به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین مروی، تولیت آستان قدس رضوی، در مراسم معارفه دکتر صدیقه رضایی، مدیر حوزه علمیه خواهران خراسان، که ظهر امروز در حرم مطهر رضوی برگزار شد، با اشاره به جایگاه حوزه‌های علمیه خواهران در نظام آموزشی و تربیتی حوزه اظهار کرد: حوزه‌های علمیه خواهران از دستاوردهای انقلاب اسلامی هستند. اگرچه پیش از انقلاب نیز فعالیت‌هایی در این زمینه وجود داشت، اما این فعالیت‌ها به گستردگی و جایگاه اجتماعی امروز نبود.
وی با اشاره به اهتمام امام راحل به شکل‌گیری و توسعه حوزه‌های علمیه خواهران افزود: امام خمینی(ره) با صدور حکم و انتصاب شخصیت‌های برجسته حوزوی برای مدیریت این مجموعه‌ها، از جمله در جامعه‌الزهرا(سلام‌الله‌علیها)، زمینه شکل‌گیری و توسعه ساختار حوزه‌های علمیه خواهران را فراهم کردند.
تولیت آستان قدس رضوی با بیان اینکه رهبر معظم انقلاب نیز همواره نسبت به این مسئله توجه و عنایت ویژه‌ای داشته‌اند، ادامه داد: ایشان در جلسات و برنامه‌های مرتبط با حوزه‌های علمیه خواهران حضور و اهتمام داشتند و ساختارها و سازوکارهایی که در سال‌های اخیر برای مدیریت و سامان‌دهی این حوزه‌ها شکل گرفته، از اندیشه و نگاه راهبردی امام راحل و رهبر شهید انقلاب اسلامی سرچشمه گرفته است.
مأموریت حوزه‌های علمیه خواهران با حوزه‌های برادران متفاوت است
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با تأکید بر ضرورت توجه به مأموریت مستقل حوزه‌های علمیه خواهران تصریح کرد: این اهتمام به معنای آن نیست که نظام آموزشی، کتاب‌ها، دروس و دوره‌های تحصیلی حوزه‌های برادران عیناً در حوزه‌های خواهران پیاده‌سازی شود؛ چراکه کارکرد و گستره فعالیت این دو مجموعه با یکدیگر تفاوت دارد.
وی خاطرنشان کرد: حوزه‌های علمیه برادران مأموریت‌ها و کارکردهای خاص خود را دارند و حوزه‌های علمیه خواهران نیز با توجه به جایگاه و نقش بانوان در جامعه، مأموریت‌های متفاوتی را دنبال می‌کنند. این تفاوت به معنای کمتر یا بیشتر بودن اهمیت یکی نسبت به دیگری نیست؛ بلکه هر کدام مسئولیت و نقشی دارند که دیگری نمی‌تواند جایگزین آن شود و این دو نقش در کنار یکدیگر به تکمیل مأموریت‌های دینی و اجتماعی می‌انجامد.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به نقش بانوان در تربیت جامعه و تأثیرگذاری آنان در تحولات اجتماعی بیان کرد: اهمیت حضور و نقش‌آفرینی بانوان، مسئله‌ای نیست که صرفاً در پاسخ به جریان‌های فکری مخالف یا برای مقابله با نگاه‌های فمینیستی مورد توجه قرار گرفته باشد؛ بلکه این مسئله از یک نگاه عمیق دینی و اعتقاد به جایگاه حقیقی زن در جامعه سرچشمه می‌گیرد.
وی با اشاره به توجه امامین انقلاب به نقش بانوان در عرصه‌های مختلف اظهار داشت: تاریخ سرشار از نمونه‌هایی است که نشان می‌دهد بانوان با ایمان، اراده و شجاعت خود توانسته‌اند بر افراد و جریان‌های قدرتمند تأثیر بگذارند و مسیر تحولات را تغییر دهند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به ماجرای همسر فرعون و نقش او در نجات حضرت موسی(علیه‌السلام) خاطرنشان کرد: فرعون با آن همه جنایت و کشتار، به دنبال جلوگیری از تولد و بقای پسران بنی‌اسرائیل بود؛ اما همسر او با ایستادگی و اراده خود، زمینه نجات حضرت موسی(علیه‌السلام) را فراهم کرد. اگر چنین پیشنهادی از سوی یکی از اطرافیان مرد فرعون مطرح می‌شد، چه‌بسا با واکنش سخت او مواجه می‌شد، اما این بانوی بزرگوار توانست اراده خود را بر آن شرایط تحمیل کند.
