خبرگزاری حوزه | اشاره: رهبر شهید، حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (رضوان الله تعالی علیه) در بیانی استعاری و دقیق و عمیق، چیستی رژیم صهیونیستی، آسیب‌های ساختاری این موجودیت برای منطقه و نسبت آن با دولت مستکبر آمریکا را با تعبیر «سگ هارِ نگهبانِ منافع آمریکا در منطقه» تبیین فرمودند. نوشتار حاضر به تحلیل ابعاد این استعاره و رموز ظریف و لطیف آن می‌پردازد.
برای این تحلیل، شش پرسش کلیدی طرح میشود:
۱. استعاره چیست و سازوکار آن چگونه است؟
۲. استعاره «سگ» و «سگ هار» در متون دینی (قرآن و حدیث) چه پیشینه و کاربردی دارد؟
۳. مفهوم «هاری» در آسیب‌شناسی سگ‌سانان چیست و وجوه شباهت رژیم صهیونیستی به سگ هار کدام است؟
۴. چه مولفه هایی پیوند این سگ هار به دولت تروریست آمریکا را تبیین می کند؟
۵. حضور این سگ هار در منطقه چه تبعات و آسیب‌های راهبردی برای جمهوری اسلامی ایران به همراه دارد؟
۶. راهکارهای مواجهه با این سگ هار در چارچوب گفتمان مقاومت چیست؟
ساختار نوشتار بدین گونه است که ابتدا فهرستی از موارد کاربرد این تعبیر و استعارات هم‌خانواده از سوی رهبر شهید درباره اسرائیل ارائه میشود، سپس هر پرسش در قالب مبحثی مستقل و با رویکردی تحلیلی پاسخ داده میشود.
مبحث اول: تفسیر ادبی استعاره
استفاده از فنون بلاغی و آرایه های ادبی، کاربرد زیادی در تبیین مطالب دقیق و ژرف و انتزاعی برای اذهان عمومی در عبارات کوتاه دارد. از جملۀ فنون بلاغی، استعاره است. استعاره عبارت است از نوعی تشبیه بلیغ با حذف ادات تشبیه برای بیان شدت شباهت. برای نمونه وقتی می گوییم «علی مانند شیر است» (تشبیه)، شجاعت او را بیان می کنیم اما وقتی می گوییم «علی شیر است» (استعاره با حذف ادات تشبیه یعنی کلمۀ «مانند» در این تشبیه)، اوج شجاعت او را بیان می کنیم و گویا خود شیر است نه شبیه او.
مبحث دوم: موارد استفادۀ رهبر شهید از استعارۀ سگ هار و مفاهیم همسو دربارۀ رژیم اسراییل
رهبر شهید انقلاب، تعبیر «سگ هار» و «سگ نگهبان و گماردۀ آمریکا در منطقه» را در چند نوبت درباره رژیم صهیونیستی به کار برده اند. مهمترین این موارد به شرح زیر است:
۱. رهبر شهید انقلاب اولین بار پس از دوران رهبری، در پیام به کنگره عظیم حج در تاریخ ۲۶ خرداد سال ۷۰ از تعبیر «سگ دست آموز استکبار» برای رژیم صهیونیستی استفاده کردند: «استکبار جهانی و دولتهای استعمارگر، از آغاز تا امروز، رژیم غاصب اسرائیل را به عنوان اهرم فشاری بر روی دولتهای عربی و سپس اسلامی منطقه پدید آورده و ذخیره کرده‌اند و برآنند که این خنجر مسموم را همواره در پهلوی جهان اسلام نگاهدارند و امروز شیطان بزرگ، سررشته این سگ دست‌آموز را در دست دارد. پس، تعجبی نیست که نقض مکرر قوانین بین‌المللی، نقض مداوم حقوق بشر - آن هم به فجیعترین شکل - تجاوز مکرر به کشورهای همسایه، عملیات تروریستی و آدم‌ربایی به گونه آشکار، تهیه روزافزون سلاحهای اتمی و امثال آنها - که هریک در هریک از کشورهای جهان که با امریکا و دیگر دولتهای بزرگ رابطه‌ی ارباب رعیتی نداشته باشد، حادثه‌ای عظیم تلقی میشود - از صهیونیست ها قابل قبول باشد و هیچ اعتراض جدی را از سوی شبکه استکباری جهان، مخصوصاً شیطان بزرگ برنینگیزد.»
