاق بیفتد. وقتی موضوعی در جامعه شکل گرفته و حتی به یک مسئله ریشهدار تبدیل شده است، باید آن را از نزدیک دید و شناخت.
استاد حوزه و دانشگاه خاطرنشان کرد: مسائل جدید، ذائقههای جدید و حتی برخی مسائل فرهنگی و اجتماعی ممکن است با گذشته تفاوتهایی داشته باشند، اما اصل مسئله این است که برای مواجهه صحیح با آنها باید حضور داشت، مطالعه کرد و از معارف دینی برای جهتدهی به حرکت اصلاحی استفاده کرد.
دغدغه اصلاح بدون حضور، کافی نیست
وی تصریح کرد: یک درس مهم از این آیه شریفه این است که دغدغه اصلاح به تنهایی کافی نیست. ممکن است افراد زیادی دغدغه اصلاح داشته باشند، اما اگر در میدان حضور پیدا نکنند، نمیتوانند شناخت دقیق و درستی از مسئله داشته باشند.
حجتالاسلام رضوی گفت: مدیریت مجموعههای انسانی نیز دقیقاً همینگونه است. کسی که مسئولیت یک مجموعه را بر عهده دارد، باید در میان افراد و در متن مسائل حضور داشته باشد، مشکلات را ببیند و نسبت به آنها نظارت داشته باشد.
وی افزود: این حضور، حضور منفعلانه نیست؛ بلکه حضور فعال و مسئولانه است. مدیر باید بداند در مجموعهاش چه اتفاقی میافتد، چه مشکلاتی وجود دارد و برای رفع آنها چه اقدامی باید انجام شود.
حضور پیامبر(ص) در جامعه؛ الگویی برای مدیریت اسلامی
استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) بیان کرد: وقتی قرآن کریم از پیامبر الهی به عنوان رسول خدا و در عین حال شاهد و ناظر یاد میکند، این برای ما یک الگوی مدیریتی و تربیتی است.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) تنها یک پیامآور نبود که مطالب را بیان کند و از جامعه فاصله بگیرد؛ بلکه در متن جامعه حضور داشت، مسائل را میدید، با مردم ارتباط داشت و نسبت به حوادث و مسائل جامعه واکنش نشان میداد.
حجتالاسلام رضوی خاطرنشان کرد: بنابراین، اگر میخواهیم در مسیر آن حضرت حرکت کنیم، باید این الگو را در مدیریت، تربیت، فعالیت فرهنگی و اجتماعی مورد توجه قرار دهیم.
وی افزود: حضور در حوادث و مسائل اجتماعی، بهویژه مسائل ریشهدار، یکی از اصول مهمی است که باید در مدیریت مجموعههای انسانی مورد توجه قرار گیرد؛ زیرا بدون حضور، شناخت ناقص میشود و بدون شناخت، اصلاح نیز دشوار خواهد بود.
اصلاح جامعه نیازمند حضور در میدان است
استاد حوزه و دانشگاه در جمعبندی این بحث گفت: یکی از نکات مهمی که از آیه نخست سوره مبارکه مجادله میتوان برداشت کرد، همین مسئله است که اگر کسی واقعاً به دنبال تحقق اهداف الهی و اصلاح جامعه است، باید در میدان حضور داشته باشد.
وی افزود: این حضور باید با مشاهده، شناخت و نظارت همراه باشد و در عین حال، جهت حرکت نیز باید از قرآن کریم و معارف اسلام گرفته شود.
حجتالاسلام رضوی تأکید کرد: بنابراین، برای اصلاح جامعه دو عنصر مهم باید در کنار یکدیگر قرار گیرد؛ حضور فعال در میدان و حرکت بر اساس معارف قرآن کریم و اسلام. اگر هر کدام از این دو حذف شود، فرآیند اصلاح با مشکل مواجه خواهد شد.
وی در پایان اظهار داشت: امیدواریم خداوند متعال توفیق دهد در مسیر معارف قرآن کریم، بیش از گذشته آگاه شویم و بتوانیم این معارف را در مدیریت مجموعههای انسانی، فعالیتهای تربیتی و مسائل اجتماعی به کار ببندیم.
حجتالاسلام رضوی، استاد حوزه و دانشگاه، در ادامه مباحث تفسیری سوره مبارکه مجادله، بر ضرورت حضور فعال و مسئولانه در مسائل و حوادث اجتماعی برای تحقق اهداف الهی و اصلاح جامعه تأکید کرد.
انتهای پیام /
نظر شما