وی افزود: تاریخ نمونه‌های فراوانی از این دست دارد و این واقعیت نشان می‌دهد که نقش بانوان در تربیت، هدایت و جهت‌دهی به جامعه، نقشی بی‌بدیل است.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به برنامه‌ریزی دشمنان برای تأثیرگذاری بر جامعه زنان گفت: امروز دشمنان بیش از گذشته برای تأثیرگذاری بر بانوان برنامه‌ریزی می‌کنند؛ ازاین‌رو باید ظرفیت‌ها و توانمندی‌های این بخش از جامعه را به‌درستی شناخت و برای ایفای نقش مؤثر آنان برنامه داشت.
شناسایی استعدادهای برتر، ضرورتی فراتر از فراخوان و آزمون است
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با تأکید بر ضرورت تقویت جایگاه علمی و اجتماعی حوزه‌های علمیه خواهران بیان کرد: با وجود تلاش‌های فراوانی که در سراسر کشور، از جمله در قم، تهران و مشهد، انجام شده و دستاوردهای قابل توجهی نیز به همراه داشته است، همچنان باید برای ارتقای جایگاه حوزه‌های علمیه خواهران در عرصه‌های علمی و اجتماعی تلاش کرد.
وی با اشاره به حضور بانوان طلبه در عرصه‌های مختلف علمی، دینی، اجتماعی و رسانه‌ای اظهار داشت: امروز بانوان برجسته‌ای در حوزه‌های دینی و اجتماعی فعالیت دارند و در رسانه‌های پرمخاطب، از جمله رسانه ملی، نیز شاهد نقش‌آفرینی بانوان طلبه هستیم؛ بااین‌حال، این ظرفیت باید بیش از گذشته در جامعه معرفی شود.
تولیت آستان قدس رضوی با بیان اینکه حوزه‌های علمیه خواهران باید در میان دختران علاقه‌مند به علم و دانش، جایگاه و صدای مؤثری داشته باشند، تصریح کرد: باید شرایطی فراهم شود که دختران مستعد، هنگام انتخاب مسیر تحصیلی و علمی خود، حوزه علمیه را نیز به‌عنوان یک انتخاب جدی و ارزشمند در نظر بگیرند.
وی با انتقاد از کم‌توجهی به معرفی ظرفیت‌های حوزه در مدارس و محیط‌های آموزشی افزود: گاهی دانش‌آموزان مستعد، به‌ویژه دخترانی که از معدل و توان علمی بالایی برخوردارند، از سوی خانواده، دوستان و حتی محیط آموزشی به سمت دانشگاه هدایت می‌شوند؛ درحالی‌که ظرفیت‌های حوزه علمیه و امکان تحصیل و رشد علمی در این مسیر به‌درستی برای آنان تبیین نشده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی خاطرنشان کرد: حتی در برخی مدارس که زمینه و بستر مناسبی برای هدایت دانش‌آموزان به سمت تحصیل حوزوی دارند، گاهی تمام تلاش‌ها به معرفی رتبه‌های برتر کنکور و قبولی دانش‌آموزان در دانشگاه‌ها معطوف می‌شود و کمتر به شناسایی و هدایت استعدادها به سمت حوزه علمیه توجه می‌شود.
وی با تأکید بر اینکه جذب نخبگان صرفاً با برگزاری آزمون، انتشار فراخوان و اطلاعیه محقق نمی‌شود، گفت: برای شناسایی استعدادهای برتر باید برنامه‌ریزی و تدبیر ویژه‌ای داشت. لازم است دانش‌آموزان مستعد شناسایی شوند، با خانواده‌های آنان ارتباط برقرار شود و در گفت‌وگو با خود دانش‌آموزان و والدینشان، ظرفیت‌ها و فرصت‌های تحصیل در حوزه علمیه تبیین شود.
تولیت آستان قدس رضوی ادامه داد: ممکن است از میان صد دانش‌آموز مستعدی که شناسایی می‌شوند، تنها ده نفر به این مسیر علاقه‌مند شوند؛ اما همین تعداد نیز سرمایه ارزشمندی هستند. البته نباید سایر دانش‌آموزان را نادیده گرفت؛ چراکه هر کدام استعداد و قابلیت‌های خاص خود را دارند و باید مورد توجه و احترام باشند.
وی با اشاره به ضرورت طراحی برنامه‌های اختصاصی برای تربیت استعدادهای برتر اظهار داشت: زمانی پیشنهاد شد که دانش‌آموزان مستعد در سراسر کشور، به‌ویژه افرادی که با معدل‌های بالا فارغ‌التحصیل می‌شوند، شناسایی و برای آنان مدارس و دوره‌های آموزشی اختصاصی در نظر گرفته شود؛ زیرا نمی‌توان انتظار داشت استعدادهای برتر صرفاً با همان برنامه‌های عمومی و بدون توجه به ظرفیت‌های ویژه‌شان پرورش پیدا کنند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به تجربه‌های گذشته در شناسایی و جذب استعدادهای حوزوی بیان کرد: در گذشته نیز برخی شخصیت‌های علمی و حوزوی با شناسایی استعدادهای جوان در شهرها و روستاها، زمینه ورود آنان به حوزه را فراهم می‌کردند و با ارتباط با خانواده‌ها، آنان را برای ادامه تحصیل در مسیر علوم دینی تشویق می‌کردند.
