به گزارش خبرگزاری حوزه از ساری، پنجمین نشست علمی در موضوع «بیان دیدگاهها و راهکارهای نهادینهسازی فرهنگ دینی در شهر»، با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، و فعالان فرهنگی و تبلیغی خواهر شهرستان آمل، در دفتر مرجعیت دینی و علمی حضرت آیتالله جوادی آملی برگزار شد. در این نشست که با دبیری علمی حجت الاسلام و المسلمین علی فضلی و حجتالاسلام و المسلمین سید جواد انفرادی اداره میشد، شرکتکنندگان هر یک به تشریح دغدغهها و ارائه راهکارهای تخصصی خود در حوزههای مختلف فرهنگی، اجتماعی و تربیتی پرداختند. مشروح نظرات مطرح شده، از سوی کارشناسان را مرور می کنیم.
عملگرایی و ساماندهی فضای بصری شهر
خانم حسینی، از کنشگران عرصه فعالیتهای قرآنی و دینی با تأکید بر گذار از شعار به عمل، به یازده راهکار اجرایی اشاره کرد:
۱- توجه ویژه به رویکرد عملیاتی در برنامههای فرهنگی
۲- فعالسازی مساجد با محوریت حضور نوجوانان و کودکان
۳- برگزاری پیادهرویهای هفتگی به عنوان یک گردهمایی فرهنگی و سلامتمحور
۴- بهرهگیری از بیلبوردهای شهری برای ترویج سبک زندگی دینی
۵- ممانعت از دوقطبیسازی فرهنگی در سطح جامعه
۶- برپایی «کافهکتاب اسلامی» ویژه بانوان و مذهبیها
۷- تهیه مکانهای تعریفشده و آرام برای سالمندان در محلات
۸- فرهنگسازی رفتارهای پسندیده در تجمعات عمومی.
۹- نظارت فرهنگی بر مدارس و ایجاد ارتباط مؤثر مذهبی با دانشآموزان.
۱۰- طراحی و فروش لباسهای مذهبی در سطح شهر.
۱۱- ممانعت از تبلیغات زننده در سطح شهر و بهویژه مراکز درمانی.
مبانی نظری و زمانشناسی فرهنگی
خانم حامدی، پیشکسوت فعالیتهای فرهنگی و قرآنی در شهرستان آمل، بر لزوم عمقبخشی به فعالیتها با تکیه بر اندیشههای علامه جوادی آملی تأکید کرد و در این راستا به این موارد، اشاره نمود:
۱- توجه و تحلیل عمیق نظرات علامه جوادی آملی در حوزه راهکارهای فرهنگی.
۲- ضرورت «زمانشناسی فرهنگی» در اجراها.
۳- پیوند سه سطح فرهنگی: «سطح تنظیمی»، «نقد ناهنجاریهای مقبول» و «سطح شناختی و باورمندی»
۴- حضور فعال و میدانی مذهبیها در میادین شهر
۵- نگاه گام به گام، تدریجی و تداومی به فعالیتهای مذهبی.
۶- فعالسازی و بهروزرسانی شبکه طلبههای آقا و خانم.
محلهمحوری و ارتباط صمیمانه
سرکار خانم شالیکار، از فعالان عرصه سبک زندگی اسلامی به تشریح مواردی از راهکارهای خُرد و محلی پرداخت:
۱- راهاندازی تشکیلات و تیمسازی خرد فرهنگی در محلات
۲- تشکیل کارگروهها و کلاسهای تخصصی سبک زندگی اسلامی
۳- ارائه راهکار برای رفع موانع و عدم همکاری برخی مسئولان محلی
۴- برگزاری سنتهای مذهبی خانگی به صورت مجازی (مانند سفرههای نذری مجازی)
۵- لزوم تغییر رویه رفتوآمدهای رسمی و ارتباط غیررسمی و صمیمانه روحانیون با جوانان
۶- برگزاری تجمعات تفریحی محلی (مانند دوچرخهسواری) برای کودکان و نوجوانان
عفاف، حیا و مطالبهگری
خانم عزیزی، از کنشگران فرهنگ دینی در بیان از راهکارهای نهادینهسازی فرهنگ دینی در شهر، به جنبههای اجتماعی و مطالبهای تمرکز نمود ؛ و به این موارد اشاره کرد:
۱- تأکید اکید بر مسئله عفاف و حیا
۲- آسیبشناسی عدم هماهنگی و همدلی در عرصه میدانی فرهنگ دینی
۳- مطالبهگری حوزهها و هیئات مذهبی از مسئولین (شورا، سپاه، امام جمعه)
۴- راهاندازی کافههای مذهبی با شیوههای مدرن، جذاب و برنامههای متنوع
ساختارمندی و نظارت حاکمیتی
خانم کمالی، از اعضای شورای شهر آمل، به عنوان نماینده شورا، با تأکید بر لزوم مدیریت متمرکز، به این موارد اشاره کرد:
۱- عدم غفلت از مسئله عفاف و حیا در مردان
۲- لزوم ورود نیروهای مذهبی به مدیریتها (کادرسازی و کادریابی)
۳- تشکیلاتسازی ساختارمند و ایجاد حلقه میانی بین محلات و نهادهای حاکمیتی
۴- جلوگیری از تمرکزگرایی و موازیکاری فرهنگی
۵- برگزاری «ستاد متمرکز فرهنگ دینی» جهت هماهنگی و همدلی
۶- لزوم نظارت مردمی بر عملکرد مسئولان فرهنگی
۷- نظارت مردمی بر فضای مجازی شهر آمل
۸- راهاندازی رسانههای محلی و مذهبیِ محلهمحور
تربیت نسل نوجوان و خانواده طلاب
خانم مهربان، مدیر حوزه علمیه خواهران، با تأکید بر لزوم تربیت نسل نوجوان و خانواده های طلاب، بر ظرفیتهای تربیتی و قرآنی اشاره نمود؛ و به این موارد تصریح کرد:
