خبرگزاری حوزه | جامعهٔ انسانی، پیکرهای زنده و به همپیوسته از معانی، عواطف و غایتهاست؛ ساحتِ مقدسی که سلامت و پویایی آن در گرو استحکام بنیادیترین پیوندها و درخشش ارزشهای الهی است. در این میانه، آموزهها و هنجارهای اسلامی نه مجموعهای از قیدوبندهای صوری، بلکه هندسهٔ کمالبخشِ وجود آدمی و نقشهٔ راه دستیابی به حیات طیبه به شمار میآیند. پاسداشت این هنجارها، در حقیقت پاسداری از هویت، عقلانیت و کرامتی است که خداوند به ودیعت در جان انسان نهاده است.
برای دستیابی به محیطی ایمن، سالم و تهی از ناهنجاری ها ،بایستی به نکات زیر توجه اساسی داشت:
۱. نهاد خانواده؛ کانون مهرورزی و سنگربان فطرت
خانواده در منظومهٔ اندیشهٔ اسلامی، نخستین محراب تربیت و امنترین پناهگاه برای رشد معنوی و عاطفی است. سکون و آرامشی که قرآن کریم بر آن تأکید میورزد (لتسکنوا الیها)، تنها در سایهٔ تعهد، حیا، انصاف و مدارا شکل میگیرد. هنجارهای اسلامی در حریم خانواده، مشعلهایی هستند که مسیر عبور از خودخواهی به دیگرخواهی، و از غریزه به محبت خالصانه را روشن میسازند. آنگاه که والدین با مهرورزی مسئولانه، عفاف، صداقت و توکل را در رفتار و زیست خود متجلی سازند، فرزندان نه در فضای نصیحتهای خشک، بلکه در بستر تجربهای زیسته و ملموس از فضیلت، رشد مییابند و بلوغ عاطفی و معنوی خویش را به نظاره مینشینند.
۲. جامعه؛ امتداد فضیلتهای خانوادگی و بستر مسئولیت مشترک
جامعه چیزی جز پژواک آنچه در درون خانهها میگذرد، نیست؛ اما در عین حال، خود فضایی عمومی است که سلامت آن مستقیماً بر روان و جان تکتک آحاد اثر میگذارد. ترویج هنجارهای اسلامی چون عفت عمومی، انصاف در تعاملات، خیرخواهی و امر به خوبیها، فریضهای فراگیر و مسئولیتی تضامنی است. انسانِ مؤمن نمیتواند در برابر فرسایش بنیادهای اخلاقی و غلبهٔ پوچی و بیمعنایی بیتفاوت بماند؛ چرا که آسیب به حصار فضیلت عمومی، به معنای ورود آسیب به امنترین گوشههای خلوت فردی و خانوادگی است.
۳. عقلانیت، حیا و تابآوری در برابر امواج تجددزدگی
امروز که جریانهای مادیگرا و فرهنگِ مصرفزده، اصالت معنا، قداست پیوندهای زناشویی و طهارت فردی را نشانه رفتهاند، اهتمام همگانی به ترویج فرهنگ و هنجارهای اسلامی، ضرورتی تمدنی و هویتی است. ارزشهایی نظیر حیا و وقار، دیوارهایی برای تحدید نیستند؛ بلکه حریمهایی امن برای شکوفایی گوهر انسانیت در برابر ابتذال و تقلیلگرایی مادی به شمار میروند. این هنجارها منشأ آرامش روانی، انسجام اجتماعی و تابآوری فرهنگی در برابر تکانهها و بحرانهای سهمگین زمانهاند.
فرجام سخن
ترویج هنجارهای اسلامی در جان خانواده و بافتار جامعه، نیازمند زبانی آمیخته با خردورزی، مهرورزی و عمل صادقانه است. بر عالمان، مربیان، والدین، شهروندان و یکایک اندیشهورزان است که با بازخوانی عمیق این فضیلتها و انطباق آن با نیازهای بنیادین نسل جوان، حلاوت زیستِ مؤمنانه را آشکار سازند؛ تا جامعه در پرتو این انوار قدسی، به سوی طهارت، پایداری و فلاح حقیقی گام بردارد.
علی احمد پناهی، هیات علمی و دانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
نظر شما