اختلاف ۲۴ ماه و ۳۰ ماه در قرآن؛ پاسخ کوتاه به شبهه‌ای درباره مدت بارداری و شیردهی

به گزارش خبرگزاری حوزه، در متن زیر به اختلاف ظاهری میان دو آیه از سوره بقره و سوره احقاف خواهیم پرداخت.

دو آیه؛ دو عدد متفاوت یا یک واقعیت واحد؟

یکی از شبهاتی که درباره قرآن مطرح می‌شود، مقایسه آیه ۲۳۳ سوره بقره با آیه ۱۵ سوره احقاف است. در سوره بقره آمده است که مادران، برای کسی که بخواهد دوران شیردهی را کامل کند، فرزند خود را «دو سال کامل» شیر دهند:

«وَالْوَالِدَاتُ یُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَیْنِ کَامِلَیْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ یُتِمَّ الرَّضَاعَةَ»

اما در سوره احقاف می‌خوانیم:

«وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا»

یعنی دوران بارداری و از شیر گرفتن کودک، در مجموع سی ماه است.

خب، اگر بارداری را ۹ ماه و شیردهی را ۲۴ ماه بدانیم، مجموع آن ۳۳ ماه می‌شود، نه ۳۰ ماه. پس میان دو آیه تناقض وجود دارد.!

اما این نتیجه زمانی درست بود که در سوره بقره خداوند می‌فرمود: هر مادری موظف است بدون استثنا ۲۴ ماه به فرزندش شیر بدهد. در حالی که آیه دقیقاً چنین چیزی نمی‌گوید.

قرآن نمی‌گوید هر کودکی حتماً و بدون استثنا باید ۲۴ ماه شیر بخورد؛ بلکه می‌فرماید: «لِمَنْ أَرَادَ أَنْ یُتِمَّ الرَّضَاعَةَ» یعنی این مدت کامل شیردهی برای کسی است که بخواهد دوران شیردهی را کامل کند.

حتی چند جمله بعد، قرآن صریح‌تر می‌گوید: «فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَن تَرَاضٍ مِّنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَیْهِمَا» یعنی اگر پدر و مادر با رضایت و مشورت یکدیگر بخواهند کودک را زودتر از شیر بگیرند، گناهی بر آنها نیست.

پس «۲۴ ماه» یک عدد مطلق و غیرقابل‌تغییر برای همه کودکان نیست؛ بلکه مدت کامل شیردهی است.

از طرف دیگر، سوره احقاف یک موضوع متفاوت را بیان می‌کند: مجموع دوران بارداری و شیردهی تا زمان از شیر گرفتن کودک، ۳۰ ماه است.

پس این دو آیه اصلاً در مقابل یکدیگر قرار ندارند که یکی بگوید ۲۴ ماه و دیگری ۳۰ ماه. یکی درباره مدت کامل شیردهی سخن می‌گوید و دیگری درباره مجموع بارداری و شیردهی.

حتی اگر بخواهیم مدت کامل شیردهی یعنی ۲۴ ماه را در نظر بگیریم، با توجه به اینکه سوره احقاف مجموع این دو دوره را ۳۰ ماه بیان کرده است، از کنار هم گذاشتن این دو آیه، ۶ ماه برای حداقل مدت بارداری به دست می‌آید؛ نکته‌ای که در منابع تفسیری شیعه نیز از جمله در تفسیر علامه طباطبایی مورد توجه قرار گرفته است.

بنابراین تناقضی در کار نیست. تناقض فقط زمانی ایجاد می‌شد که سوره بقره می‌گفت شیردهی دقیقاً و در همه موارد باید ۲۴ ماه باشد و سوره احقاف نیز می‌گفت بارداری و شیردهی روی‌هم فقط ۳۰ ماه است. اما سوره بقره چنین الزام مطلقی را بیان نکرده است.

در واقع، شبهه با جدا کردن بخشی از آیه سوره بقره از عبارت «برای کسی که بخواهد شیردهی را کامل کند» شکل می‌گیرد. وقتی آیه را کامل و در کنار آیه سوره احقاف بخوانیم، مسئله روشن می‌شود: دو آیه درباره دو موضوع متفاوت سخن می‌گویند و هیچ تعارضی میان آنها وجود ندارد.