۱- حضور فعال روحانیون در عرصه تفریحات و ورزشها
۲- برپایی موکبهای مذهبی با محوریت و حضور نوجوانان
۳- تقویت بستر اخلاقی بانوان از طریق تربیت نیروهای نوجوان در مدارس محلات
۴- توجه ویژه به خانوادههای طلبه و برگزاری کارگاههای تفریحی و آموزشی برای آنان
۵- استفاده از حافظان قرآن در مساجد و شناسایی توانمندان هر محله
۶- گسترش شورای قرآنی در مدارس
آسیبشناسی مراکز قرآنی و تأمین مالی
خانم جلالی، از کنشگران هیئات مذهبی و قرآنی با نگاه آسیب شناسانه به مراکز قرآنی، به تشریح چالشها و راهکارهای مالی در این زمینه پرداخت؛ و به این موارد اشاره نمود:
۱- بررسی و رفع عدم همراهی خانوادهها با فرزندان در جلسات قرآن
۲- آسیبشناسی دینگریزی گسترده در خانوادهها و سرایت آن به کودکان
۳- بررسی علت بسته شدن بسیاری از مراکز قرآنی
۴- تأکید بر نبود بودجه مناسب و عدم حمایت معنوی از مراکز فرهنگی
۵- راهکار اول: تشکیل انجمن اولیا و مربیان با رویکرد فرهنگ دینی
۶- راهکار دوم: بکارگیری خیرین برای تأمین جوایز و نیازهای مراکز
۷- برگزاری جلسات در محیطهای متنوع و جذاب
۸- استفاده از موقوفات برای تأمین بنیه مالی مراکز قرآنی
۹- فعالسازی واحد خواهران در سازمان تبلیغات اسلامی
۱۰- استفاده از پیشکسوتان برای انتقال تجربه
۱۱- جذب مربیان قرآن در مدارس
رویکرد روانشناختی و جامعهشناختی به تبلیغ
در ادامه این نشست علمی، سه تن از اساتید و مشاوران، خانم یزدانپناه، خانم محسنی و خانم نبیزاده در بیان دیدگاهها و راهکارهای نهادینهسازی فرهنگ دینی در شهر، به تحلیل ابعاد نرمافزاری نهادینهسازی دین پرداخت و به این موارد اشاره نمودند:
حضور مستمر: تأثیرگذاری افراد دلسوز در بین اقشار مردم جهت خدمتگزاری.
پرهیز از دوقطبیسازی: نقد پویشهایی مانند «از بیحجاب خرید نکنید» و تأکید بر اجرای قانون و فرهنگسازی به جای تقابل روانی.
مقبولیت پیش از محبوبیت: درک اینکه دین هنوز در ذائقه مردم نفوذ نکرده و رفتار مبلغان و مسئولان معیار سنجش مردم است.
مشورت تخصصی: لزوم مشورت با روانشناسان اسلامی دلسوز پیش از اجرای هر برنامه.
مطالبهگری اخلاقی: فرهنگ مطالبهگری محترمانه (مانند پیگیری حجاب و مشکلات اقتصادی).
الگوسازی فعال: مردم به «رفتارهای مشاهدهشونده» (مانند برخورد گرم خادمان موکبها) بیشتر از بیلبوردها واکنش نشان میدهند.
مسجد به عنوان هسته حل مسئله: مسجد باید محل رفع مشکلات محلی باشد تا مفهوم «دین در خدمت جامعه» نهادینه شود.
تکرار و مداومت: پرهیز از همایشهای بزرگِ یکباره؛ رویدادهای «خُرد اما مستمر» ریتم زندگی را تغییر میدهند.
همسازی با نیاز روز: گره زدن مفاهیم انتزاعی (مثل حقالناس) به مصادیق عینی (مثل تمیزی پارک).
سرمایه اجتماعی: تشویق فعالیتهای خودجوش مردمی برای ایجاد حس تعلق.
هنر و روایتگری: استفاده از قصهگویی و پردهخوانی به جای سخنرانی خشک.
پاداش اجتماعی: تمرکز بر تشویق و قدردانی عمومی به جای امر به معروفِ صرفاً بازدارنده.
تأکید بر الزامات حاکمیتی
کارشناسان و اساتید حاضر در این نشست تخصصی، با تأکید بر الزامات حاکمیتی، بر این موارد اشاره کردند:
۱- تقویت بنیه فرهنگی و مالی مساجد برای برنامههای محلهمحور
۲- فضاسازی و المانسازی شهری توسط شهرداری
۳- تقویت پیوستهای فرهنگی ادارات دولتی
۴- نظارت جدی بر اجرای مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی
۵- نظارت جدی بر اجرای امر به معروف و نهی از منکر در ادارات و آموزشوپرورش
انسجام و رسانههای نوین
حجت الاسلام و المسلمین علی فضلی، به عنوان دبیر علمی این نشست تخصصی در دفتر حضرت آیت الله جوادی آملی در شهرستان آمل، در جمعبندی نهایی بر لزوم همافزایی و استفاده از فناوری تأکید نمود:
۱- لزوم انسجام متدینان بر روی یک رویه و هدف دینی مشترک
۲- توجه ویژه به رسانه فعال فرهنگی
۳- ساخت انیمیشنهای کوتاه و پرمحتوا با استفاده از هوش مصنوعی
۴- ساخت پادکستهای مذهبی، علمی و دینی با رویکرد هنری و توزیع گسترده
۵- تولید کلیپهای مستند کوتاه برای انتقال سریع و اثرگذار فرهنگ دینی
نظر شما