به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، غلامعلی حداد عادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، امروز پنجشنبه ۹ مهرماه در سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز با عنوان اقامه نماز در اندیشه و عمل امام شهید حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای(ره) که با حضور مدیران، مسئولان و شخصیت‌های علمی و فرهنگی کشور در تالار قدس آستان قدس رضوی برگزار شد، با اشاره به سیره عبادی رهبر شهید در توجه به نماز، بر ضرورت تقویت فرهنگ نماز از مسیر تربیت دینی و ایمانی جامعه تأکید کرد و گفت: در حکومت دینی، اقامه نماز و تربیت مردم بر اساس ایمان درونی باید در کنار قانون و برخورد با متخلفان مورد توجه قرار گیرد.
سیره رهبر شهید؛ تنظیم برنامه‌ها بر محور نماز
حداد عادل با اشاره به سیره رهبر شهید نسبت به نماز اظهار داشت: توجه ایشان به نماز تنها در سخن و توصیه خلاصه نمی‌شد، بلکه در عمل نیز برنامه‌های خود را بر اساس نماز تنظیم می‌کردند.
وی افزود: در تنظیم برنامه‌های خود به گونه‌ای عمل می‌کردند که برنامه‌ها یا به نماز ختم شود یا بعد از نماز آغاز شود و وقت نماز را به کار دیگری اختصاص نمی‌دادند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به دیگر ابعاد سیره عبادی رهبر شهید ادامه داد: ایشان به خواندن نماز جماعت، نوافل و نماز اول وقت اهتمام داشتند و این اهتمام در سبک زندگی و برنامه روزانه ایشان قابل مشاهده بود.
وی همچنین به خاطره‌ای از دوران جوانی رهبر شهید اشاره کرد و گفت: ایشان در یکی از خاطرات خود نقل کرده بودند که در سال‌هایی که آیت‌الله بهجت به مشهد می‌آمدند، شنیده بودند که ایشان صاحب نفس هستند و به همین دلیل خدمت ایشان رسیده و درخواست کردند توصیه‌ای به ایشان داشته باشند.
حداد عادل افزود: آیت‌الله بهجت در پاسخ، نماز اول وقت را به ایشان توصیه کرده بودند و همین توصیه، مورد توجه ایشان قرار گرفته بود.
وی ارسال ۳۲ پیام از سوی رهبر شهید به اجلاس‌های نماز را نیز نشانه دیگری از توجه ویژه ایشان به موضوع نماز دانست و تصریح کرد: همین که رهبر شهید ۳۲ بار به اجلاس نماز پیام داده‌اند، نشان‌دهنده توجه تام و جدی ایشان به موضوع نماز است.
استمرار اهتمام به نماز در پیام رهبرمعظم انقلاب اسلامی
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه با اشاره به پیام نخست رهبر امروز، حضرت آیت‌الله سیدمجتبی حسینی خامنه‌ای، به اجلاس نماز اظهار داشت: ایشان نیز در نخستین پیام حکیمانه خود به این اجلاس، همان توجه و اهتمام را نسبت به موضوع نماز نشان داده‌اند.
وی همچنین به حضور رهبر شهید در جشن عبادت دختران در روزهای نزدیک به دوره شدت شیوع کرونا اشاره کرد و گفت: حضور ایشان در جشن عبادت دختران پیام مهمی برای جامعه داشت.
حداد عادل افزود: تصور می‌کنم هنوز هم جا دارد از تصاویر و فیلم‌های به‌جامانده از آن مراسم برای گسترش فرهنگ نماز در مدارس بیشتر استفاده شود و این ظرفیت می‌تواند در زمینه تربیت دینی دانش‌آموزان مورد توجه قرار گیرد.
حکومت دینی برای اقامه احکام الهی تشکیل شده است
وی با طرح پرسشی درباره جایگاه نماز در حکومت دینی گفت: باید پرسید معنای حکومت دینی چیست و تفاوت حکومت دینی با حکومت غیردینی در کجاست؟
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: آیا جز این است که حکومت دینی برای اقامه حدود الهی و اجرای احکام الهی تشکیل شده است؟ اگر حکومت دینی چنین وظیفه‌ای نداشته باشد، اطلاق صفت دینی بر آن چه معنایی خواهد داشت؟
وی با اشاره به مبانی قرآنی این موضوع ادامه داد: این مطلب به صراحت در قرآن کریم آمده است و در پیام رهبر جدید انقلاب نیز که در این اجلاس قرائت شد، با اشاره به آیه‌ای از سوره حج بر همین موضوع تأکید شده است.
حداد عادل خطاب به حاضران در اجلاس که آنان را سربازان و افسران جبهه اقامه نماز در کشور دانست، گفت: می‌خواهم توجه این جمع را به یک واقعیت جلب کنم که نکته اصلی سخنان من است.
وی اظهار داشت: ما در کشور، به‌عنوان حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی، برای برپایی دین خدا و اجرای احکام الهی، از جمله اقامه نماز، دو راه در پیش داریم.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نخستین مسیر را فعالیت فرهنگی، اعتقادی و فکری عنوان کرد و گفت: یک راه، کار فرهنگی و اعتقادی، تقویت باور، ایمان و یقین و تقویت باور به آخرت، قیامت، بهشت و دوزخ و ایجاد عشق به خدا، نیایش و پرستش خداست.