۲. ایشان دقیقا ۲ سال بعد و در ۲۶ خرداد ۷۲در دیدار با جمعی از علما و روحانیون قم، تعبیر «سگ زنجیری استکبار» که همسو با همان سگ هار است را برای این رژیم جنایتکار به کار بردند و با توجه به تبلیغات مسموم رسانه‌های بیگانه درباره انتخابات ریاست جمهوری ایران در آن سال فرمودند: «تبلیغات دشمن و عمده این تبلیغات، دست صهیونیستهاست. خبرگزاریهای معروفی که در دنیا وجود دارند، اغلبشان متعلّق به‌صهیونیستها هستند. بعضی از رادیوهای معروف دنیا هم، متعلّق به آنهایند. صهیونیست ها هم در این منطقه، مثل سگِ زنجیریِ استکبار عمل‌می‌کنند. پارس کردن و پاچه گرفتن و به این و آن پریدن، شأن صهیونیستهاست. از آنها، غیر از این هم انتظاری نیست و البته، کسی هم اهمیتی به آنها نمی‌دهد. اما اگر کسی به وضع تبلیغات اینها در برهه‌های مختلف نگاه کند، چیزهای شگفت‌آوری را احساس میکند.»
۳. رهبر شهید انقلاب همچنین در سال ۷۵ و در سخنرانی در جمع زائران حرم امام رضا (ع) که به مناسبت سال نو ایراد شد، استعارۀ دیگری از رابطه آمریکا و اسرائیل را تعبیر کردند: «امروز در رأس دشمنان خارجی این ملت - که مبارزه اصلی سیاسی خارجی ما در دنیا با اوست - رژیم فاسدِ غاصبِ خبیثِ صهیونیستِ حاکم بر فلسطین اشغالی و پشت سر او، رژیم ایالات متّحده امریکاست. ایالات متحده امریکا با آن عرض و طول و با آن پیشرفتهای علمی و یک کشور و ملت بزرگ، بازیچه دست صهیونیستها شده است؛ مثل غولی که افسارش دست یک سگ است و هر جا می‌خواهد، او را می‌برد!»
۴. ایشان در ۱۹ بهمن ماه سال ۸۳، دیدار کارکنان نیروی هوایی با رهبر معظم انقلاب، حمایت آمریکا از این سگ هار را تقیبح کرده و فرمودند: «در قضیه فلسطین هم مقصر اصلی برای حل نشدن مسأله خاورمیانه، امریکایی‌ها هستند؛ ... شما سگ هاری را که پنجه به کودک و پیر و زن و مرد و نظامی و غیرنظامیِ فلسطینی می‌زند، دارید حمایت و تقویت می‌کنید؛ معلوم است که مسأله خاورمیانه به این ترتیب حل نخواهد شد.»
۵. رهبر شهید حدود ۷ سال بعد در آبان ماه سال ۹۰ در دانشگاه افسری امام علی(ع) و در واکنش به تهدیدهای برخی مسئولان آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران برای اولین بار تعبیر «سگ نگهبان آمریکا» را برای رژیم اسرائیل به کار بردند: «هم آمریکا بداند، هم دست‌نشاندگانش بدانند، هم سگ نگهبانش رژیم صهیونیستی در این منطقه بداند؛ پاسخ ملت ایران به هرگونه تعرضی، هرگونه تجاوزی، بلکه هر گونه تهدیدی، پاسخی خواهد بود که از درون، آنها را از هم خواهد پاشید و متلاشی خواهد کرد.»