وی با اشاره به نمونه‌ای از این تجربه‌ها و نقش شخصیت‌های علمی و تبلیغی در هدایت استعدادها افزود: برخی از عالمان با حضور در مناطق مختلف و ارتباط مستقیم با خانواده‌ها، نوجوانان مستعد را شناسایی می‌کردند و زمینه رشد علمی آنان را فراهم می‌آوردند. این شیوه نشان می‌دهد که جذب استعدادهای برتر نیازمند شناخت، ارتباط مستمر و برنامه‌ریزی دقیق است.
تربیت طلبه عالم و تحلیلگر، ضرورتی برای صیانت از جامعه دینی است
تولیت آستان قدس رضوی با تأکید بر ضرورت تربیت طلاب برخوردار از قدرت تحلیل و شناخت عمیق دینی اظهار کرد: طلبه باید علاوه بر برخورداری از دانش و آگاهی، قدرت تحلیل مسائل را نیز داشته باشد و در مواجهه با جریان‌ها و حوادث مختلف، صرفاً تابع سخنان دیگران نباشد.
وی با اشاره به برخی حوادث تاریخی صدر اسلام و ضرورت شناخت دقیق زمینه‌ها و ماهیت جریان‌های سیاسی و اجتماعی افزود: در تاریخ اسلام، جنگ‌ها و درگیری‌هایی رخ داده که شناخت درست آن‌ها نیازمند بررسی عمیق شرایط و انگیزه‌های طرف‌های درگیر است. در برخی از این حوادث، مسلمانان در دو سوی ماجرا قرار داشتند و همین مسئله نشان می‌دهد که نمی‌توان بدون شناخت مبانی و ریشه‌های یک اتفاق، درباره آن قضاوت کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) در مواجهه با حوادث و جریان‌های مختلف خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، شناخت مبانی دینی و قدرت تشخیص و تحلیل اهمیت فراوانی دارد و طلبه نباید صرفاً به ظاهر مسائل و برداشت‌های رایج بسنده کند.
وی با اشاره به تأکید رهبر معظم انقلاب بر ضرورت ارتباط گسترده با اقشار مختلف جامعه بیان کرد: در دیداری که در سال ۱۳۹۷ با حضور ائمه جمعه مراکز استان‌ها برگزار شد، رهبر معظم انقلاب بر ضرورت ارتباط با همه مردم و گسترش ارتباط با نیروهای مؤمن و انقلابی تأکید کردند و در عین حال، بر تربیت نیروهایی با عمق دینی و فکری توجه دادند.
تولیت آستان قدس رضوی ادامه داد: ایشان بر این نکته تأکید داشتند که نباید به تظاهر و شعار بسنده کرد؛ بلکه باید نیروهایی تربیت شوند که از عمق فکری و دینی برخوردار باشند و بتوانند مسائل را به‌درستی تحلیل کنند.
وی با انتقاد از تأثیرپذیری برخی افراد از شهرت اشخاص و جریان‌ها تصریح کرد: نباید صرفاً به این دلیل که فردی به شهرت رسیده یا سخنی در رسانه‌ها و فضای مجازی مطرح کرده است، آن را پذیرفت و بازنشر داد. باید دید سخنان و مواضع افراد با مبانی دینی، اندیشه امام راحل و رهنمودهای رهبر معظم انقلاب سازگاری دارد یا خیر.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با بیان اینکه طلبه باید قدرت تشخیص و تحلیل داشته باشد، اظهار داشت: گاهی ممکن است فردی اصطلاحات فراوانی بداند، اما از قدرت تحلیل برخوردار نباشد. بنابراین، صرف برخورداری از اطلاعات و آشنایی با اصطلاحات، به معنای داشتن بینش و بصیرت نیست.
وی با اشاره به خاطره‌ای از دوران امامت جمعه خود و مواجهه با یکی از شهروندان خاطرنشان کرد: روزی پس از اقامه نماز جمعه، فردی با اعتراض نسبت به برخی برخوردها و شعارهای مطرح‌شده، موضوعی را با من در میان گذاشت. در آن موقعیت، ضمن عذرخواهی از برخورد نامناسبی که با او صورت گرفته بود، تلاش کردم شرایط و ضرورت رعایت حرمت قرآن و فضای معنوی برنامه را توضیح دهم.
