بصیرت واقعی با زلال شدن دل و شناخت مسیر حق شکل می‌گیرد

به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین علی رهبر استاد حوزه در سلسله جلسات شرح موضوعی نهج‌البلاغه که در مجموعه فرهنگی سرچشمه (یادمان شهدای هفتم تیر) برگزار شد، با اشاره به خطبه ۸۷ نهج‌البلاغه اظهار کرد: یکی از غنی‌ترین خطبه‌های نهج‌البلاغه، خطبه ۸۷ است که بخشی از آن درباره انسان کامل، بخشی درباره انسان متضاد با انسان کامل و بخش دیگری درباره ویژگی‌های انسان‌هایی است که در مسیر هدایت قرار می‌گیرند.

وی افزود: از محبوب‌ترین بندگان خدا در پیشگاه او، بنده‌ای است که خداوند در زمینه خویشتن خویش او را یاری کرده است و این یاری گاهی در قالب نیکو شناختن خویشتن و نیکوتر شناختن و خودسازی انسان جلوه می‌کند؛ اگر رحمت و فضل پروردگار نبود، انسان در مسیر بالندگی و تزکیه قرار نمی‌گرفت.

استاد حوزه ادامه داد: در جلسات گذشته درباره حزن و خوف و اینکه چگونه در اثر تنظیم خوف و حزن، چراغی از درون انسان افروخته می‌شود، مطالبی مطرح شد و این بحث در جلسه امشب به تعبیر «مفاتیح ابواب الهدی» و مفهوم کلیدهای درهای هدایت رسید.

وی با اشاره به اینکه تعبیر «مفاتیح ابواب الهدی» جایگاه ویژه‌ای دارد، گفت: این تعبیر را نمی‌توان به هر فرد غیرمعصومی نسبت داد؛ حتی مراجع تقلید و ولی فقیه را به معنای دقیق این تعبیر، کلیددار هدایت نمی‌دانیم. مجتهد و ولی فقیه به منابع چهارگانه مراجعه می‌کند و احکام پروردگار را استخراج می‌کند، اما این با تعبیر «مفاتیح ابواب الهدی» تفاوت دارد.

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر با بیان اینکه انسان باید پس از شناخت مسیر هدایت، به مراقبت از خویشتن بپردازد، عنوان کرد: وقتی از این جلسات خارج می‌شویم، واقعاً نیاز داریم که به خودمان توجه کنیم. به خدا سوگند، من بعد از دوران طلبگی تازه به این فکر افتادم که گاهی خیلی بیشتر از گذشته به خودم بپردازم.

وی ادامه داد: امیرالمؤمنین علی(ع) در نامه ۳۱ نهج‌البلاغه می‌فرمایند: «حَیْثُ هَمُّکَ مِنَ النَّاسِ هَمُّ نَفْسِکَ»؛ دغدغه‌های مربوط به مردم سر جای خودش، اما انسان باید همه خویشتن خود را نیز مورد توجه قرار دهد.

انسان در قیامت با اعمال و زمینه‌های برخورداری خود مواجه می‌شود

استاد حوزه با اشاره به آیات قرآن کریم درباره حضور انسان‌ها در قیامت گفت: دو آیه بسیار تکان‌دهنده وجود دارد؛ در یک صحنه، انسان‌ها گروه‌گروه وارد عرصه قیامت می‌شوند، اما در صحنه‌ای دیگر، انسان به صورت فردی و تک‌تک در برابر خداوند حاضر می‌شود.

وی افزود: در سوره زمر درباره اهل تقوا آمده است: «وَسِیقَ الَّذِینَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ إِلَی الْجَنَّةِ زُمَرًا»؛ یعنی کسانی که تقوا پیشه کردند، گروه‌گروه به سوی بهشت برده می‌شوند و نقطه مقابل آنان نیز گروه‌گروه به سوی جهنم برده می‌شوند.