مبحث سوم: استعارۀ سگ و سگ هار در منابع دینی چه کاربردی دارد؟
قرآن کریم در وصف عالمی که از روی علم گمراه شده و به تقابل با اولیای الهی رسیده فرموده است:
«وَاتْلُ عَلَیْهِمْ نَبَأَ الَّذِی آتَیْنَاهُ آیَاتِنَا فَانْسَلَخَ مِنْهَا فَأَتْبَعَهُ الشَّیْطَانُ فَکَانَ مِنَ الْغَاوِینَ * وَلَوْ شِئْنَا لَرَفَعْنَاهُ بِهَا وَلَکِنَّهُ أَخْلَدَ إِلَی الْأَرْضِ وَاتَّبَعَ هَوَاهُ فَمَثَلُهُ کَمَثَلِ الْکَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَیْهِ یَلْهَثْ أَوْ تَتْرُکْهُ یَلْهَثْ»
ترجمه: «و بر آنان خبر آن کس را بخوان که آیات خود را به او دادیم، ولی او از آن بیرون رفت و شیطان در پی‌اش افتاد تا از گمراهان شد. و اگر می‌خواستیم، او را به وسیله آن [آیات] بالا می‌بردیم، ولی او به زمین چسبید و از هوای نفس خود پیروی کرد. پس مَثَل او همچون مَثَل سگ است که اگر به او حمله کنی زبانش را بیرون می‌آورد و اگر رهایش کنی باز زبانش را بیرون می‌آورد.»
نمونه بارز این وصف، خوارج هستند که امام علی علیه السلام درباره آنان فرمودند:
أَیُّهَا النَّاسُ فَإِنِّی فَقَأْتُ عَیْنَ الْفِتْنَةِ وَ لَمْ یَکُنْ لِیَجْتَرِئَ عَلَیْهَا أَحَدٌ غَیْرِی بَعْدَ أَنْ مَاجَ غَیْهَبُهَا وَ اشْتَدَّ کَلَبُهَا
امام، حالت این خشک‌مقدسان خوارج را به «کلَب» (به فتح کاف و لام) تشبیه میکند و کلَب یعنی هاری.
مبحث چهارم: هاری سگ به چه معنا است و شباهت این رژیم به سگ هار چیست؟
هاری یک بیماری ویروسی کشنده از جنس Lyssavirus در خانواده Rhabdoviridae است که دستگاه عصبی مرکزی پستانداران را مورد حمله قرار می‌دهد و به هرکس سرایت کند، صد درصد کشنده است. در هاری نوع دوم معروف به هاری خشمگین ، سگ رفتاری همانند پریشانی، اضطراب و حالت توحش داشته و به کلیه اشیاء اطراف خود حمله نموده و آنها را گاز می گیرد.
سیاست مبارزه با هاری در کشور ایران که بر اساس پروتکلهای بهداشتی جهانی تنظیم شده، شناسایی و معدوم کردن حیوان هار است
شهید مطهری در این زمینه در شرح روایت آخر بند قبل فرمودند: هاری همان دیوانگی است که در سگ پیدا میشود. به هرکس می‌رسد گاز می‌گیرد و اتفاقاً حامل یک بیماری (میکروب) مسری است. نیش سگ به بدن هر انسان یا حیوانی فرو رود و از لعاب دهان آن چیزی وارد خون انسان یا حیوان بشود، آن انسان یا حیوان هم پس از چندی به همان بیماری مبتلا می‌گردد. او هم هار میشود و گاز می‌گیرد و دیگران را هار میکند. اگر این وضع ادامه پیدا کند، فوق‌العاده خطرناک می‌گردد. این است که خردمندان بلافاصله سگ هار را اعدام میکنند که لااقل دیگران از خطر هاری نجات یابند. امام علی علیه السلام می‌فرماید خوارج حکم سگ هار را پیدا کرده بودند؛ چاره پذیر نبودند، می‌گزیدند و مبتلا می‌کردند و مرتب بر عدد هارها می‌افزودند.
با همین تحلیل می توان گفت رژیم صهیونیستی اولاً مانند سگی هار و درنده، بقای خود را در حمله و تخریب دیگران می داند و به همین دلیل همانطور که رهبر شهید فرمودند، مدلهای رفتاری چون نقض مکرر قوانین بین‌المللی، نقض مداوم حقوق بشر - آن هم به فجیعترین شکل - تجاوز مکرر به کشورهای همسایه، عملیات تروریستی و آدم‌ربایی به گونه آشکار، تهیه روزافزون سلاحهای اتمی و امثال آنها در رفتار این رژیم فراوان است. ثانیاً به هر جا حمله کند، هسته های اصلی نرم و سخت فرهنگی و تمدنی آنجا که همان مغز موجودیتی آنان است را در دو محور هدف می گیرد: اقتصادی و فرهنگی. بیماری مهم اقتصادی که ایجاد می کند، عقب ماندگی، مصرف گرایی، وابستگی و فقدان قدرت تولید است و مرض فرهنگی که ایجاد می کند، فراموشی معنویت و تاکید بر مادی گرایی و اکتفا به غرایز و تخریب روابط عاطفی و انسانی و خانوادگی است. این دو ویروس کشنده را در پیامهای رسانه ای که مخابره می کند و در پروتکلهایی که نوشتند و نگارنده در تحقیقی دیگر آن پروتکلها را تحلیل کرده و در سایت خبری حوزه هم منتشر شده به وضوح می توان دید.
