به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، صدیقه خدیوی، مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی، امروز یکشنبه پنجم مهرماه در نشست تخصصی تبیین مؤلفههای ایثار و تمدنسازی در دفاع مقدس با موضوع امنیت پایدار، زیرساخت تمدنی در الگوی دفاع مقدس که بهصورت حضوری و مجازی در تالار شیخ طوسی بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد، اظهار داشت: ایثار برخلاف تصور رایج، صرفاً یک فضیلت فردی و اخلاقی نیست، بلکه در متون قرآن و روایات و اندیشه اسلامی با سرنوشت جمعی و تمدنی جوامع پیوند مستقیم دارد.
وی با اشاره به جایگاه ایثار در تاریخ اسلام افزود: در صدر اسلام نمونههای برجستهای از ایثار را شاهد هستیم که از لیلةالمبیت و ایثار حضرت علی(ع) آغاز میشود و با ایثار مالی حضرت خدیجه(س) در مسیر گسترش اسلام ادامه مییابد و در واقعه عاشورا به اوج میرسد.
مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی ادامه داد: فرهنگ ایثار در طول تاریخ نسل به نسل بازتولید شده و دفاع مقدس نیز بازآفرینی همین فرهنگ در ایران معاصر بود؛ بهگونهای که میتوان از آن بهعنوان یک آزمایشگاه تاریخی ایثار در دوران معاصر یاد کرد.
وی با اشاره به نقش نوجوانان در دفاع مقدس بیان کرد: شهید حسین فهمیده یکی از نمادهای ایثار نوجوانان در دفاع مقدس است و با وجود بحثها و تردیدهایی که بعدها درباره جزئیات این واقعه مطرح شد، جایگاه وی بهعنوان نماد ایثار نوجوانان در حافظه جمعی ملت ایران باقی مانده است.
خدیوی افزود: در دوران دفاع مقدس تنها با یک نمونه از ایثار مواجه نبودیم، بلکه طیف گستردهای از فداکاریها از سوی رزمندگان، شهدا، جانبازان، آزادگان و خانوادههای آنان شکل گرفت و بیش از ۳۶ هزار دانشآموز نیز در طول جنگ تحمیلی به شهادت رسیدند.
فرماندهان دفاع مقدس الگوی مسئولیتپذیری بودند
وی با اشاره به ایثار فرماندهان در میدان نبرد تصریح کرد: فرماندهانی همچون شهیدان مهدی و حمید باکری و شهید محمود کاوه با حضور در خط مقدم و حرکت پیشاپیش نیروها، الگوی عملی شجاعت و مسئولیتپذیری بودند و همین روحیه موجب تقویت امید و شجاعت در میان رزمندگان میشد.
مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی اظهار داشت: ایثار در دفاع مقدس تنها به شهادت محدود نمیشود، بلکه جانبازانی که سالها با آثار ناشی از مجروحیت و جراحات شیمیایی زندگی کردهاند و آزادگانی که سختیهای دوران اسارت را تحمل کردهاند، نمونههای دیگری از استمرار فرهنگ ایثار هستند.
وی با طرح این پرسش که این حجم از ایثار چه پیامدی برای بافت اجتماعی ایران داشته است، گفت: بر اساس مطالعاتی که با تکیه بر نظریه سرمایه اجتماعی انجام شده، مفاهیمی مانند بسیجی، ایثارگر، شهید، جانباز و آزاده در دوران دفاع مقدس به شبکهای از هنجارها و روابط اجتماعی تبدیل شد که فردگرایی را کاهش و انسجام اجتماعی و ملی را تقویت کرد.
خدیوی اضافه کرد: در شرایطی که کشور با کمبود شدید تجهیزات و امکانات نظامی مواجه بود، روحیه جهادی و ایمانی رزمندگان بخشی از خلأ سرمایه فیزیکی و تسلیحاتی را جبران کرد و نشان داد کیفیت سرمایه انسانی ارزشمحور میتواند در شرایط دشوار نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
وی در ادامه با اشاره به ارتباط ایثار و سرمایه انسانی بیان کرد: در ادبیات اقتصادی، سرمایه انسانی معمولاً مجموعهای از دانش، مهارت، تجربه و تحصیلات تعریف میشود، اما مطالعات جدید بر اهمیت مؤلفههای نرم سرمایه انسانی از جمله اخلاق، مسئولیتپذیری، اعتماد و همبستگی اجتماعی تأکید دارند.
مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی گفت: فرهنگ ایثار از سه مسیر بر سرمایه انسانی اثر میگذارد؛ نخست انگیزه که فعالیت اقتصادی و اجتماعی را از یک وظیفه صرفاً معیشتی به نوعی رسالت ارتقا میدهد، دوم تعهد و اخلاق کاری که مسئولیتپذیری فرد را فراتر از وظیفه رسمی قرار میدهد و سوم انسجام اجتماعی و اعتماد که از عناصر اساسی توسعه پایدار به شمار میروند.
وی تصریح کرد: سرمایه انسانی بدون جهتگیری اخلاقی، صرفاً مهارت بدون جهت است و فرهنگ ایثار میتواند به این سرمایه جهت و معنا بدهد.
خدیوی با اشاره به ارتباط فرهنگ ایثار با تمدن نوین اسلامی اظهار داشت: در گفتمان تمدن نوین اسلامی، نیروی انسانی مؤمن و کارآمد از مهمترین مؤلفههای تمدنسازی است و ایمان و دین نباید بهعنوان یک قید تشریفاتی تلقی شود، بلکه باید بهعنوان زیربنای سرمایه انسانی مورد توجه قرار گیرد.
وی افزود: ایثار حلقه اتصال میان دو هدف انسانسازی و تمدنسازی است؛ زیرا انسانسازی بدون توجه به کارآمدی اجتماعی میتواند به تربیت افرادی متدین اما منفعتطلب منجر شود و ایثار نیز بدون سرمایه انسانی کارآمد، به فضیلتی فردی و فاقد بازتاب اجتماعی تبدیل خواهد شد.
ترویج فرهنگ ایثار به پیوست عملیاتی نیاز دارد
مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی با تأکید بر ضرورت تبدیل فرهنگ ایثار از شعار به برنامه عملیاتی گفت: نهادهای آموزشی، فرهنگی، دولتی و مذهبی میتوانند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند و آموزش سبک زندگی تمدنساز و انتقال تجربه زیسته ایثارگران باید مورد توجه قرار گیرد.
وی ادامه داد: اردوهای راهیان نور در صورتی که با روایتگری دقیق و مبتنی بر واقعیت همراه باشد، میتواند در انتقال فرهنگ ایثار به نسل جدید مؤثر باشد و الگوهایی مانند شهید فهمیده و دیگر دانشآموزان شهید نیز باید با روایت دقیق و متناسب با نیاز نسل جوان معرفی شوند.
خدیوی بیان کرد: در دانشگاهها، دفاع مقدس باید علاوه بر یک موضوع تاریخی و نظامی، بهعنوان مطالعهای درباره تولید سرمایه اجتماعی مورد توجه قرار گیرد و ظرفیت آن در رشتههایی مانند جامعهشناسی و مدیریت بررسی شود.
وی با اشاره به نقش نهادهای فرهنگی خاطرنشان کرد: استفاده از هنر و فضای مجازی برای انتقال فرهنگ ایثار به نسل جوان ضروری است و در این مسیر باید از روایتهای شعارزده و اغراقآمیز پرهیز کرد؛ زیرا نسل جوان امروز به روایتهای واقعی، دقیق و قابل فهم نیاز دارد.
مدیرکل بنیاد شهید و امور ایثارگران استان خراسان رضوی همچنین بر ضرورت اجرای دقیق سیاستهای کلی ترویج فرهنگ ایثار و شهادت تأکید کرد و گفت: در حوزه نهادهای مذهبی نیز مسجد میتواند بهعنوان یک پایگاه مردمی، فرهنگ ایثار را از الگوهای تاریخی به رفتارهای اجتماعی جدید پیوند دهد.
وی افزود: مفاهیم عاشورایی و ایثار دینی باید در منبرها و برنامههای فرهنگی از سطح بیان حوادث تاریخی فراتر رفته و با موضوعات روز جامعه از جمله محرومیتزدایی، حفاظت از محیط زیست، مسئولیت اجتماعی و وجدان کاری پیوند داده شود.
انتهای پیام/
نظر شما