وی افزود: راه دیگر این است که برای کسانی که از حدود الهی تجاوز می‌کنند قانون وضع کنیم و با متخلفان برخورد قانونی داشته باشیم.
حداد عادل با طرح این پرسش که کدام یک از این دو مسیر اولویت دارد، تصریح کرد: هر دو لازم است و جامعه هم به تربیت ایمانی و هم به قانون نیاز دارد، اما باید دید کدام یک از این دو مهم‌تر و مقدم‌تر است.
وی ادامه داد: در حکومت دینی، اصل بر این است که افراد ابتدا با ایمان درونی و تربیت دینی ساخته شوند. اگر مردم معتقد به خدا، عابد و مطیع خدا باشند، نیاز جامعه به برخوردهای قانونی گسترده کاهش پیدا می‌کند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با بیان اینکه تربیت دینی باید پیش از برخورد قانونی مورد توجه قرار گیرد، افزود: اگر مردم با ایمان و اعتقاد درونی تربیت شوند، نیازی به این نیست که برای هر رفتار نادرست، صرفاً از ابزار قانون، زندان و دادگاه استفاده شود.
حجاب با تربیت دینی درونی تقویت می‌شود
حداد عادل با اشاره به موضوع حجاب اظهار داشت: اگر دختران را از ابتدا با اعتقاد به حجاب تربیت کنیم، دیگر مسئله حجاب تنها به وضع قانون وابسته نخواهد بود.
وی افزود: نباید تصور کنیم که مسئله حجاب فقط با وضع قانون سامان پیدا می‌کند؛ در اداره جامعه و در حکومت دینی، اصل این است که مردم را معتقد به خدا، خداشناس، خداپرست و خداترس تربیت کنیم.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی ادامه داد: اگر این تربیت به‌درستی انجام شود، مردم کمتر مرتکب گناه می‌شوند و بسیاری از مسائل اجتماعی از طریق ایمان و باور درونی مدیریت خواهد شد.
وی نماز را یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقق این هدف دانست و گفت: نماز بهترین وسیله برای آشنایی انسان با خدا و اطاعت و عبادت خداست.
حداد عادل افزود: نماز در واقع تمرین عبادت خداست و خداوند در قرآن کریم می‌فرماید نماز انسان را از فحشا و منکر بازمی‌دارد.
وی تصریح کرد: معنای این سخن آن است که اگر می‌خواهیم فحشا و منکر در جامعه کاهش پیدا کند، باید از طریق نماز مردم را با خدا آشنا کنیم.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تأکید کرد: بنابراین اهتمام به نماز برای حکومت دینی یک امر اساسی و حکومتی است و حکومت دینی باید از طریق نماز، توده‌های مردم را در مقیاس وسیع و به شکل طبیعی مؤمن تربیت کند.
حداد عادل در ادامه با اشاره به ضرورت قانون در جامعه اظهار داشت: اگر پس از تربیت و فرهنگ‌سازی، عده‌ای همچنان از حدود الهی تخطی کردند، در آن مرحله باید سراغ قانون رفت.
وی با اشاره به تجربه خود از ۱۶ سال حضور در قوه قانونگذاری و مجلس شورای اسلامی گفت: هر قانونی زمانی قابل اجرا، سودمند و مؤثر است که کسانی که از آن قانون تخطی می‌کنند در اقلیت باشند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: اگر اکثریت جامعه ایمان و اعتقاد نداشته باشند که باید به یک قانون تمکین کنند، از قانون به‌تنهایی کاری برنمی‌آید.
وی خاطرنشان کرد: برای اینکه قانون در جامعه تحقق پیدا کند، باید مردم تربیت شوند تا به موضوع قانون احترام بگذارند و نسبت به آن احترام درونی و ایمان داشته باشند.
حداد عادل تصریح کرد: البته ممکن است درصدی از افراد همچنان تخطی کنند و قانون برای برخورد با این افراد لازم است، اما با وضع قانون نمی‌توان ایمان را در درون مردم ایجاد کرد.
وی ادامه داد: ایمان در میان مردم نیازمند کار فرهنگی و تربیتی طولانی‌مدت است و نماز بهترین راه برای ایجاد و تقویت این ایمان به شمار می‌رود.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در بخش دیگری از سخنان خود برای تبیین ضرورت فراهم کردن مکان‌های ساده برای اقامه نماز، به خاطره‌ای از سفر خود به طبس اشاره کرد و گفت: در فروردین سال ۱۳۵۰، همراه با شهید دکتر خرازی که همکلاسی و هم‌سن و سال من در دوران دبیرستان بود، به طبس رفتیم.
وی افزود: این سفر حدود ۵۵ سال پیش و پیش از وقوع زلزله طبس انجام شد و من در کوچه‌های این شهر شاهد بودم که مردم پاک‌طینت طبس در برخی خانه‌ها، یک اتاق از منزل را برای استفاده عمومی و اقامه نماز اختصاص داده بودند.