مبحث پنجم: چرا این سگ هار متعلق به دولت تروریست آمریکا (نگهبان منافع او) است؟
امام شهید در تبیین ماهیت دست نشاندگی رژیم صهیونی، به زیبایی فرمودند: در اظهارات سیاسی‌ای که غربی‌ها میکنند، مکرّر شنیده‌اید که از نیروهای نیابتی اسم می‌آورند؛ ملّتهای شجاع منطقه، جوانان غیور منطقه را به نیابتی بودن متّهم میکنند. من میخواهم بگویم در این منطقه فقط یک نیروی نیابتی وجود دارد و آن، رژیم صهیونی غاصب فاسد است. رژیم صهیونیستی به نیابت از استعمارگران آتش‌افروزی میکند، نسل‌کشی میکند، جنایت میکند؛ اگر دستش برسد به کشورهای دیگر تجاوز میکند، همچنان که امروز دارد به سوریه تجاوز میکند. وارد خاک سوریه میشود تا چند کیلومتری دمشق هم پیش آمده؛ این کار را به نیابت استعمارگرها میکند.
تحلیل کلام ایشان این است که: آمریکا به دلیل نفوذ لابی صهیونیسم در قدرت اقتصادی و سیاسی نظام آن، و نیز به دلیل نیاز به دست نشانده ای در منطقه نفت خیز و استراتژیک غرب آسیا برای تامین منافع استعماری و امپریالیستی آمریکایی، این رژیم را ایجاد و از حمایت نرم و حقوقی و سیاسی در صحنه بین الملل و در نظامات بین المللی گرفته تا تجهیز و حمایت مالی و نظامی آن دریغ ندارد. اما در روزگار معاصر به دلیل مقاومت اسلامی ایجاد شده در برابر این رژیم و روشنگری جمهوری اسلامی از ماهیت آن، هزینه های نگهداری این سگ برای آمریکا گزاف شده و عقلاً مقرون به صرف نیست اما به دلیل نفوذ لابی صهیونیستی در حکمرانی ایالات متحده، همانطور که رهبر شهید فرمودند، امریکا با آن عرض و طول و با آن پیشرفتهای علمی و یک کشور و ملت بزرگ، بازیچه دست صهیونیستها شده است؛ مثل غولی که افسارش دست یک سگ است و هر جا می‌خواهد، او را می‌برد.
مبحث ششم: حضور این سگ هار در منطقه چه زیانی برای جمهوری اسلامی دارد؟
ماهیت هاری این سگ، همان درندگی و آسیب به اطرافیان است و به دلیل همین ماهیت، نیت توسعه دادن و کشورگشایی در ذات وی است و به همین دلیل، و نیز به دلیل آنچه در بحث چهارم درباره تخریب اقتصاد و فرهنگ بشریت از سوی این هاری بیان شد، تهدیدی مهم برای جمهوری اسلامی و فرهنگ ایرانی و اسلامی آن است که نگارنده این موضوع را با استدلال در نوشتاری دیگر که در سایت حوزه منتشر شده بررسی کرده است.
مبحث هفتم: راهکار مواجهه با سگ هار چیست؟
سگ هار به دلیل فساد جسمی، عصبی و ماهوی که در او ایجاد شده، قابلیت اصلاح ندارد و به همین دلیل همانطور که شهید مطهری در تفسیر خطبه یادشده از نهج البلاغه دربارۀ خوارج گفته است، چاره ای جز کشته شدن ندارد تا از آسیب رسانی بیشتر او جلوگیری شود. ایشان در این راستا نوشتند: این است که خردمندان بلافاصله سگ هار را اعدام میکنند که لااقل دیگران از خطر هاری نجات یابند. چون چاره پذیر نیست، می گزد و مبتلا می کند و مرتب بر عدد هارها می افزاید.