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر خاطرنشان کرد: اما در جای دیگری ماجرا متفاوت است و انسان‌ها به صورت فردی در برابر خداوند قرار می‌گیرند؛ یعنی زمینه‌های برخورداری، آمادگی‌ها و تجلیاتی که در زندگی هر فرد وجود داشته است، مورد توجه قرار می‌گیرد و انسان باید پاسخ دهد که با این فرصت‌ها چه کرده است.

وی با اشاره به مفهوم «اقرأ کتابک» ابراز کرد: به انسان گفته می‌شود کتابت را بخوان؛ همان چیزی که در زندگی خود انجام داده‌ای، در برابر تو قرار گرفته است. انسان باید نتیجه اعمال و عملکرد خود را ببیند.

هدایت فقط آغاز راه نیست

استاد حوزه با اشاره به تعبیر «مفاتیح ابواب الهدی» و «مغالیق ابواب الردی» گفت: پیشوایان الهی کسانی هستند که درهای هدایت را باز می‌کنند و کلیدهای آن در اختیار آنان است و درهای تباهی را نیز می‌بندند.

وی تصریح کرد: گاهی انسان برای راهیابی یک فرد زحمت زیادی می‌کشد، اما باید مراقبت‌های پس از هدایت را نیز جدی گرفت. اینکه کسی را در مسیر درست قرار دهیم، به معنای پایان مسئولیت نیست. من هیچ‌وقت درباره عزیزانی که با آنها ارتباط داشته‌ایم، احساس نمی‌کنم که با هدایت اولیه، دیگر تکلیف ساقط شده است.

بصیرت؛ دیدن مسیر و تشخیص حقیقت

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر به فراز «قَدْ أَبْصَرَ طَرِیقَهُ وَ سَلَکَ سَبِیلَهُ» اشاره کرد و یادآور شد: در اینجا بحث بصیرت مطرح می‌شود. اگر بخواهیم جان کلام را بگوییم، چشم سر تصویر را دریافت می‌کند، اما درون انسان وقتی زلال و پاک شد، می‌تواند با یک حقیقت گره بخورد.

وی بیان کرد: در این حالت، نشانه‌هایی به انسان داده می‌شود که می‌فهمد تشخیص او درست بوده است. باید میان فردی که واقعاً به چیزی یقین دارد و فردی که تصور می‌کند حقیقت را تشخیص داده، اما گرفتار جهل مرکب است، تفاوت گذاشت.

استاد حوزه ادامه داد: ممکن است انسانی با تمام وجود تصور کند که در بیابان آب دیده است، اما وقتی حقیقت برای او روشن شود، متوجه می‌شود آنچه دیده، آب نبوده بلکه انعکاس نور و سراب بوده است. بنابراین آن باور نادرست از اساس فرو می‌ریزد.

وی با اشاره به پرسش‌هایی درباره خواب و دریافت‌های معنوی اظهار کرد: گاهی افراد می‌پرسند که در خواب شخصی پیامی به آنها داده یا فردی نورانی را دیده‌اند و نمی‌دانند آیا آنچه دیده‌اند حقیقت داشته و به آنها القا شده است یا خیر.

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر خاطرنشان کرد: بصیرت نسبت به راه، با صرف یک خواب یا یک دریافت ذهنی اثبات نمی‌شود. حتی ممکن است مجتهدی با تلاش علمی حکمی را استخراج کند و آن را واجب بداند، اما بعد مشخص شود که در اجتهاد خود اشتباه کرده است؛ بنابراین این مسئله باید در چارچوب خودش بررسی شود.

وی در پاسخ به این پرسش که انسان چگونه می‌تواند زمینه دریافت بصیرت را در خود ایجاد کند، گفت: راه آن این است که صفحه و آیینه دل از رذایل پاک شود، اگر کسی می‌گوید اینجا نورگیر ندارد و آفتاب نمی‌تابد، باید به او گفت دل خود را آیینه کن و آن را در معرض آفتاب قرار بده.

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر با اشاره به مفهوم مراقبت از دل، ابراز کرد: پاسداری از دل بسیار مهم است. در این مسیر باید مراقب بود که در خانه دل، جز اندیشه خداوند چیزی جای نگیرد.