تولیت آستان قدس رضوی با اشاره به ضرورت شناخت دقیق شرایط و پرهیز از واکنش‌های احساسی افزود: طلبه باید بتواند مسائل را با نگاه عمیق و مبتنی بر مبانی تحلیل کند و در مواجهه با افراد و جریان‌های مختلف، تحت تأثیر هیجانات و فضاسازی‌ها قرار نگیرد.
وی با تأکید بر اینکه طلاب باید در مسیر هدایت جامعه نقش‌آفرین باشند، گفت: اگر طلبه از عمق علمی و قدرت تحلیل برخوردار باشد، می‌تواند در برابر جریان‌های انحرافی و فضاسازی‌ها، موضعی آگاهانه و صحیح اتخاذ کند و به‌جای دنباله‌روی از دیگران، خود هدایتگر جامعه باشد.
پرهیز از تشریفات و تمرکز بر کارهای عمیق و اثرگذار
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی در بخش دیگری از سخنان خود با تبریک شکل‌گیری این تجربه مدیریتی و ابراز خرسندی از اقدامات انجام‌شده در حوزه‌های علمیه خواهران اظهار کرد: این اتفاق مبارک می‌تواند زمینه‌ساز تحول چشمگیر در حوزه‌های علمیه خواهران باشد و امیدواریم با همکاری و همراهی مجموعه‌های مرتبط، نتایج ارزشمندی به همراه داشته باشد.
وی با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی میان مجموعه‌های حوزوی افزود: شورای عالی حوزه، مدیران و مسئولان مرتبط می‌توانند در این مسیر همکاری و همراهی داشته باشند و با بهره‌گیری از تجربه‌های یکدیگر، زمینه انجام فعالیت‌های مشترک را فراهم کنند.
تولیت آستان قدس رضوی تصریح کرد: باید از ایجاد سازوکارهای غیرضروری و تحمیل هزینه‌های اضافی به مجموعه‌ها پرهیز کرد؛ به‌ویژه در شرایطی که امکانات محدود است، بهتر است منابع و توان مجموعه‌ها صرف فعالیت‌های اصلی و اثرگذار شود، نه ایجاد ساختارها و تشریفاتی که ضرورت چندانی ندارند.
وی با اشاره به نمونه‌ای از اقدامات ارزشمند و کم‌هزینه در عرصه فعالیت‌های حوزوی خاطرنشان کرد: زمانی جمعی از طلاب و فضلای حوزه فعالیتی علمی و فرهنگی را آغاز کرده بودند و بدون برخورداری از امکانات گسترده، ساختمان، تشکیلات اداری، دفتر و نیروی اجرایی، کار خود را در محیطی ساده و حتی در منازل شخصی دنبال می‌کردند.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی با اشاره به دیدار این گروه با رهبر معظم انقلاب و تقدیر ایشان از فعالیت‌های انجام‌شده بیان کرد: در آن دیدار، وقتی گزارشی از فعالیت این جمع ارائه شد، رهبر معظم انقلاب از کار آنان تمجید کردند و بر ارزشمندی این اقدام تأکید داشتند؛ چراکه این افراد بدون تحمیل هزینه‌های سنگین و با امکانات محدود، فعالیتی فاخر و اثرگذار انجام داده بودند.
وی ادامه داد: این تجربه نشان می‌دهد که برای انجام یک کار ارزشمند، لزوماً به ساختمان‌های بزرگ، امکانات گسترده، تشکیلات اداری و تجهیزات متعدد نیاز نیست؛ بلکه مهم، داشتن هدف روشن، برنامه‌ریزی درست، انگیزه و تلاش برای تولید محتوای عمیق و اثرگذار است.
تولیت آستان قدس رضوی با انتقاد از گسترش تشریفات و ساختارهای غیرضروری در برخی فعالیت‌ها اظهار داشت: گاهی در مسیر توسعه تشکیلات و افزایش امکانات، از کار اصلی فاصله می‌گیریم و در نهایت، هزینه‌ها افزایش پیدا می‌کند، اما خروجی متناسبی به دست نمی‌آید.
وی خاطرنشان کرد: باید مراقب باشیم که تشریفات، تجملات، ساختمان‌ها و سازوکارهای اداری، ما را از مأموریت اصلی بازندارند. هرجا امکان انجام یک فعالیت مشترک با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود فراهم است، نباید با ایجاد ساختارهای موازی و هزینه‌های جدید، منابع را هدر داد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مروی در پایان با آرزوی موفقیت برای مدیر و مجموعه مدیریتی حوزه علمیه خواهران خراسان تأکید کرد: امیدواریم این مجموعه با بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و تجربی موجود، همکاری با سایر بخش‌های حوزوی و تمرکز بر مأموریت‌های اصلی خود، بتواند تجربه‌ای موفق و الگویی ارزشمند در مدیریت حوزه‌های علمیه ارائه کند.
نظر شما