درباره رژیم صهیونیستی نیز به دلیل جعلی بودن و فقدان سرزمین و پروتکلهای توسعه طلبانه، مسیر بقا و ماندن خود را حمله و تخریب دیگران می داند و این همان ماهیت هاری است که در او ایجاد شده؛ و به همین دلیل به هیچ وجه با قوانین مذهبی و عقلانی و عاطفی و وجدانی و مهارهای بین المللی قابل تدبیر و کنترل نیست و همانطور که دیده می شود نه وجدان و نه قانون بین الملل و نه هیچ اهرم بازدارنده ای او را از جنایت و کشتار مردم بی گناه و بی دفاع در غرب آسیا و ایران باز نمی دارد و به همین دلیل یگانه درمان این غدۀ شرارت، محو و نابودی آن است که به خواست خدا به زودی رقم خواهد خورد.
نتیجه گیری
یافته های این نوشتار در پاسخ به پرسشهای آغاز متن به شرح زیر است:
پاسخ پرسش اول: استعاره، تشبیه بلیغ با حذف ادات تشبیه است که شدت شباهت را می‌رساند. مثال: «علی شیر است» یعنی از شدت شجاعت، خود شیر است، نه شبیه او.
پاسخ پرسش دوم: رهبر شهید در ۵ نوبت (۱۳۷۰ تا ۱۳۹۰) تعبیرات «سگ دست‌آموز آمریکا»، «سگ زنجیری»، «سگ نگهبان منافع آمریکا در منطقه» و «سگ هار» را برای رژیم صهیونیستی به کار بردند.
پاسخ پرسش سوم: قرآن گمراه را به سگ تشبیه کرده که چه حمله کنی و چه رهایش کنی، زبانش را بیرون می‌آورد. امام علی (ع) خوارج را به «کَلَب» (هاری) تشبیه فرمودند.
پاسخ پرسش چهارم: هاری ویروس ۱۰۰٪ کشنده از جنس Lyssavirus است که سگ را به حمله به همه چیز وادار میکند و از نظر علمی نیز تنها را مقابله با آن، نابودی آن است تا آزارش منع شود و مرض آن سرایت نکند.
پاسخ پرسش پنجم: رهبر شهید، تنها نیروی نیابتی منطقه را رژیم صهیونی دانستند. آمریکا نیز به دلیل نفوذ لابی صهیونیسم در حاکمیتش و نیاز به دست‌نشانده در منطقه نفت‌خیز، از او حمایت میکند.
پاسخ پرسش ششم: ماهیت هاری رژیم صهیونیستی، درندگی، توسعه‌طلبی و تخریب اقتصاد و فرهنگ بشریت است و به نیابت آمریکا، دو ویروس کشنده اقتصادی (عقب‌ماندگی، مصرف‌گرایی) و فرهنگی (مادی‌گرایی، تخریب خانواده) را منتشر میکند و از این رو خصوصاً طبق پروتکلهای خود این رژیم و عملکرد تخریبی آن دربارۀ جمهوری اسلامی در سالهای قبل و پس از انقلاب، تهدیدی مهم برای جمهوری اسلامی و فرهنگ ایرانی-اسلامی است.
پاسخ پرسش هفتم: سگ هار با هیچ قانون و وجدانی قابل کنترل نیست چون می‌گزد و مبتلا میکند و لذا طبق حکم عقلانی و دستاوردهای علمی و نظامات بهداشتی جهانی، خردمندان فوراً آن را نابود میکنند. به همین دلیل، یگانه درمان رژیم هار صهیونی نیز محو و نابودی این غده شرارت است.
مصطفی همدانی (استاد حوزه و دانشگاه)
منابع
قرآن کریم
نهج البلاغه
برنامه و دستور العملهای اجرایی دفتر بهداشت و مدیریت بیماریهای دامی در سال ۱۳۹۶ش
شهید مطهری، جاذبه و دافعه علی علیه السلام.
نظر شما