وی ادامه داد: از امیرالمؤمنین علی(ع) پرسیدند چگونه به این جایگاه رسیدید و پاسخ ایشان در این مضمون است که دل را جایگاه مراقبت قرار دادم، تمام زندگی انسان نوعی دادوستد و دریافت و پرداخت است و اگر این دو با یکدیگر متعادل شوند، بسیاری از مسائل درست خواهد شد.

نگاه انسان مؤمن باید همزمان به بهار و خزان باشد

استاد حوزه با اشاره به آیات سوره حدید درباره مصیبت‌ها گفت: خداوند می‌فرماید مصیبت‌هایی که در زندگی انسان رخ می‌دهد، پیش از آن نوشته شده است، این مسئله هیچ منافاتی با اختیار انسان ندارد و نباید از آن برداشت جبرگرایانه کرد.

وی تأکید کرد: قرآن می‌فرماید: «لِکَیْلَا تَأْسَوْا عَلَیٰ مَا فَاتَکُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاکُمْ»؛ تا برای آنچه از دست داده‌اید اندوهگین نشوید و به آنچه به دست آورده‌اید، سرمستانه شاد نشوید.

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر با اشاره به سیره اولیای الهی، تأکید کرد: اولیای الهی وقتی دریافت‌ها را می‌بینند، همان لحظه به فکر پرداخت هستند، در ماجرای حضرت ابوالفضل(ع)، وقتی نوزاد را به امیرالمؤمنین علی(ع) دادند، طبیعی بود که حضرت شادمان شود و خدا را شکر کند، اما هنگامی که به دست‌های فرزند نگاه کرد، اشک از چشمان ایشان جاری شد؛ چراکه می‌دانست همین دست‌ها سال‌ها بعد در کربلا قطع خواهد شد.

وی اظهار کرد: انسان باید بهار و خزان را با هم ببیند و نگاه مستمر داشته باشد؛ تیزبینان کسانی هستند که در کنار شادی‌های زندگی، فرجام و مسئولیت‌های خود را نیز می‌بینند.

مطالعه و آگاهی، بخشی از مسیر خودسازی است

استاد حوزه با بیان اینکه بخشی از مشکلات انسان با مطالعه و افزایش آگاهی برطرف می‌شود، گفت: به نظرم بخش قابل توجهی از مشکلات ما با مطالعه حل می‌شود. انسان وقتی آگاهی پیدا می‌کند، متوجه می‌شود که شیطان چگونه می‌خواهد او را از جهات مختلف محاصره کند، اما در عین حال راه‌های ارتباط با خداوند همچنان برای او باز است.

وی ادامه داد: وقتی دل زلال شود و فکر روشن گردد، رفتار انسان نیز تغییر می‌کند. گاهی یک تذکر ساده می‌تواند نشان دهد که انسان باید بیشتر به درون خود مراجعه کند.

حجت‌الاسلام والمسلمین رهبر با اشاره به خاطره‌ای از آیت‌الله مصباح یزدی یادآور شد: روزی در خدمت ایشان بودم و درباره پرورش نیروهای قوی در مؤسسه صحبت کردم، ایشان توضیحاتی درباره تربیت نیروها دادند. من عرض کردم که این کار باید به تولید انبوه برسد و ایشان دو بار گفتند: «بله، باید به تولید انبوه برسد.»

وی افزود: بسیاری از اتفاقاتی که در درون انسان رخ می‌دهد، با همین اصلاح مکالمات و نوع سخن گفتن قابل اصلاح است.

استاد حوزه با اشاره به خاطره‌ای از دیدار با آیت‌الله ناصری اظهار کرد: در دیداری که یکی از آقایان اصفهان نیز همراه ما بود، ایشان خطاب به آن فرد گفتند که شما که هستید، اینجا سخنرانی کنید، آنجا که «عقاب پر بریزد، از پشه لاغری چه خیزد». این ادبیات زلال و تواضع‌آمیز می‌تواند موانع درونی انسان را برطرف کند و زمینه فهم بهتر را فراهم سازد.

انتهای پیام. /