حداد عادل ادامه داد: این اتاق‌ها سه طرف دیوار داشتند، سقف نداشتند و یک طرف آن‌ها به کوچه باز بود. در کف اتاق نیز یک حصیر ساده و یک جعبه مهر قرار داده بودند و به این شکل، نمازخانه‌ای ساده برای رهگذران ایجاد کرده بودند.
وی گفت: این اقدام نشان می‌داد که برای اقامه نماز همیشه نیازمند امکانات گسترده و ساختمان‌های بزرگ نیستیم و می‌توان با امکانات ساده نیز فضای مناسبی برای نماز مردم فراهم کرد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه به خاطره‌ای دیگر از شیراز اشاره کرد و اظهار داشت: حدود ۲۰ سال پیش در یکی از محله‌های شیراز و هنگام فرارسیدن وقت نماز، یکی از بستگان پیشنهاد کرد برای اقامه نماز به مسجد برویم.
وی افزود: در آنجا دیدم فردی آپارتمان خود را به نمازخانه تبدیل کرده و مردم محله نیز از این اقدام استقبال کرده‌اند و برای اقامه نماز به آن مکان می‌آمدند.
حداد عادل با تأکید بر ضرورت توجه به نمازخانه‌های ساده تصریح کرد: ساخت مساجد باشکوه و بزرگ و گران‌قیمت کار خوبی است، اما اگر امکان ساخت چنین مساجدی وجود نداشت یا در برخی مکان‌ها دسترسی به مسجد دشوار بود، نباید از ساخت نمازخانه‌های ساده غافل شویم.
وی ادامه داد: ما در بسیاری از مکان‌ها به نمازخانه‌های ساده بیشتر نیاز داریم و نباید صرفاً به ساخت بناهای بزرگ و پرهزینه توجه کنیم.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر فراهم کردن مکان‌های مناسب برای اقامه نماز در بوستان‌ها گفت: در یکی از پیام‌های رهبر شهید نیز بر این موضوع تأکید شده بود که در هر جایی باید یک مکان ساده برای نماز فراهم شود.
تفرجگاه‌ها به فضای نماز و وضو نیاز دارند
حداد عادل با اشاره به وضعیت برخی تفرجگاه‌های کشور اظهار داشت: بسیاری از تفرجگاه‌ها در فصل تابستان میزبان صدها و حتی هزاران نفر هستند، اما در بعضی از این مکان‌ها نه‌تنها جایی برای اقامه نماز وجود ندارد، بلکه گاهی امکانات لازم برای وضو گرفتن نیز فراهم نیست.
وی تأکید کرد: باید برای چنین موقعیت‌هایی برنامه‌ریزی شود تا مردم در زمان حضور در تفرجگاه‌ها و مکان‌های تفریحی نیز بتوانند نماز خود را به‌راحتی اقامه کنند.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی یکی دیگر از مسائل مهم در حوزه نماز را مدیریت و برنامه‌ریزی برای تأمین نمازخانه در مسیرهای بین‌شهری دانست و گفت: گاهی یک راننده حدود ۱۰۰ کیلومتر در جاده حرکت می‌کند و خود و خانواده‌اش نیاز دارند نماز بخوانند، اما در مسیر نمازخانه‌ای وجود ندارد.
وی افزود: باید برای این مسائل نیز چاره‌اندیشی شود و در مسیرهای جاده‌ای، مکان‌های مناسب برای اقامه نماز و امکانات لازم برای وضو فراهم شود.
حداد عادل تصریح کرد: مسئله نماز فقط به توصیه و سخنرانی محدود نمی‌شود، بلکه به برنامه‌ریزی و مدیریت نیاز دارد.
وی با تأکید بر اهمیت مدیریت در تحقق اهداف فرهنگی اظهار داشت: کشور ما بیش از هر چیز به مدیریت با تدبیر و کارآمدی احتیاج دارد و نماز نیز از این امر مستثنا نیست.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در پایان خطاب به مسئولان و فعالان عرصه اقامه نماز گفت: همه کسانی که دل در گرو حکومت دینی دارند و می‌خواهند راه امام راحل و رهبر شهید را ادامه دهند، باید در زمینه نماز اهتمام داشته باشند.
وی افزود: در کنار توجه اعتقادی و فرهنگی به نماز، باید مدیریت این عرصه نیز جدی گرفته شود و برای حضور مردم در مساجد، نمازخانه‌ها، بوستان‌ها، تفرجگاه‌ها و مسیرهای جاده‌ای برنامه‌ریزی دقیق و کارآمد صورت گیرد.
حداد عادل تأکید کرد: اگر هدف، تقویت ایمان و تربیت دینی جامعه است، نماز یکی از مهم‌ترین ابزارهای تحقق این هدف است و باید برای اقامه آن در زندگی مردم، هم از ظرفیت تربیت و فرهنگ‌سازی استفاده کرد و هم زیرساخت‌ها و امکانات مورد نیاز را فراهم ساخت.
انتهای پیام/
نظر شما